عارفی از خراسان

دکتر غلامحسین یوسفی دانشمندی بود بی تکلف و بی تکبر و مشوق واقعی علم و دوستدار معرفت و انسانیت. صفاتی که کمتر در یک شخص جمع می شود. مقام علمی او در میان ایرانشناسان و مراکز علمی و پژوهشی که به مسائل و مباحث غیرسیاسی ایران اهمیت می دهند کاملا شناخته است و به همین ملاحظه چند بار به دعوت دانشگاه های معتبر به آمریکا و اروپا سفر کرد و در مجامع و کنگره ها خطابه علمی خواند و در دانشگاه های معتبر درس گفت. مقالاتش چون "کاغذ زر" در مجله ها و نشریه های علمی جهانی درج شده است. مقاله هایی که در چند زمینه برای دائره المعارف ایرانیکا نوشته است شاهد دیگری است بر بلندی مقام علمی او و اهمیتی که تحقیقات و نگارش های او برای یک نشریه جدی دارد. نخستین جلوه ادبی عمومی دکتر غلامحسین یوسفی به هنگام نشر مجله نامه فرهنگ در مشهد بود (۱۳۳۰-۱۳۳۲). آن مجله ماهانه بود و سبکی متین و اسلوبی تازه در نقد و بیان ادبی برای آن انتخاب شده بود که با آنچه پیش از آن در مشهد نشر شده بود متفاوت بود و همان گاه حکایت از آن داشت که با واردشدن دکتر غلامحسین یوسفی به صحنه دانشگاه آن شهر روش تدریس و تحقیق در آن خطه ترقی و تعالی خواهد یافت. یوسفی به استادی دانشگاه آنجا رسید و آنچه حدس زده می شد عملی شد. یوسفی یکی از استادان والامقام آنجا بود که توانست دانشجویان برجسته و عاشق تحقیق و تتبع به جامعه فرهنگی ایران عرضه کند. او با همکاران دکتر احمدعلی رجایی و بخارایی، دکتر جمال رضایی، دکتر جلال متینی این کار گران را در آن شهر انجام دادند و تحقیقات و مطالعات ایرانی را از جنبه قدیمی آن که تحت تاثیر "انجمن ادبی" مشهد بود خارج ساختند و به پایه و معیار جهانی رسانیدند. تالیفات آن مرحوم خواندنی و ماندنی و همه عالی و اساسی و چون مشک بویاست. به آوردن نامشان اکتفا می شود. ● فهرست کتاب های دکتر غلامحسین یوسفی ۱) تالیف ۱۳۳۳- تمرین فارسی برای کلاس اول دبستان. با همکاری عبدالحسین پازوکی، اکبر قندهاریان، غلامرضا قهرمان. مشهد، ۱۳۳۳ (چاپ دوم، ۱۳۳۴) ۱۳۴۱- فرخی سیستانی، بحثی در شرح احوال و روزگار و شعر او، مشهد، ۱۳۴۱ (چاپ دوم، تهران، ۱۳۶۹). (کتاب برگزیده سال ۱۳۴۱ انجمن کتاب) ۱۳۴۵-ابومسلم، سردار خراسان. تهران، ۱۳۴۵. (چاپ دوم، تهران، امیرکبیر، ۱۳۵۷; چاپ سوم، امیرکبیر، ۱۳۶۸). ۱۳۴۷-نامه اهل خراسان (شامل مجموعه ای از مقالات ادبی). (*)فهرست مقالات او که مرتبط با ادبیات و زمینه های مختلف تحقیقات ایرانی است در دوره "فهرست مقالات فارسی" دیده می شود. ۱۳۴۵- نامه اهل قلم، درباره بیست کتاب نثر فارسی. جلد اول، مشهد، ۱۳۵۵. (چاپ دوم، ۱۳۵۷). جلد دوم، دانشگاه مشهد ۱۳۵۷. (چاپ دوم، تهران، ۱۳۶۷). ۱۳۵۶- برگ هایی در آغوش باد (مجموعه ای از مقاله ها، پژوهش ها، نقدها و یادداشت ها). تهران، ۱۳۵۶، (دو جلد) ۱۳۶۳- کاغذ زر (یادداشت هایی از ادب و تاریخ). تهران، ۱۳۶۳، (چاپ دوم، تهران) ۱۳۶۳- روان های روشن، تهران، ۱۳۶۳. (چاپ دوم، تهران، ۱۳۶۹) ۱۳۶۹- چشمه روشن، (دیداری با شاعران). تهران، ۱۳۶۹. یادداشت ها، زیر چاپ. فرهنگ و تایخ، زیر چاپ. ۲) تصحیح ۱۳۴۵- قابوسنامه، اثر عنصرالمعالی کیکاووس، بر اساس قدیمی ترین نسخه های موجود با مقدمه و تعلیقات، تهران، ۱۳۴۵. (برگزیده به عنوان کتاب سال ۱۳۴۵ در تحقیقات ادبی) (پس از آن چهار چاپ شده است) ۱۳۴۷- قابوسنامه درسی، متن مصحح با حواشی و شرح لغات و اصطلاحات، تهران، ۱۳۴۷. ۱۳۴۷- التصفیه فی احوال المتصوفه (صوفی نامه)، اثر قطب الدین امیر منصور مظفر بن اردشیر عبادی، تهران، ۱۳۴۷، (چاپ دوم، با تجدید نظر، تهران، ۱۳۶۸) ۱۳۵۰-ترجمه تقویم الصحه ابن بطلان، با مقدمه و تعلیقات، تهران، ۱۳۵۰، (چاپ دوم، تهران، ۱۳۶۶). ۱۳۵۱- لطائف المحکمه، اثر قاضی سراج الدین محمود ارموی با مقدمه و تعلیقات. تهران، ۱۳۵۱. ۱۳۵۲- گزیده قابوس نامه (جز» مجموعه "سخن پارسی") تهران، ۱۳۵۳. (چاپ دوم، تهران، ۱۳۵۹) ۱۳۶۲- ملخص اللغات، اثر حسن خطیب کرمانی (با همکاری دکتر محمد دبیر سیاقی)، تهران، ۱۳۶۲. ۱۳۶۳- بوستان سعدی، با مقدمه و تعلبقات و کشف الابیات و تجدید نظر کلی، تهران، ۱۳۶۳. (چاپ دوم، ۱۳۶۸). ۱۳۶۳- گلستان سعدی، تهران، ۱۳۶۸، چاپ دوم، زیر چاپ. ۳) ترجمه ۱۳۵۶- داستان من و شعر، از نزار قبانی (ترجمه از عربی با همکاری دکتر یوسف بکار) تهران، ۱۳۵۶. ۱۳۶۲ - اما، من شما را دوست می داشتم، از ژیلبر سبرون (ترجمه از زبان فرانسه، با همکاری دکتر محمدحسن مهدوی اردبیلی)، تهران، ۱۳۶۲. ۱۳۶۲ - انسان دوستی در اسلام، از مارسل بوازار، (ترجمه از زبان فرانسه، با همکاری دکتر محمدحسن مهدوی اردبیلی)، تهران، ۱۳۶۲. ۱۳۶۴ - تحقیق درباره سعدی، از هانری ماسه (ترجمه از زبان فرانسه، با همکاری دکتر محمدحسن مهدوی اردبیلی)، تهران، ۱۳۶۴. ۱۳۶۶ - شیوه های نقد ادبی، از دیوید دیچز (ترجمه از زبان انگلیسی با همکاری محمدتقی (امیر) صدیقیانی)، تهران، ۱۳۶۶، (چاپ دوم، ۱۳۶۹). (کتاب سال ۱۳۶۶) ۱۳۶۹ -برگزیده ای از شعر عربی معاصر، دکتر مصطفی بدوی (ترجمه از عربی با همکاری، دکتر یوسف بکار)، تهران، ۱۳۶۹. چشم اندازی از ادبیات و هنر. از ره ولک و دیگران، (ترجمه از زبان انگلیسی با همکاری محمد تقی (امیر) صدقیانی)، زیر چاپ.