نقش زمان و مکان در تعالی انسان

● خورشید فیض الهی انسان همواره برخوردار از فیض الهی است. این فیض الهی دایمی و بی انقطاع است. هرکسی خود را در معرض فیض الهی قرار دهد، از نفحات آن بهره مند خواهد شد. فیض الهی همان خورشید پیوسته تابان است و اگر کسی خود را از آن دور سازد یا بپوشاند بی بهره خواهد شد، هرچند که خواسته و ناخواسته از آثار مستقیم و غیرمستقیم آن بهره مند خواهد گشت. اما اگر کسی خود را در معرض این تابش قرار دهد، از فیض مستقیم آن بهره مند می شود؛ ولی بسیاری از مردم این گونه نیستند و خود را از معرض خورشید و تابش آن دور می سازند و یا می پوشانند. بنابراین، فیض الهی همانند خورشید، دایمی و بی پایان است. آن خورشید هستی به تمام و کمال فیض می فرستد و هرگز تابش آن پایان نمی یابد. از این رو می توان گفت که فاعل، در فیض خود تمام است. اما قابل یعنی انسان، این گونه خود را به تمام و کمال در برابر تابش فیض الهی قرار نمی دهد. لذا فیض به شکل تمام و کمال به او نمی رسد. برای دریافت هر فیض کامل و تمامی، همان اندازه که کمال و تمامیت فاعل، شرط است؛ تمام و کمالیت قابل نیز شرط می باشد. ● وجه الله، مسیر فیض الهی خورشید حقیقت در آسمان فیض، همچنان ثابت، فیض می فرستد، ولی همان گونه که زمین گاه خود را با گردش به سمت و سویی دیگر، از فیض خورشید محروم می دارد، انسان نیز خود را با پشت کردن، از فیض الهی محروم می سازد. از این رو خداوند خواهان آن است که همواره انسان به یک سو رو کند و این گونه تذبذب و نوسان نداشته باشد. سمت و سویی که فیض دایم به انسان می رسد، سمت وجه الله است: فأینما تولوا فثم وجه الله (بقره، آیه۱۱۵) هرچند که خداوند می فرماید انسان به هر سمت و سو رو کند، وجه الله است، ولی مشکل این است که انسان با غفلت، متوجه آن وجه الله نیست تا خود را در معرض تابش مستقیم فیض الله قرار دهد و دانسته از آن فیض بهره برد. این جاست که نقش معرفت الله برای کمال یابی آشکار می شود و خداوند خواهان آگاهی از این مسأله از طریق ذکرالله می شود تا دل از غفلت دور شود و وجه خداوندی در برابر قلب قرار گیرد. با این حال خداوند به همه انسانها عنایت خاصی دارد و به سبب کرامت و شرافت وجودی آنان خواسته و ناخواسته ایشان را در برابر وجه الله قرار می دهد. به این معنا که دل و قلبشان را هر از گاهی به سمت و سوی خورشید فیض می گرداند تا در معرض تابش مستقیم فیض الهی باشند. ● نقش زمان و مکان در بهره مندی از فیض الهی بعضی از زمانها و مکانها زمان اوج گیری خورشید و مکان تابش مستقیم آن است. این جاست که آدمی در معرض فیض قرار می گیرد و امکان بهره گیری خواسته و ناخواسته وجود دارد. اگر انسان در این زمان، با معرفت در زمان و مکان درست قرار گیرد، از قابلیت تمام و کمالی سود خواهد برد. اگر فیض خورشید، همیشگی و دایمی است و روز و شب یا استوا و قطب و مانند آن برایش نیست، ولی زمین دل و قلب آدمی به گونه ای است که گرفتار زمان و مکان است. پس انسانها پیش از رسیدن به کمال و قرار گرفتن دایمی در برابر وجه الله و وجه الشمس، می بایست بهترین زمانها و مکانها را شناسایی کنند و خودرا به آن زمان و مکان برسانند تا بهره بیشتر و مستقیم و کامل تری از تابش فیض شمس الهی ببرند. این گونه است که سحرها و جمعه ها بهترین زمان و مکه، مشاهد مشرفه و مساجد بهترین مکان برای بهره مندی از فیض الهی است. خداوند درباره بهترین زمانها می فرماید: و بالاسحار هم یستغفرون (ذاریات، آیه۱۸) و درباره بهترین مکانها می فرماید: فی بیوت اذن الله ان ترفع؛ در خانه هایی که خداوند اجازه داده تا برتری یابد. (نور، آیه۳۶) بنابراین، زمان و مکان برای انسان در دنیای محدودیت ها نقش اساسی دارد و انسان باید به درستی از آن بهره گیرد، هرچند که برای فیاض صمد، تفاوتی میان زمان و مکان نیست و خود، خالق زمان و مکان است. در حقیقت محدودیت انسان در کالبد ماده و دنیاست که او را مجبور می کند تا به یک جهت و سمت چون کعبه رو کند تا از طریق آن به وحدت وجه الله برسد. (بقره، آیات۱۴۲تا ۱۵۰) براین اساس، معراج انسانی نیز در زمانها و مکانهای خاص، آسانتر و بهتر است؛ زیرا این زمانها و مکانها همان منافذ اقطار آسمان و زمین است که می توان از آن عبور کرد و به عوالم دیگر به وسیله طی الارض و طی الزمان رفت و زمان و مکان را از پیش رو برداشت و کوتاه کرد و میلیاردها سال نوری از مکان و زمان را در آنی درنوردید. شیاطین جن می کوشند تا از این فرصت زمانی و مکانی در آسمان بهره گیرند و اطلاعات کسب نمایند و یا به مقام قدس درآیند و سوءاستفاده کنند، اما شهاب های ثاقب، آنان را می راند، ولی این راه برای انسان باز است و فرشتگان به یاری وی می شتابند تا او را از زمان و مکان عبور دهند و از اقطار آسمان و زمین به عوالم قدس برسانند.این معراج حقیقی برای انسان بویژه در شب ظاهری دنیا، شدنی است؛ چنان که پیامبر(ص) معراج خویش را در شبها از مساجدی چون مسجدالحرام و مسجدالاقصی آغاز می کرد (اسراء، آیه۱) و تا قابل قوسین او ادنی (نجم، آیه۹) به قدرت تسبیح سبحان الله و تنزیه خداوندی بر براق حقیقت می رفت.