هفتم خرداد ماه سال جاری، برای نهمین بار در تاریخ جمهوری اسلامی ایران، مجلس شورای اسلامی آغاز به کار کرد. جایگاه مجلس چه از منظر قانون اساسی و چه از دریچه سیاسی چنان است که تشریح آن، توضیح واضحاتی بیشتر نیست.
نهمین دوره مجلس شورای اسلامی همانند سایر ادوار مجلس کار خود را با پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی آغاز نمود و حدود دو هفته پس از آغاز به کار مجلس، نمایندگان مردم در خانه ملت به حضور حضرت ایت الله العظمی خامنه ای رسیدند و ایشان بیاناتی را درباره وضعیت کنونی کشور و جهان و نقش مورد انتظار از مجلس شورای اسلامی در هر کدام از این ابعاد ایراد فرمودند.
در این نوشتار با اشاره ای مختصر به وضعیت کلی سپهر سیاسی که مجلس نهم در آن شکل گرفته است، با مروری بر بیانات مقام معظم رهبری و پیام معظم له به نمایندگان مجلس، بایدها و نبایدهای مجلس جدید طرح و مورد بررسی قرار می گیرد.
الف: انتخابات مجلس نهم به مثابه سنگ محک
انتخابات مجلس نهم شورای اسلامی از ابعاد گوناگون دارای اهمیتی ویژه و خاص بود. پس از انتخابات شکوهمند و البته پرچالش سال ۸۸ و وقایع پس از آن، انتخابات مجلس نهم دیگر تنها انتخاباتی مانند سایر انتخابات های پیش از خود نبود که فقط قرار باشد سرنوشت کرسی های بهارستان را روشن نماید.
این انتخابات در شرایطی برگزار شد که بیش از آنکه به دلیل تعیین ترکیب مجلس نهم دارای اهمیت باشد به دلایل مهم تری زیر ذره بین قرار داشت. یکی از مهم ترین محورهایی که جریان ضدانقلاب خارج نشین و دنباله روهای فتنه گر آنان در داخل با پشتیبانی گسترده رسانه های غربی پس از انتخابات سال ۸۸ دنبال، تبلیغ و سعی در القای آن داشتند این بود که به دنبال تقلب و حوادث سال ۸۸ مردم از نظام جمهوری اسلامی دلسرد شده و شکاف ملت-حاکمیت به شکل غیرقابل ترمیم و تهدیدکننده ای ایجاد شده است.
جریانات و کسانی که خط تحلیلی فوق را دنبال می کردند طیف گسترده ای را دربرمی گرفتند؛ از رسانه های فارسی زبان وابسته به غرب -همچون بی بی سی، رادیو فردا، سایت های گویانیوز و ...- گرفته تا مقامات رسمی واشنگتن و لندن، گروه های داخلی تشکیل دهنده جریان فتنه همانند مجمع روحانیون، مشارکت، مجاهدین انقلاب اسلامی، حزب اعتماد ملی و ... و اشخاص و چهره های سرشناسی که با توجه به اهداف خود مدعی بودند ماجراهای سال ۸۸ باعث بی اعتمادی مردم به نظام شده و برای این بحران بی اعتمادی باید چاره ای اندیشید.
به عنوان مثال مهدی خزعلی از عوامل فتنه، در گفت وگو با یک شبکه سلطنت طلب اظهار داشت که پس از آزادی از بازداشت قبلی اش به دیدار هاشمی رفسنجانی رفته و هاشمی در این دیدار گفته است که اعتماد مردم با یک انتخابات سالم نیز باز نمی گردد و باید دو، سه انتخابات دیگر برگزار شود، تا اعتماد مردم بازگردد. همچنین اواخر بهمن سال گذشته و در آستانه انتخابات در مصاحبه ای با روزنامه شرق به طور تلویحی همین مسئله را بیان کرد و گفت: «باید انتخابات های کاملا قانونی و آزاد انجام شود و مردم احساس کنند که رای شان در جامعه موثر است. اگر دو، سه تا انتخابات خوب برگزار شود فکر می کنم مهم است... فکر می کنم همه ما باید هماهنگ کنیم و انتخاباتی کاملا شایسته برگزار شود و مجلس و سپس دولتی همان گونه که مردم بخواهند تشکیل شود. دو، سه تا انتخابات، انتخابات مجلس، شوراها، ریاست جمهوری پشت سر هم این گونه شود، درون جامعه خیلی به هم نزدیک می شود.»
یک ویژگی دیگر مهم و البته جدید این انتخابات پیگیری خط تحریم از سوی ضدانقلاب خارج نشین با همراهی برخی گروه های داخلی بود. سران جریان به اصطلاح اصلاحات تحریم سفید را در دستور کار خود قرار دادند و اعلام کردند حاضر نیستند هیزم تنور این انتخابات شوند! آنان گمان می کردند با کنار رفتن از صحنه، حجم قابل توجهی از مشارکت مردمی را نیز با خود حذف می کنند و بدین وسیله حاکمیت به دلیل مشارکت پایین مردم دچار چالش شده و مجبور خواهد شد چشم خود را بر خطاهای فاحش سیاسی آنان بسته و از در مصالحه درآید.
اما از دیگر سو تحلیلی مخالف این وجود داشت که معتقد بود مردم به نظام جمهوی اسلامی اعتماد دارند و از همین رو مشارکت بالایی در انتخابات خواهند داشت. محور اصلی این تحلیل شخص رهبر معظم انقلاب اسلامی بود که اولین بار این موضوع را در کوران حوادث پس از انتخابات سال ۸۸ بیان کردند و این در حالی بود هنوز کشور درگیر فتنه و امواج آن بود. ایشان در نماز جمعه بیستم شهریور ماه سال ۸۸ فرمودند؛ «همه ی این بلواهایی که شما مشاهده کردید در دوره ی بعد از انتخابات پیش آمد و پیش آوردند و آنها حمایت کردند، برای همین بود که شاید بتوانند پشتوانه ی مردمی انقلاب را ضربه بزنند و از انقلاب بگیرند. بنده عرض کردم نشانه ی اعتماد مردم به این نظام، حضور ۴۰ میلیونی در انتخابات بود.
حالا در رادیوهای بیگانه و متأسفانه بعضی هم در داخل هم نوای با آنها، هی اصرار و تکرار که بله، اعتماد مردم از نظام سلب شده! این، جواب آن حرف است. آنجا ما گفتیم اینی که ۸۵ درصد مردم می آیند رأی می دهند، ۴۰ میلیون پای صندوق ها می آیند، به هر کسی که رأی می دهند، خود آمدن پای صندوق، نشانه ی اعتماد مردم به نظام است -که حقیقت قضیه هم همین است- این ها برای اینکه این حرف را دروغ از آب در بیاورند، مکرر در مکرر تبلیغات کردند که اعتماد مردم از دست رفته؛ چه کار کنیم؟ حالا بعضی در لباس دل سوزی گفتند چه کار کنیم که اعتماد برگردد!
مردم به نظام اعتماد دارند، نظام هم به مردم اعتماد دارد. ان شاء اللّه خواهید دید در انتخابات آینده -که حالا دو سه سال دیگر است- همین مردم با وجود همین بازیگری ای که مخالفان و دشمنان و غافلان و بی خبران داخلی کردند، یک حضور مستحکم قوی ای در انتخابات خواهند داشت.»
از همین رو بود که انتخابات مجلس نهم علاوه بر اهمیت ذاتی خود یعنی تعیین سرنوشت خانه ملت به عنوان یکی از ارکان اصلی نظام جمهوری اسلامی، از بعدی دیگر نیز دارای اهمیتی مضاعف و قابل تامل بود. فضای سیاسی کشور به گونه ای بود که این انتخابات را به سنگ محکی برای دو تحلیل فوق تبدیل نموده بود و میزان مشارکت مردم می توانست میزان درستی هر کدام از این تحلیل ها را نمایان کند.
در حالی که انتخابات پیشین مجلس با مشارکت حدود ۵۲ درصدی انجام شده بود، حضور ۶۴ درصدی مردم پای صندوق های رای انتخابات مجلس نهم به روشنی نشان داد کدام تحلیل درست است. این میزان از مشارکت مردم، برای تحریم کنندگان و مروجان تفکر یاس و ناامیدی این پیام را به همراه داشت که تصورشان از مقبولیت و نفوذ مردمی خود با فضای واقعی کشور بسیار متفاوت و متناقض است.
نکته قابل توجه دیگر آن است که مردم در این دوره تنها به ۹۴ تن از منتخبان مجلس هشتم رای اعتماد دادند و ۱۹۶ نفر از راهیابی دوباره به بهارستان بازماندند. این نکته به خوبی نشانگر آن است که مردم علاوه بر مشارکت گسترده، انتخابشان نیز دقیق و از روی آگاهی بوده است.
ب: بار سنگین مسئولین بر دوش اهالی خانه ملت
با عنایت به آنچه گفته شد، مردم علی رغم تمام فضاسازی های داخلی و خارجی و مشکلات متعدد اقتصادی که گریبانگیر اقشاز متوسط و ضعیف جامعه است، حماسه ای بزرگ در انتخابات مجلس خلق کردند و این موضوع بار سنگینی را بر دوش منتخبان می گذارد.
در ادامه بر اساس پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی به مجلس نهم و بیانات ایشان در دیدار با منتخبان مجلس، به بررسی اهم وظایف و مسئولیت های نمایندگان مردم در بهارستان می پردازیم.
معظم له در بخشی از پیامشان که در اولین روز آغاز به کار مجلس خطاب به نمایندگان ایراد شد، فرمودند؛ «اینجانب در دوره های گذشته ی مجلس توصیه هایی را به عرض نمایندگان محترم رسانده و ادای وظیفه ی الهی را که مسئولیت آنان در این دنیای زودگذر و در پیشگاه عدل بی اغماض خداوند در نشئه ی آخرت است، یادآور شده ام. اینک نیز شما نمایندگان محترم را به آن عرایض مخلصانه ارجاع می دهم.» بر همین اساس، در این تحلیل توصیه های پیشین ایشان نیز مورد بررسی و بازخوانی قرار می گیرد.
۱. هنر قانونگذاری
اولین و مهم ترین وظیفه نمایندگان مجلس همان طور که از نام قوه مقننه برمی آید، ارائه و تصویب قانون است. مجلس با تصویب قوانین کارآمد و مورد نیاز کشور می تواند دستگاه های دیگر را در مسیر درست پیشرفت و حرکت قرار دهد و در عین حال چنانچه قوانین دچار مشکل باشند، می توانند به جای تسهیل امور باعث تداخل و تعارض شده و به عنوان مانع عمل کنند. این موضوع از چنان اهمیت و دقتی برخوردار است که رهبر معظم انقلاب در پیام خود به مجلس هشتم از آن به عنوان هنر قانونگذاری یاد کرده و می فرمایند؛ « هنر قانون نویسی و قانون گذاری، از برترینهای نمایندگی است.
یکی از اصلی ترین چالش های پیش روی نمایندگان در زمینه قانون گذاری، نوع نگاه آنان است. نمایندگان گرچه از سوی مردم شهرها انتخاب می شوند و بدون شک مردم نیز از آنان توقعاتی دارند اما باید بدانند که آنان در بهارستان نماینده همه ملت ایران هستند و در برخورد با قانون باید نگاه عمیق و بلند ملی و حتی بین المللی داشته باشند و صرفاً به مصالح کوتاه مدت و در محدوده جغرافیایی منطقه خود ننگرند و در درجه ای پایین تر حب و بغض های شخصی و منافع خود و اطرافیان را ملاک قانون گذاری ندانند؛ اکنون در طلیعه مجلس نهم، اصلی ترین توصیه ی اینجانب به نمایندگان محترم آن است که در جایگاه خطیری که با رأی مردم به دست آورده اند، تنها به مسئولیت الهی و ادای وظیفه ی سنگین نمایندگی از ملّت بیندیشند و انگیزه ها و حب و بغض های شخصی و گروهی و طائفی و محلی را در قانون گذاری که مهم ترین وظیفه ی مجلس شورای اسلامی است و نیز در نظارت بر اجرای قانون و البته در موضع گیری هایی که فضای کشور را تحت تأثیر قرار می دهد، دخالت ندهند.»۱
حضرت ایت الله خامنه ای درباره ویژگی های قانون و قانونگذاری خوب می فرمایند؛ « قانون باید کارآمد، روان، شفاف، روزآمد و با این حال با نگاه بلندمدت، دارای گستره ئی هرچه پهناورتر و قابل ماندگاری، و یکسره معطوف به نیازهای مردم و منافع عمومی باشد. نگرش جزئی، بخشی، شخصی و یا خدای نخواسته با نگاه لجاجت آمیز در قانون گذاری، بی سود و احیاناً زیانبار است. اولویتها باید ترجیح یابد، تناقض و تکرار در قوانین باید ریشه کن شود، و از خرد جمعی و کارشناسی در تدوین قوانین بیشترین بهره گرفته شود.»۲
۲. برای کوته دستان باشید
از آنجا که نمایندگان مجلس با رای مستقیم مردم به بهارستان می روند و قانونگذاری کشور در دست آنان است، مردم بحق از آنان انتظار دارند که در امر خطیر قانونگذاری مشکلات عمومی و بخصوص طبقات ضعیف تر جامعه مدنظر آنان باشد.
همه نمایندگان در دوران تبلیغات به نقاط مختلف حوزه انتخابیه خود سفر کرده و از نزدیک با مشکلات آنان مواجه و بعضاً قول هایی نیز می دهند اما برخی پس از آنکه با رای همین مردم وارد بهارستان می شوند متاسفانه نه تنها دیگر پای خود را به روستاها و مناطق محروم نمی گذارند بلکه افراد برای دیدن چند دقیقه ای نماینده خود باید چنان مصائبی را تحمل کنند که نهایتاً عطای دیدار و طرح مشکل خود را به لقایش می بخشند!
رهبر معظم انقلاب درباره لزوم توجه نمایندگان به اقشار محروم جامعه می فرمایند؛ «نمایندگان محترم غالبا وابسته به قشرهای متوسط و برخاسته از متن توده های میلیونی مردم اند، توقع می رود که میان آنان و توده های مردم بویژه مستضعفان و محرومان ، رابطه یی مداوم برقرار باشد و رنجها و محرومیتها و خواستهای حقیقی و فوری این قشرها ، در مجلس که خانه ی ملت و محل امید آن است ، انعکاسی شایسته بیابد، نماینده یی از همت و نظر بلند برخوردار است که از صف صدرنشینان و برخورداران عبور کرده خود را به دورافتادگان و کوته دستان برساند و با آنان و برای آنان باشد.»۳
این توصیه از چنان اهمیتی برخوردار است که در تمامی تاکیدات معظم له به نمایندگان ادوار مختلف مجلس قابل مشاهده است؛ « در تنظیم برنامه های کشور، اصلی ترین مسأله عبارت از رفع فقر و محرومیت و نجات طبقات مستضعف و محروم و پابرهنگان، از تبعات دوران ستمشاهی و آثار سلطه ی بیگانگان است، همه ی برنامه های اقتصادی و تولیدی و سازندگی و رونق اقتصادی باید به این هدف، متوجه باشد و تنها در این صورت است که این برنامه ها درست و قابل قبول است. نمایندگان محترم باید در قوانین مصوب و نیز در مواجهات خود با مسئولین اجرایی کشور، این را اصل بدانند و وظیفه ی کمک به محرومان را سرلوحه ی مسئولیتهای نمایندگی خود قرار دهند.»۴
حضور نماینده در میان مردم و پیوند عمیق وی با طبقات محروم باعث می شود مشکلات و نیازهای حقیقی این گروه را بشناسد. نماینده ای که در میان مردم نیست، بر اثر القائات دشمن یا افراد صاحب منافع شخصی و نفوذی ممکن است به سمتی کشیده شود که گمان می کند در حال خدمت به مردم است، حال آنکه مشغول تامین منافع گروهی اندک و خاص است.
رهبر معظم انقلاب اسلامی در این باره می فرمایند؛ «نیازها و مطالبات حقیقی مردم را می شناسید؛ اشتغال، مبارزه با فساد مالی، زدودن محرومیت از مناطق محروم، مهار تورّم و مقابله با گرانی، روان شدن چرخه ی خدمت رسانی، گسترش و اعتلای فرهنگ و اخلاق، رونق یافتن علم و تحقیق، مسئولیت پذیری و پاسخگویی مسئولان حکومتی، در شمار برجسته ترین این نیازها است و اینها است که عدالت اجتماعی را ممکن و پیشرفت و توسعه را محقق می سازد. نیازهای موهوم و ساخته ی دست تبلیغاتچی های بیگانه و بدخواه، نباید به جای این خواسته های حقیقی بنشیند.»۵
۳. دشمن را مایوس کنید
مجلس اگر چه اصلی ترین وظیفه اش قانون گذاری و نظارت بر اجرای قانون است اما با توجه به برآمدن از متن ملت، می تواند در میدان سیاست و بخصوص رساندن پیام ملت به گوش جهانیان نقشی موثر داشته باشد.
مروری بر ادوار گذشته مجلس نشان می دهد هر جا که نمایندگان سیاست های انقلابی و ولایی را دستور کار خود قرار داده اند، باعث عقب نشینی دشمن شده و هر گاه متاسفانه ضعف از خود بروز داده اند، دشمن این ضعف را به پای نظام و ملت نوشته است؛ حتی اگر این ضعف در یکی از ۲۹۰ نماینده مجلس دیده شود.
سیاه نمایی در مورد مسائل کشور بخصوص در جلسات علنی و سخنان نابجا و غیرمنصفانه در مورد ارکان نظام و دستاوردهای کشور از جمله مواردی است که باعث شادی و طمع دشمن شده و بارها دیده ایم که چگونه این دست مواضع به سرعت به تیتر اول رسانه های بیگانه تبدیل شده و تا مدتی خوراک تبلیغات آنها علیه نظام را فراهم می سازد.
حضرت آیت الله العظمی خامنه ای در مورد خط مشی سیاسی مجلس می فرمایند؛ «موضعگیری بهنگام و صریح مجلس شورای اسلامی ، باید دشمنان را مأیوس سازد. دفاع قاطع و آشکار نمایندگان از انقلاب و نظام اسلامی و راه روشن و ماندگار امام عظیم الشأن ، و تبری از بلندگوهایی که با تکرار شعار ارتجاعی (جدایی دین از سیاست ) در اندیشه ی حذف جهاد خونین بیست و چندساله ملت ایران برای استقرار نظام مترقی جمهوری اسلامی اند، تلاش پرهزینه ی دشمن را بیهوده خواهد ساخت . این کمترین انتظار ملت انقلابی و مسلمان از نمایندگان مجلسی است که با خون شهیدان و مجاهدت ایثارگران پدید آمده و بر قرار مانده است .»۶
همچنین در دیدار اخیر خود با نمایندگان مجلس نهم هم فرمودند؛ «حضور سیاسی در فضای کشور و جهان. مجلس یک صفحه ی نمایانی از انقلاب و از افکار عمومی مردم و از سیاستهای کلان کشور است. قضایائی در منطقه پیش می آید، قضایائی در دنیا پیش می آید؛ مجلس باید مواضعش را روشن بیان کند. البته خوشبختانه مجالس اخیر در این زمینه فعال بودند، خوب بودند. امروز می بینید در منطقه غوغاست. آنچه که در خبرها و تظاهرات بیرونی خبرگزاری ها به راست یا دروغ منتشر می شود، یک جزء کوچکی از آن حادثه ای است که دارد در این منطقه اتفاق می افتد. این منطقه هم جزو مناطق عادی دنیا نیست؛ این منطقه، قلب دنیاست؛ منطقه ی مهم اتصال سه قاره با هم، منطقه ی مهم نفت، منطقه ی مهم سیاست استعماری غرب با وجود حکومت صهیونیستی. اینجا منطقه ی عجیبی است. قضایای این منطقه، قضایای دنیاست. اینجور نیست که بگوییم حالا در فلان گوشه ی دنیا چهار تا کشور مثلاً مشکلی داشته باشند، شبیه آن باشد؛ نه، اینجا قلب دنیاست. خب، در اینجا قضایائی دارد اتفاق می افتد؛ موضع ما در مورد این قضایا چیست؟ اینها مسائل مهمی است. زنده بودن مجلس این است که در این قضایا حضور داشته باشید، حرف داشته باشید. این حرف، اثرگذار است. امروز موضع شما می تواند اثرگذاری کند در تک تک این کشورهائی که الان مورد نظر منند؛ همین کشورهای منطقه. اگر ما درست فکر کنیم، درست جملات و کلمات را انتخاب کنیم و در وقت مناسب و بهنگام اینها را ادا کنیم، این اصلاً اثر می گذارد روی این حرکتهائی که امروز از دو طرف در منطقه وجود دارد؛ چه از طرف دستگاه شیطان و مهاجم غربی، چه از طرف مردم که طرف حقند.»
۴. پرهیز از قصرهای رفیع و اشرافی گری
نماینده ای که با رسیدن به جایگاه نمایندگی از مردمی بودن فاصله گرفته و به چرب و شیرین دنیا گرفتار شود، بی شک نمی تواند به وظایف نمایندگی خود به طور شایسته رسیدگی کند و در بزنگاه ها امکان لغزش و خطای وی بسیار خواهد بود.
رهبر معظم انقلاب اسلامی در مورد لزوم پرهیز از خوی اشرافی که باعث جدایی نماینده از مردم می شود، می فرمایند؛ «نماینده ی ملت از جنس ملت است. شما نه از قصرهای رفیع و خاندانهای اشرافی، که از متن مردم، از مدرسه و حوزه و دانشگاه، و از میدانهای کار به مجلس گسیل شده اید. این رابطه و این منش را پاس بدارید و برای خود نگاه دارید. خوی اشرافی و گرایش به اسراف و طعمه انگاشتن این مسئولیت، بلای بزرگی است که گاه مردم سابقاً نجیب و پارسا هم ممکن است نتوانند خود را از آن برحذر بدارند. همه باید بشدّت مراقب خویش باشیم و دوره ی مسئولیت خود را، حسنه ای ماندگار، و نه سیئه ای دامنگیر، بسازیم. در این کار دشوار کمک خواستن متضرعانه از خداوند رحیم و قدیر، و مراقبت از خود، بزرگ ترین کمک کار تواند بود.»۷
حضور در میان مردم و دور نشدن از سطح متوسط زندگی آنان، ساده زیستی و پرهیز از اسراف و هزینه کردن بیت المال در امور شخصی و غیر ضروری از دیگر توصیه های ایشان است و می فرمایند؛ «ترویج فرهنگ اشرافیگری و تجمّل و سفرهای پرهزینه و بیهوده ی خارجی از کیسه ی مردم، دور از شأن نمایندگی و عامل گسیخته شدن پیوند نماینده با مردم است.»۸
۵. لزوم همدلی میان قوا
تعامل با قوا از اصلی ترین مسائل پیش روی هر مجلسی است و در تمامی پیام های مقام معظم رهبر معظم انقلاب به مجالس پیشین قابل مشاهده است. اصطکاک میان مجلس و سایر قوا و بخصوص میان مجلس و دولت انرژی بسیاری از نظام گرفته و هزینه های مادی و معنوی بسیاری به بار می آورد. در این حالت عمده وقت مسئولان که باید به رفع مشکلات اصلی کشور بگذرد، صرف پاسخ دهی به یکدیگر و کشمکش های بیهوده می شود.
رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار با منتخبان مجلس نهم در این باره فرمودند؛ «استقلال از دولت معنایش این نیست که آدم باید دائم با دلیل و بی دلیل، هی بپرد به دولت؛ به این کارش، به آن کارش؛ کارهائی که اصلاً لزومی ندارد انسان اعتراض کند. خب، یک قانونی بگذارید برخلاف آن جهتی که او دارد حرکت می کند. به هر حال اینها چیزهای لازمی است.
به نظر من امروز از جمله ی مسائل مهمی که ما در کشور به آن نیاز داریم، اتحاد است. اتحاد به معنای همسان بودن فکرها نیست. خب، الحمدلله شماها همه در سطوح بالای فکری و علمی هستید؛ اینها برای شما، گفتن ندارد. ما احتیاج داریم به این که به ما تذکر داده شود تا عمل کنیم؛ والّا خیلی از چیزها را می دانیم. امروز باید اتحاد وجود داشته باشد. دوئیت و اختلاف و تفرقه، مظهر ضعف و انحطاط و انهزام یک ملت است؛ باید نگذارید این اتفاق بیفتد. اختلاف نظر هم وجود دارد، ابائی هم از گفتن اختلاف نظر نیست؛ بله، ما در این قضیه با هم اختلاف نظر داریم، اما دستمان توی دست هم است. مثلاً او میگوید این کار باید بشود، من میگویم باید نشود. بالاخره یک مرجعی وجود دارد؛ یا مرجع، قانون است؛ یا مرجع، دستگاه قضائی است؛ یا مرجع، شورای نگهبان است - یا هرچه - آن مرجع هم تعیین تکلیف خواهد کرد؛ اما با هم دست به یقه نمی شویم. این اتحاد باید وجود داشته باشد. باید در جهت مصالح عالیه ی کشور، بین دستگاه ها همدلی وجود داشته باشد؛ این باید بروز کند. البته همه هم همین را میگویند. یک وقتی یک نفری با عصبانیت داشت از یک چیزی دفاع میکرد، یک نفر به او گفت آقا حالا چرا عصبانی می شوی؟ با همان عصبانیت داد کشید: من عصبانی نیستم! حالا از اطراف - از دو طرف هم نمی شود گفت - بعضی دائم دم از اتحاد هم می زنند، اما در عین حال باز نشانه ها و نمونه های تفرق گاهی دیده می شود. من خواهش میکنم به این مسئله توجه کنید؛ هم در درون مجلس بین خود دوستان که در مجلس هستید، هم در بین مجلس و قوای دیگر - قوه ی مجریه و قوه ی قضائیه - این اتحاد و اتفاق را حفظ کنید.» ۹
رهبر معظم انقلاب در توصیه های خود به مجالس پیشین نیز بارها فرموده اند که مجلس باید با سایر قوا بخصوص دولت تعامل و همدلی داشته باشد و البته این همدلی به هیچ عنوان به معنای آن نیست که نمایندگان از حقوق قانونی خود ماننده سوال و استیضاح بگذرند بلکه می توانند در فضایی آرام و بدور از جنجال و هیاهو اشکالات قانونی خود را نیز مطرح و پاسخ لازم را دریافت کنند. ایشان در پیام به مجلس نهم می فرمایند؛ »همکاری حقیقی و صمیمی با قوای دیگر و پرهیز از چالش های ناموجّه نیز یک شاخص مهم دیگر و دارای سهم تعیین کننده در اتحاد ملّی است که دلسوزان کشور همواره بر آن پای فشرده و منافع عمومی و وجاهت چهره ی ملت ایران در چشم جهانیان را در گرو آن دانسته اند. این توصیه عیناً به دیگر قوای کشور و همه ی اشخاص و نهادهای مسئول نیز متوجه است. همه باید قانون را فصل الخطاب بدانند.»
۶. حتی یک دقیقه!
از جمله معضلاتی که گاه در مجلس قابل مشاهده است اینکه برخی از نمایندگان با بی نظمی در امور مختلف، وقت مجلس را هدر می دهند. این بی توجهی می تواند در مسائل گوناگون مانند غیبت های ناموجه، تاخیر، عدم حضور در کمیسیون ها، جنجال در صحن علنی و... نمود داشته باشد. از همین رو بود که رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار با نمایندگان مجلس هشتم در آغاز به کار آن مجلس بحث نظارت روی خود را مطرح کردند که متاسفانه تا آواخر مجلس پیشین این موضوع عملی نشد.
البته این دغدغه در ادوار گذشته نیز مد نظر معظم له بوده است؛ « نمایندگان محترم را به اهمیت دادن به وقت مجلس و کمیسیونهای آن و جلوگیری از هدر رفتن حتی یک دقیقه از آن و اجتناب از غیبتهای ناموجه، توصیه می کنم و نیز به استفاده از اطلاعات کارشناسانه در کمیسیونها و بخشهای مختلف، و دقت و مطالعه بر روی لوایح و طرحهایی که تقدیم مجلس شده است، و شرکت حتمی در رأی گیری، و رأی دادن بر طبق صلاح کشور و در چهارچوب احکام نورانی اسلام، و سنجیده گویی در همه ی اظهاراتی که از بلندگوی مجلس منتشر می شود.»۱۰
۷. توصیه های اخلاقی
رهبر معظم انقلاب اسلامی تقریبا در تمامی بیانات خود به مناسبت های گوناگون توصیه های معنوی و اخلاقی به مخاطبین می نمایند. مرور بر این توصیه ها و رهنمودهای ایشان حاکی است که معظم له معنویت و اخلاق را برای همه گروه ها و قشرها لازم می دانند اما این لزوم برای برخی افراد مانند مسئولین شدت بیشتری دارد چرا که آنها در معرض دید و قضاوت مردم هستند و فساد آنها تنها نتایج منفی شخصی ندارد و بلکه بر مصالح ملت و کشور نیز اثرات سوء می تواند بگذارد. توجه به این موضوع که مسئولیت در نظام اسلامی یک وظیفه و فرصتی برای قرب الی الله است و نه فرصتی برای کسب قدرت و ثروت و اینکه این مسئولیت ها و مقام ها زودگذر است، از جمله تاکیداتی است که ایشان بارها در جمع مسئولین نظام مطرح فرموده اند.
ایشان در یکی از پیام های خود به نمایندگان ادوار گذشته می فرمایند؛ «برادران و خواهران نماینده را به رعایت تقوا، و توکل به خداوند، و توجه به معنویت و اخلاق و عبادت، و بی اعتنایی به تشریفات زاید و تجملات اسراف آمیز، و اجتناب از گروهگرایی، و مقدم داشتن مصالح کشور و مردم بر مصالح شخصی و گروهی، و انقیاد در برابر حق، و پرهیز از توصیه های خصوصی و شخصی، و دوری از صرف نابجای بیت المال، و دوستی و مهربانی با رقبای دوران انتخابات، و بر حذر بودن از وسوسه ی شیطان و اغوای نفس اماره، توصیه می کنم.»۱۱
آنچه گفته شد را می توان اهم مطالبات رهبر معظم انقلاب اسلامی از نمایندگان مجلس دانست و بر این اساس می توان به هر کدام از نمایندگان نمره و در پایان کارنامه مجلس نهم را ارزیابی نمود.
