پرفروش‌ها و کم‌فروش‌ها

خیلی از بازی‌های مهم صنعت گیم فروش قابل قبولی داشته‌اند ولی نتوانسته‌اند انتظار و پیش‌بینی ناشر خود را در بازار برآورده کنند. نمونه معروفش بازی‌های Pac-Man و E.T بر روی کنسول آتاری. این دو بازی از نظر آماری بیشترین نسخه فروخته شده را بر روی کنسول آتاری داشته‌اند ولی مشکل اینجاست که تعداد نسخه‌هایی از بازی که روی دست فروشنده‌ها باقی مانده خیلی بیشتر بوده‌! بازی Call of Duty: Modern Warfare ۳ منتشر شد و فقط در پنج روز اول نزدیک به هشتصد میلیون دلار در دنیا فروخت! حتی پرفروش‌ترین فیلم تاریخ سینما یعنی آواتار هم چنین افتتاحیه‌ای نداشته‌است. این آمار فروش که احتمالا در روزهای آینده هم بیشتر خواهد شد در حالی به‌دست آمده‌است که MW۳ به دلیل خشونت با درجه سنی بالای ۱۸ سال منتشر شده و حجم بالایی از نسخه‌های کپی و قاچاق این بازی هم بازار را قبل از انتشار رسمی پر کرده‌بود. این بزرگ‌ترین افتتاحیه‌ در کل دنیای رسانه و سرگرمی است که پر فروش‌ترین آثار سینما و موسیقی را هم پشت سر می‌گذارد. سری «ندای وظیفه» تقریبا همان جایگاهی را در دنیای گیم پیدا کرده‌است که محراب فاطمی در مسابقات مردان آهنین داشت! پیش از انتشار هر عنوان از بازی دیگر همه مطمئن‌اند که حتما می‌فروشد. و البته سازندگان CoD با هر بازی جدیدی بازیبازها را بیشتر شگفت‌زده می‌کنند. فروش MW۳ مهم‌ترین خبر هفته گذشته در دنیای بازی‌ها بود که یک‌بار دیگر توجه رسانه‌ها را به صنعت گیم جلب کرد و شاید بتواند سرنوشت بازی‌ها را با جذب سرمایه‌های بیشتر تغییر دهد. مثال مشخصش کمپانی بزرگ برادران وارنر است که یک‌سال قبل پتانسیل و قدرت نفوذ این مدیوم را کشف کرد و وارد این صنعت شد. به همین بهانه یادداشت این شماره درباره آمار و ارقامی در دنیای گیم است که به فروش و اقتصاد این صنعت مربوط می‌شود. از پرفروش‌ترین‌ها گرفته تا بزرگترین شکست‌های تجاری در دنیای گیم. ● پرفروش‌ترین بازی‌های رایانه‌ای به خاطر تفاوت قیمت در کنسول‌های مختلف و بازی‌های قدیمی و جدید، متر و معیار مقایسه فروش بازی‌ها تعداد نسخه‌های فروخته شده از آنهاست. مثلا بازی Angry Birds بیش از پانصد میلیون بار دانلود شده و یا بازی تتریس بالای ۱۰۰ میلیون دانلود روی گوشی‌های تلفن همراه داشته و ۳۵ میلیون نسخه از آن هم فقط به همراه کنسول گیم‌بوی عرضه شده‌است. اما بیشترین آمار فروش نسخه‌های یک بازی برای Wii Sports با بیش از هفتاد میلیون نسخه است. اکثر بازی‌های کنسول Wii فروشی چند ده میلیونی داشته‌اند که البته علت اصلی‌اش این است که در عرضه جهانی این کنسول نینتندو، بازی‌هایی مثل Wii Sports ضمیمه خود کنسول فروخته شده‌اند. معروف‌ترین بازی همه دوران Super Mario Bros. که اولین شماره از سری اصلی ماریوهم هست، بالای چهل میلیون نسخه بر روی کنسول NES فروخته که البته به جز فروش همراه کنسول، چندین بار هم به بهانه‌های مختلف مجددا منتشر شده‌است. کلا بازی‌های اختصاصی نینتندو مثل Nintendogs،Pokemon یا Mario Kart از نظر آماری در فروش حرف اول را می‌زنند و تقریبا جریانی جدا در دنیای گیم به حساب می‌آیند که البته در کشورما محبوبیت چندانی ندارند. بازی GTA IV با فروش بیش از ۲۲ میلیون نسخه‌، بیشترین آمار فروش جریان اصلی را بین بازی‌های نسل جدید دارد. آن هم در شرایطی که بازی مخصوص رده سنی بزرگسال است. قسمت چهارم سری جی‌تی‌ای به غیر از تحسین‌ها و نقدهای مثبتی که گرفت، رکوردهای فروش را هم در زمان خودش جابه‌جا کرد. GTA آنقدر جایگاه مهمی دارد که انتشار اولین ویدئو از قسمت جدید بازی به پربیننده‌ترین مطلب در کل اینترنت تبدیل می‌شود. سری جی‌تی‌ای از زمان انتشار اولین عنوانش به دلیل خط‌شکنی‌های متعدد جنجالی‌ترین بازی در آمریکا شناخته می‌شود. ● موفق‌ترین سری بازی‌ها این قسمت یعنی پرفروش‌ترین فرانشیزهای دنیای گیم، در مجموع عنوان‌های مختلف و در طول زمان، جذابیت و کاربرد بیشتری دارد. اینجا رتبه اول به ماریو می‌رسد. در طول سی‌سال بیشتر از ۲۶۰ میلیون نسخه بازی به‌صورت رسمی در دنیا فروخته شده‌است که شخصیت اصلی آنها ماریو بوده‌. حالا نسخه‌های کپی، دانلودی و بازسازی شده به کنار. ماریو آن‌قدر بین مردم دنیا محبوبیت دارد که انتشار بازی Super Mario ۳D Land فروش کنسول ۳DS را دو برابر کرد. اگر فهرستی از قدرتمندترین شخصیت‌های خیالی در رسانه‌ها منتشر شود، حتما یکی از آنها ماریو خواهد بود. سری بازی Pokemon در رده دوم قرار دارد. ۲۱۵ میلیون نسخه از بازی‌های پوکمون تا‌به‌حال در دنیا به فروش رسیده است. بازی‌های پوکمون به‌صورت اختصاصی برای کنسول‌های دستی طراحی می‌شود. اولین بازی از این سری در سال ۱۹۹۶ برای GameBoy کنسول دستی نینتندو منتشر شد و ظرف چند سال به قدری محبوبیت پیدا کرد که سریال انیمیشن اقتباسی این بازی به یکی از پربیننده‌ترین برنامه‌های تلویزیونی کل دنیا تبدیل شد. جایگاه بعدی به سری بازی‌های کنسول Wii با ۱۸۱ میلیون نسخه اختصاص دارد. این سری بازی‌ها مانند خود کنسول Wii، با فکر شیگرو میاموتو سازنده سری ماریو وزلدا طراحی شده‌اند و عنصر حرکت را به کنسول‌های بازی اضافه کردند. نینتندو مهم‌ترین کمپانی صنعت گیم بر اساس ایده‌های همین آقای میاموتو به اینجا رسیده‌است. رده چهارم به بازی تتریس تعلق دارد. این پازل فکری که توسط الکسی پاژینتوف متخصص بزرگ دنیای کامپیوتر طراحی شده، ۱۷۵ میلیون نسخه فروش رسمی داشته‌است. The Sims،GTA،Call of Duty،FIFA،Final Fantasy و Need for Speed سری بازی‌های دیگری هستند که فروش بالای صد میلیون نسخه در دنیا داشته‌اند. ● پرفروش‌ترین کنسول‌ها آمار فروشی که تا اینجا خواندیم درباره نرم‌افزارها بوده و حالا وارد حوزه سخت‌افزار در دنیای گیم‌ می‌شویم. بر خلاف بخش‌های قبلی که نینتندو حرف اول را می‌زد، اینجا بازار در دست سونی است. کنسول PlayStation ۲ که در سال ۲۰۰۰ عرضه شد، با فروش بالای ۱۵۳ میلیون نسخه، موفق‌ترین کنسول بازی کل تاریخ است. جالب اینجاست که یک اختلاف کوچک بین نینتندو و سونی که سال‌ها پیش یکی از قطعات داخلی کنسول‌های نینتندو را تولید می‌کرد، باعث شد که سونی هم وارد صنعت گیم شود و با نینتندو رقابت کند. کنسول‌های DS،GameBoy،PlayStation،Wii،PSP،NES،Xbox ۳۶۰ و PS۳ با فروش جهانی بالای ۵۰ میلیون نسخه در رده‌های بعدی قرار دارند. البته سیاست‌های مایکروسافت در چند سال اخیر و جهش بزرگ این کمپانی با کنسول Xbox ۳۶۰ نسبت به اولین کنسول خود، از همین الان نگرانی اصلی کمپانی‌های ژاپنی برای نسل آینده است. ● پرخرج‌ترین بازی‌ها تا اینجا صحبت از فروش بازی‌ها بود ولی بحث اینجا می‌رسد به هزینه تولید در صنعت گیم. بدون در نظر گرفتن شایعات و اخبار تایید نشده از بازی‌های امسال، GTA IV با صد میلیون دلار بودجه، گران‌ترین بازی رایانه‌ای است که تا‌‌کنون ساخته شده. جمعیتی بیش‌از هزار نفر سه‌سال و نیم بر روی ساخت این بازی کار کرده‌اند. بخش مهمی از این پروژه شامل بررسی چند ماهه دوربین‌های ترافیکی نیویورک برای شبیه‌سازی درست رفتارهای شهری و طراحی ۲۰۰۰ شخصیت مختلف در سطح شهر این بازی بوده‌است. به همین خاطر است که بالای صد ساعت می‌شود در دنیای GTA گشت و بازی کرد. Gran Turismo ۵ به‌عنوان عظیم‌ترین بازی رانندگی تاریخ شناخته می‌شود. این بازی که بیش‌تر از پنج سال تولید آن طول کشیده، ۸۰ میلیون دلار هزینه داشته‌است. آن هم به خاطر امکان استفاده از هزار اتوموبیل مختلف و واقع‌گرایی در شبیه‌سازی فیزیک و گرافیک بازی. Shenmu بازی اختصاصی سگا که سال ۲۰۰۰ برای کنسول DreamCast به باز آمد، با هفتاد میلیون دلار هزینه تا سال‌ها پرخرج‌ترین محصول صنعت گیم شناخته می‌شد. شنمو در زمان خودش امکانات و ایده‌هایی را پیاده کرده بود که هنوز هم بین بازی‌های عظیم این روزها رایج نیست. مانند شبیه‌سازی کامل و هوشمند سیستم آب‌و هوا در محیط‌های مختلف بازی! بازی Too Human با بودجه‌ای بیش از ۶۰ میلیون دلار، Metal Gear Solid ۴ با ۶۰ میلیون دلار و بازی‌های دیگری مانند Halo ۳، APB،L.A.Noire ،Final fantasy XII و Killzone ۲ با بودجه‌ای نزدیک به ۵۰ میلیون دلار، پرهزینه‌ترین بازی‌هایی هستند که تا‌کنون ساخته شده‌اند. ● موفق‌ترین ناشرین دنیای گیم فهرست سالیانه‌ای که مجله GameDeveloper منتشر می‌کند، مهم‌ترین مرجع برای رده‌بندی کمپانی‌های صنعت گیم به ‌حساب می‌آید. بر همین اساس سال‌هاست که نینتندو به‌عنوان موفق‌ترین و تاثیرگذارترین ناشر در دنیای بازی‌ها شناخته می‌شود. نینتندو در تمام این سال‌ها یک سیاست و طرز فکر خاص را دنبال کرده و همیشه سبک و سلیقه ویژه‌ای را مدنظر داشته‌است. رده بعدی این فهرست به کمپانی EA تعلق دارد که یک شاخه اصلی و جدای آن فقط به ساخت و انتشار بازی‌های ورزشی اختصاص دارد. Activition،UbiSoft،Take Two و Sony کمپانی‌های بعدی هستند که جایگاه آن‌ها در چند سال اخیر تقریبا ثابت باقی مانده. CapCom، Konami،Sega ، Namco و MicroSoft کمپانی‌های معتبر دیگری هستند که نسبت به سابق با موفقیت کمتری مواجه شده‌اند. البته یکی دوسال اخیر کمپانی‌های جدیدی هم مانند برادران وانر به صنعت گیم وارد شده‌اند که باید دید در گذر زمان چه جایگاهی پیدا می‌کنند. ● بزرگ‌ترین شکست‌های تجاری در دنیای گیم خب بعد از آمارهای موفقیت‌آمیز دنیای گیم می‌رسیم به بزرگ‌ترین شکست‌های صنعت گیم. خیلی از بازی‌های مهم صنعت گیم فروش قابل قبولی داشته‌اند ولی نتوانسته‌اند انتظار و پیش‌بینی ناشر خود را در بازار برآورده کنند. نمونه معروفش بازی‌های Pac-Man و E.T روی کنسول آتاری. این دو بازی از نظر آماری بیشترین نسخه فروخته شده را بر روی کنسول آتاری داشته‌اند ولی مشکل اینجاست که تعداد نسخه‌هایی از بازی که روی دست فروشنده‌ها باقی مانده خیلی بیشتر بوده‌! در سال ۱۹۸۲ پس از موفقیت نسخه آرکید بازی پک‌من آتاری تصمیم گرفت که این بازی را برای کنسول‌های خانگی هم منتشر کند و ۱۲ میلیون نسخه از بازی را برای پخش در کریسمس آماده کرد اما تنها ۷ میلیون نسخه از بازی به‌فروش رسید. اگرچه تا به امروز هم بالاترین آمار فروش را بین بازی‌های آتاری دارد، اما نسخه‌های اضافی پک‌من کمرآتاری را شکست. همین اتفاق برای بازی ای‌تی هم افتاد که فقط ۱.۵ میلیون نسخه از ۵ میلیون نسخه بازی فروخته شد. شکل دیگری از شکست‌های تجاری به شاهکارهایی مربوط می‌شود که بر خلاف تحسین منتقدان و وب‌سایت‌های مختلف اصلا در بازار موفق نبوده‌اند. بازی‌های بزرگی مثل Shenmu،Beyond Good & Evil،Pshyconauts،Grim Fandango،Killer ۷ و Okami بازی‌های بی‌نظیری اند که با شکست تجاری سنگینی مواجه شدند. بازی شنمو که پرخرج‌ترین بازی زمان خودش بود و قرار بود که کنسول دریم کست را بین مردم معرفی کند، اما در عوض سگا به مرز ورشکستگی رسید و خط تولید کنسول این کمپانی تعطیل شد. به‌غیر از بازی‌ها خیلی از کنسول‌ها هم بوده‌اند که در بازار گیم دوام نیاورده‌اند. شرکت‌های بزرگی مانند Philips، Pioneer، Nec و Apple شانس خود را با تولید کنسول امتحان کردند که نتیجه‌ای به‌جز ضرر‌مالی نگرفته‌اند.