چـگـونـه کـودکـان را کـتـابـخـوان کـنـیـم؟

سطح آگاهی والدین امروزی به مراتب بالارفته و والدین به دنبال راهی هستند که ضریب هوشی فرزندشان را ارتقا دهند. یکی از معمول‌ترین روش‌های افزایش هوش کودک، بازی‌های فکری و خلاقانه است اما انجام بازی‌ها مشکلی دارد؛ آن اینکه متاسفانه نه تنها والدین امروزی چندان علاقه‌ای به کتاب خواندن نشان نمی‌دهند بلکه فرزندان آنها هم کمتر دوست دارند زمان خود را صرف گوش‌کردن به قصه کنند... انواع اسباب‌بازی‌های رنگارنگ و سی‌دی‌های کارتون و بازی، بچه‌ها را از دنیای پهناور و پرماجرای صفحه‌های کتاب‌ بیرون کشیده‌اند آن هم در حالی که نتایج تحقیقات نشان داده‌اند توانایی یادگیری و صحبت‌کردن کودکانی که از سنین کم برایشان کتاب خوانده شده، بیشتر است. با راه‌های علاقه‌مند‌کردن کودکان زیر ۲ سال به مطالعه آشنا شوید. ● ۶-۰ ماهگی شیرخوار کوچک هنوز برای گوش سپردن به داستانی که برایش می‌خوانید، آماده نیست. نوزادان حتی نمی‌توانند سر خود را بالا بگیرند و دید آنها هم در بهترین حالت تار است بنابراین نمی‌توانند حواس خود را متمرکز کنند. شیرخوار تقریبا تا ۴ ماهگی قادر نیست رنگ‌ها را تشخیص دهد. سیستم بینایی‌اش در این دوران هنوز رو به تکامل است پس برای او دنبال شکل‌هایی با کنتراست بالا باشید؛ تصاویر سیاه و سفید با طرح‌های متمایز و ساده مثلا راه راه، خال خالی یا شکل‌های هندسی. شیرخواران در این سن دیدن چهره‌ها به‌خصوص چهره بچه‌ها را دوست دارند. در این دوران صدای والدین توجه کودک را به خود جلب می‌کند و باعث افزایش مهارت‌های شناختی و رشد فکری او می‌شود. از آنجا که شیرخواران شیفته شنیدن صداهای تکراری و آشنا هستند، می‌توانید برای آنها نثری مشخص را به کرات بخوانید، مهم نیست چه متنی باشد، فقط بخوانید. چون کودک دوست دارد صدای مهربان شما را بشنود. ● ۱۲-۶ ماهگی در این سن کودک کم‌کم روی صفحه کتابی که جلوی او قرار می‌دهید، تمرکز می‌کند. کتاب‌هایی را برای فرزندتان انتخاب کنید که در هر صفحه یک عکس بسیار ساده و چند کلمه نوشته داشته باشند. کودکان ۱۲-۶ ماهه سعی می‌کنند ارتباط تصویر و داستان ساده کتاب را دریابند بنابراین دنبال کتاب‌هایی باشید که تصاویر مرتبطی با داستانشان دارند و حواس کودک را تحریک می‌کنند. فرزندتان را تشویق کنید کتاب را ورق بزند تا مهارت‌های حرکتی ظریف در او تقویت شوند. اگر کتاب را مچاله می‌کند یا به دهانش می‌برد، وسواس به خرج ندهید. در این سن به دهان بردن اشیاء تنها راه شناخت برای آنهاست. هنگام خواندن کتاب، تعامل بیشتری با فرزندتان داشته باشید، به عکس کتاب اشاره کنید و مثلا بگویید: «این دماغه نی‌نیه، مال تو کو؟...ایناهاش!» بچه‌ها از ارتباط دادن داستان و خودشان لذت می‌برند. ● ۱۸-۱۲ ماهگی کتاب برای کودک یک ساله مفهوم عمیق‌تری دارد و او را با مفاهیم و تضادها آشنا می‌کند. او درمی‌یابد که بلند و کوتاه، کوچک و بزرگ، بالاو پایین و...یعنی چه؟ داستان کمک می‌کند کودک خود و دنیا را بهتر بشناسد. در این سن کودک لغت‌های بیشتری را بلد است بنابراین داستان را بهتر متوجه می‌شود و به این ترتیب مهارت‌ زبانی‌اش تکامل می‌یابد. می‌توانید هنگام خواندن کتاب بپرسید: «توپه کو؟» و وقتی آن را نشانتان داد، بگویید: «بله، اون توپه». نوپای کوچک شما حتی ممکن است از میان کتاب‌هایش چند تایی را بیشتر دوست داشته باشد و حتی عاشق یکی دو جمله آنها شود. مثلا با خواندن: «پیشی پرید رو دیوار» از خنده ریسه برود. تا حالا فکر کرده‌اید چرا بچه‌ها به برخی داستان‌ها خو می‌گیرند؟ دلیلش این است که با شنیدن مکرر یک داستان، با کلمات و فضای آن آشنا می‌شوند و اشیای توصیف شده در داستان را درک می‌کنند. یک کودک همان طور که وقتی از شما معنی یک کلمه را بپرسد و از جواب دادن طفره بروید، ناراحت می‌شود، با خواندن داستان‌های خیلی متفاوت و خیلی متنوع هم پریشان خواهد شد. در همین سن است که کودک یاد می‌گیرد کتاب باید بخشی از دنیای خارج از خانه او هم باشد. می‌توانید با هم به کتابخانه بروید و کتاب بگیرید، نوشته‌های عکس‌دار مواد غذایی را برایش بخوانید و هنگامی که سوار خودرو هستید، کتابی دستش بدهید تا سرگرم شود. حتی می‌توانید کتاب‌های پلاستیکی او را به حمام هم ببرید. ● ۲۴-۱۸ ماهگی در این سن کودک حس استقلال دارد و کتابش را هر جای خانه با خود می‌برد و با صدای بلند برای خودش و اسباب‌ بازی‌هایش داستان می‌خواند. گاهی کودک‌ جانوران تصویر کتاب را نشان می‌دهد و صدایشان را تقلید می‌کند. از این به بعد سلیقه کودک در انتخاب کتاب بیشتر مشخص می‌شود و می‌توانید کتاب‌هایی با داستان‌های بلندتر و متن بیشتری در هر صفحه برایش تهیه کنید. خودتان هم پا به پای او در داستان پیش بروید، نظرهایش را تصدیق یا رد کنید و به پرسش‌‌های کنجکاوانه‌اش جواب دهید یا با طرح پرسش‌هایی درباره داستان، ذهن او را پویاتر کنید. حتی می‌توانید بچه‌های همسن‌ خود او را کنارش بنشانید و برای آنها گروهی کتاب بخوانید.