شیدایی ثریای این شب ها!

به نظر می رسد تلقی و فهم مدیران تلویزیون از سریال های نمایشی عموما دچار نوعی آسیب و آفت شده است. اینکه در یک سریال تلویزیونی تا چه میزان مجاز به تهییج و تحریک احساسات مخاطبان هستیم و تا کجا می توانیم بار دراماتیک را برگرده هیجان های احساسی و عموما استرس زا و مضطرب کننده سوار کنیم که نکند منجر به افسردگی و هیجان های کاذب بیش از حد در بینندگان شود؟ به هرحال این اتفاقی است که در بسیاری از سریال های تلویزیونی ما طی این سالها افتاده است و هنوز هم در حال رخ دادن است. و البته تردیدی هم نیست که بسیاری از این روش ها و منش ها به سبب لاپوشانی و سرپوش گذاشتن بر ضعف های کار، صورت می گیرد و از کار نابلدی کارگردان و نویسنده ناشی می شود. اما این شب ها دوسریال مهم و پرمخاطب از دو شبکه اصلی تلویزیون در حال پخش است؛ سریال های «شیدایی» به کارگردانی محمدمهدی عسگرپور و «تا ثریا» اثر سیروس مقدم که در بهترین ساعات پیش از شبکه سوم و اول سیما به خورد مخاطب محترم داده می شود. تردیدی نیست که هردو سریال به لحاظ فرم و ساختار نسبت به مابقی آثار تلویزیونی طی سال های اخیر، پیشرفت محسوس و تأمل برانگیزی کرده اند. از جهت درام و ساختار، گام ها روبه جلو محسوب می شوند؛ گرچه این اتفاق به لحاظ فرم و میزانسن و خاصه تصویرپردازی در سریال «تا ثریا» وجه دیگر، و خیره کنندگی بیشتری دارد. واقعیت آن است که برخی از پلان ها، نماها و حرکت های دوربینی که در سریال «تا ثریا» رخ می دهد، برای اولین بار است که در تلویزیون و سریال های شبانه اش مشاهده می شود و از این جهت باید گفت، قطعا با یک پدیده فرمیک و ساختاری روبه رو هستیم. از این گذشته نکته دیگری که در هر دو سریال به نحو قابل تأملی مورد توجه و تمرکز سازنده قرار گرفته است. درام گرم و غلیط در اثنای آن، تابوشکنی های منحصر به فرد است که برای همین برای تماشاگران تازگی دارد. البته در هردو سریال رغبت و وجه اصلی در پرداخت هیجانی و احساساتی یک ملودرام خانوادگی با رویکردی به مسائل جدید جامعه مورد توجه قرارگرفته و جالب اینجاست که مرکز ثقل هردو اثر شاید بدون آنکه هیچ هماهنگی قبلی دراین زمینه میان سازندگان صورت گرفته باشد که قطعا نگرفته، بر مضمون و موضوع نوع ازدواج های جدید و همسرگزینی های امروزی قرار دارد. البته در سریال «تا ثریا» این پرداخت مضمونی با یک تابوشکنی محیرالعقول همراه می شود که کلیتش در همان سکانسی خلاصه و تعریف می شود که طی این روزها مورد توجه محافل مختلف رسانه ای و از جمله خود تلویزیون و بخش های خبری اش قرارگرفته است؛ سکانسی که در آن دو خواهر، جوانی را که قصد ایجاد رابطه سالم و رسمی با جنس مخالف در قالب ازدواج را دارد، بشدت مورد نهیب و سرزنش قرار می دهند و گویی که او با این انتخاب دچار گناه و لغزش بزرگی شده باشد، سعی می کنند از این روش و شیوه منحرفش کرده و احتمالا به قالب های مد روز تشویق و تحریک کنند! اما درباره هردوی این سریال ها نکته دیگری هم قابل توجه است و آن حجم سنگین و انبوه و غلیظ و فشرده و متراکم به غلیان درآوردن احساسات مخاطب و درد و غم و غصه و مصائب و مشکلات مختلف است که به شکل وحشتناکی درسریال گنجانده شده و بی تردید در روان مخاطب تأثیرات منفی خواهد گذاشت که این تأثیرات منفی را می توان در بازتاب ها و انعکاس های بیرونی این نوع سریال سازی در مخاطبان ارزیابی کرد. این ویژگی در هردو سریال «شیدایی» و «تا ثریا» به طرز مهیبی وجود دارد؛ به نحوی که مخاطب با شروع سریال، خود را در اتمسفری از اضطراب و استرس و منظومه ای از رعب و وحشت می یابد و شاید هم انتخاب این روند و این شیوه فیلمسازی ازسوی نویسنده و کارگردان راهی باشد برای سرپوش گذاشتن بر نقاط ضعف سریال که در جای خود قابلیت نقد و تحلیل جدی دارد.