چاقی و مشکلات آن در بارداری

اضافه وزن و چاقی یکی از بزرگ ترین مشکلات بهداشتی و عامل خطر برای بسیاری از بیماری های دوران بارداری است. طی مطالعات انجام شده در ایران حدود ۴۰درصد زنان در سنین باروری (۳۴ - ۱۵) دچار اضافه وزن و چاقی هستند. اضافه وزن و چاقی توسط فاکتورهای مختلف مانند نمایه توده بدنی(BMI) و نسبت دور کمر به دور باسن که نشان دهنده چاقی شکمی است، تعیین می شود. چاقی و اضافه وزن در دوران بارداری با عوارضی همراه است. عوارض چاقی در زنان و بویژه در دوران بارداری عبارتند از: - در زنان چاق عدم تخمک گذاری، نازایی، ناباروری، سرطان های رحم و سینه بیشتر شایع است. - چاقی از عوامل بسیار مهم مرگ مادران به دلیل بروز بیشتر ترومبوآلبومینی، عوارض ناشی از بیهوشی و عفونت های رحم پس از عمل سزارین است. - چاقی مادر با بروز بیشتر ماکروزومی (وزن بیش از ۴ کیلوگرم نوزاد در بدو تولد) همراه است. - چاقی عامل خطر برای بسیاری از بیماری های دوران بارداری از جمله دیابت بارداری، فشار خون بالا و مسمومیت بارداری است. - چاقی با شیوع بیشتر عفونت های رحم و خونریزی های پس از زایمان همراه است. توصیه های کلی برای زنان باردار دارای اضافه وزن و چاق - زنان باردار دچار اضافه وزن و چاقی نباید از رژیم های محدود (برای مثال رژیم غذایی که در آن مصرف کربوهیدرات ها، نان، برنج، ماکارونی) حذف می شود و یا رژیم های غذایی که در آنها از تمام گروه های غذایی اصلی یعنی نان و غلات، شیر و مواد لبنی، سبزی و میوه، گوشت، حبوبات و تخم مرغ استفاده نمی شود) برای کاهش وزن استفاده کنند. - تحرک کافی از طریق پیاده روی منظم روزانه (یک ساعت پیاده روی در روز) در صورت نداشتن ممنوعیت پزشکی داشته باشند. ● روش های کاهش مصرف چربی - از سرخ کردن غذاها اجتناب کرده و حتی الامکان به شکل آب پز، بخارپز و کبابی مصرف شوند. - چربی اطراف گوشت و پوست مرغ را قبل از پخت، جدا و از مصرف آنها خودداری کنید. - از شیر و محصولات لبنی کم چرب استفاده کنید. - بجای بکار بردن سس های چرب در تهیه سالاد از چاشنی هایی مانند آبلیمو،سرکه، آبغوره، آب نارنج استفاده کنید. - از تنقلات پرچرب مانند چیپس، پیراشکی و شکلات اجتناب کنید. - مصرف فست فودها را که حاوی چربی های زیادی هستند مانند سوسیس، کالباس، پیتزا و ... محدود کنید. - توجه کنید که هرگز همه چربی ها و روغن ها حذف نمی شوند بلکه نکته مهم، نوع و مقدار روغن مصرفی است. روغن جامد را حذف کنید. از روغن های مایع با کیفیت مطلوب مانند روغن کلزا و ... به مقدار کم در غذاها استفاده کنید. ● روش های کاهش مصرف مواد قندی - استفاده از میوه های تازه به جای شیرینی و شکلات در میان وعده ها استفاده کنید. - مصرف دوغ کم نمک و بدون گاز،آب و آب میوه های طبیعی به جای نوشابه های گازدار. - کم کردن مصرف قند و شکر همراه و یا با چای وجایگزینی آن با کشمش، خرما به مقدار کم. - استفاده از میوه هایی نظیر سیب، هلو و گلابی که قند کمتری دارند و محدود کردن میوه های شیرین مانند انگور، خربزه و انجیر. - خودداری از مصرف دسرهای شیرین پس از صرف غذا. ● روش های کاهش مصرف مواد نشاسته ای - محدود کردن مصرف نان، برنج و ماکارونی (۷سهم در روز). هر سهم عبارت است از ۳۰ گرم نان یا یک کف دست بدون انگشتان یا یک برش از نان بربری، سنگک و تافتون و برای نان لواش ۴ کف دست یا ۳۰ گرم یا سه چهارم لیوان غلات صبحانه یا نصف لیوان برنج یا ماکارونی پخته. - استفاده از نان های سبوس دار به جای نان های فانتزی (نان سنگک بیش از سایر نان ها سبوس دارد.) ● روش های افزایش دریافت فیبر - روزانه از سبزی خوردن، سبزی های محلی یا سالاد همراه غذا استفاده کنید. - میوه های تازه به عنوان میان وعده مصرف کنید. - به جای نان های سفید از نان های سبوس دار استفاده کنید. - قبل از شروع غذا، سالاد شامل کاهو، کلم، گل کلم، گوجه فرنگی، خیار،هویچ، کرفس و ... میل کنید. - به جای مصرف آب میوه، از خود میوه ها استفاده کنید. - به جای مصرف برنج سفید از عدس پلو، لوبیا پلو، سبزی پلو و موارد مشابه استفاده کنید. - همراه با افزایش مصرف مواد غذایی پرفیبر، نوشیدن بیشتر آب را فراموش نکنید. ● اصلاح عادات و رفتارهای تغذیه ای - فقط در حالت نشسته و در یک مکان خاص غذا بخورید. - پس از اتمام غذا، سفره غذا را ترک کنید. - غذا خوردن را همزمان با سایر فعالیت ها، مانند تماشای تلویزیون یا کتاب خواندن انجام ندهید. - همه غذای تهیه شده را سر میز نگذارید. بهتر است به اندازه ای که می خواهید صرف کنید در ظرف خود بکشید. - مواد غذایی ناسالم خریداری نکنید مانند نوشابه، چیپس و پفک. - مواد غذایی را داخل گنجه ها نگهداری کنید. - همیشه خرید مواد غذایی را در مواقعی که گرسنه نیستید، انجام دهید. - از میوه ها و سبزی های تازه به عنوان میان وعده استفاده کنید. - غذا را آهسته و با آرامش میل کنید. - سعی کنید وعده های اصلی غذا (صبحانه، ناهار و شام) را حذف نکنید، زیرا منجر به ریزه خواری خواهد شد. - غذا را در ظروف کوچک تر بکشید.