● سعیده شفیعی ۳۹ ساله، قد: ۱۶۱سانتیمتر، وزن قبلی: ۹۴ کیلوگرم، وزن فعلی: ۷۸ کیلوگرم
۱۶ کـیـلـوگـرم کـاهـش وزن در ۲سـال
من بعد از بارداری اول، چاق و بعد از بارداری دوم چاقتر شدم و وزنم ۲۵ کیلوگرم بالا رفت. در این مدت چند بار وزنم کم و زیاد شدهاست. حدود ۷ سال است ورزش را شروع کردهام و ۲ سال است منظم ورزش میکنم. هفتهای ۳ تا ۵ روز هر بار یک ساعت ایروبیک کار میکنم و جمعهها کوه میروم. طی این ۲ سال، ۱۶ کیلوگرم وزن کم کردهام. مربی ورزش به من رژیمغذایی داده اما طبق آن پیش نرفتم. یک برنامهغذایی متعادل و معمولی دارم.
قبلا کمردرد داشتم و وقتی از پلهها بالا میرفتم، زانوهایم درد میگرفت اما حالا این مشکلات را ندارم. قبلا داروهای ضدافسردگی مصرف میکردم و دوز داروهایم زیاد شده بود و کاهش وزن و ورزش باعث بهبود افسردگیام شد. مصرف دارویم کم شد و از ۴ قرص به یک قرص در روز رسید. همچنین تجمع چربی در پایین تنهام زیاد بود ولی با ورزش خیلی سایز کم کردم و به تناسب اندام رسیدم. همین جا لازم میدانم از خانم شهبازی، مربی و دکتر انصاری، پزشک معالجم که انگیزه ورزش کردن را در من ایجادکردند، تشکر کنم.
● سیرانوش نقشینه ۶۷ ساله، قد: ۱۶۲سانتیمتر،
وزن قبلی: ۱۰۰ کیلوگرم، وزن فعلی: ۷۰ کیلوگرم
۳۰ کـیلوگرم کاهـش وزن در ۵ سـال
سالهاست که ورزش میکنم. بعد از بارداری دوم، چاق شدم. چند سال چاق بودم، پادرد و کمردرد داشتم و از این موضوع خیلی ناراحت بودم. شوهرم که ورزشکار است، تشویقم کرد ورزش را شروع کنم و من هم ایروبیک و شنا را انتخاب کردم و به مرور ورزش را در برنامه زندگیام گنجاندم. حدود ۲۰ سال پیش به متخصص تغذیه مراجعه و به مرور وزن کم کردم. گاهی وزنم ثابت میماند و بعد از مدتی دوباره وزن کم میکردم. به ۶۵ کیلوگرم هم رسیده بودم، اما چون گاهی دچار اشتهای کاذب میشوم وزنم نوسان دارد و الان ۷۰ کیلوگرم هستم. دکتر به من گفته است باید وزنم را به ۶۵ کیلوگرم برسانم. حدود ۱۵ سال است که وزنم را ثابت نگهداشتهام. گاهی مثلا در مراسم ختم و در غم و ناراحتی عصبی میشوم و اشتهایم زیاد میشود و رژیمغذاییام را رها میکنم و به اجبار ورزش را ادامه میدهم در حالی که در زمان شادی، اشتهایم کممیشود رژیمغذاییام را رعایت میکنم و با عشق و علاقه ورزش میکنم. متخصص تغذیهای که به ایشان مراجعه میکنم، انسان بسیار خوب و باحوصلهای هستند و من را به شکل صحیح راهنمایی میکنند. رژیمغذاییشان کاملا از روی اصول است و با اینکه مشکل معده دارم رعایت آن برایم خیلی راحت است. هفتهای ۳ روز صبحها ورزش میکنم و عصرها هم با دخترم پیادهروی میکنیم. ورزش تضمین سلامت است. من در این سن ناراحتی خاصی ندارم. با ورزش و رژیمغذایی خیلی سایز کم کردهام و امیدوارم به وزن مطلوب برسم. مربی ورزشمان هم خیلی خوب است. من سالهای متمادی است که ورزش میکنم و ۶ سال است که فقط با همین مربی هستم. به نظرم ایشان یک مربی نمونه، منضبط و باوجدان هستند. مثلا اگر به هر دلیل ۱۰دقیقه دیر به کلاس برسند، در پایان کلاس ۲۰دقیقه بیشتر برای ما وقت میگذارند. هنگام انجام تمرینها مراقب افرادی که مشکلات جسمی مانند کمردرد، زانودرد یا خارپاشنه دارند یا ورزش را تازه شروع کردهاند، هستند. اطلاعات زیادی دارند و شاگردانشان را با آناتومی بدن آشنا میکنند. مربی به من رژیمغذایی هم دادند اما من رژیم متخصص تغذیه را اجرا میکنم چون به هر حال متخصص تغذیه هستند و به ایشان اعتماد دارم.
● منیر عابدین ۴۴ ساله، قد: ۱۵۵سانتیمتر،
وزن قبلی: ۵۹ کیلوگرم، وزن فعلی: ۴۷ کیلوگرم
۱۲ کیلوگرم کاهش وزن در یک سال
من قبلا در توانبخشی با بچههای معلول ذهنی کار میکردم و استرس شغلم زیاد بود. مدتی سردردهای شدیدی داشتم. وقتی آزمایش خون دادم، متوجه شدم چربیخونم ۱۶۵۰ است. با قرص و دارو تحت درمان بودم. متاسفانه درمان را ادامه ندادم و بعد از اتمام داروها به پزشک مراجعه نکردم و دوباره آزمایش ندادم و خودم بدون تجویز پزشک، داروها را تجدید کردم. بعد از مدتی به علت معدهدرد شدید در بیمارستان بستری و مدت کوتاهی بیهوش شدم. وقتی به هوش آمدم، به من گفتند قندخونم ۸۰۰ بوده و قلبم داشته از کار میافتاده! ۱۴ روز در بیمارستان بستری بودم. بعد از بررسی، مشخص شد دچار تورم حاد لوزالمعده شدهام و پانکراسم از کار افتاده است. همچنین در سونوگرافیها مشخص شد تعدادی سنگ کیسه صفرا دارم بنابراین کیسه صفرایم را درآوردند. یک کیست ۷سانتیمتری هم زیر لوزالمعدهام دارم که پزشکان میگویند اگر پاره شود، دچار مرگ آنی خواهمشد. مدتی که در بیمارستان بودم، وزنم خیلی کمشده و شدیدا لاغر شده بودم اما بعد از آن وزنم بالا رفت. قبلا هم اضافه وزن داشتم و بعد از ازدواج چاق شدم. در زمان بارداری هم دیابت و فشار خون داشتم که کنترل شد. من روانشناس هستم اما بعد از فوت پدرم دچار افسردگی شدید شدم. تحمل ناراحتی نداشتم، عصبی شده بودم و سر هر موضوعی اشکم سرازیر میشد. ۳ سال است که ورزش میکنم. ورزش در بهبود روحیه من خیلی موثر بوده است و الان با اینکه مشکلات زیادی دارم، امیدوار، سرزنده و شاد هستم. قبلا یک روز در میان ورزش میکردم اما یک سال است که هر روز ورزش و گاهی شنا میکنم. در این یک سال وزنم را ثابت نگه داشتهام.
● شبنم شهبازیفر مربی ورزش
من به شـاگـردانم عـشـق مـیورزم
۱۸ سال است که مرتب ورزش میکنم و ۱۰ سال است مربی ورزش هستم. دورههای مربیگری را گذراندهام و آزمون مربیگری تهران و کرج را پشت سرگذاشتهام. علاوه بر دوره آمادگی جسمانی و آناتومی، دوره تخصصی حرکات اصلاحی را نیز گذراندهام و به این موضوع خیلی اهمیت میدهم که کسی هنگام ورزش دچار آسیب نشود. ورزش ایروبیک یک ورزش همگانی است و باید به افرادی که مشکلاتی مانند کمردرد، زانودرد، آسم و مشکلات تنفسی و در انجام حرکتها محدودیت دارند، توجه داشت. ورزش را خیلی دوست دارم و به شغل و شاگردانم عشق میورزم. به شاگردانم میگویم وقتی وارد کلاس میشوید، هر مشکل و غم و غصهای دارید فراموش کنید و فقط به ورزش و داشتن جسم، فکر و روان سالم توجه کنید تا بهتر بتوانید با مشکلاتتان کنار بیایید. اگر یکی از شاگردانم ناراحت باشد و مشکلی داشته باشد، با او صحبت میکنم و سعی میکنم او را به آرامش دعوت کنم. این موضوع به آنها انگیزه میدهد. بیشتر شاگردانم به ورزش علاقهمند میشوند و سالها ورزش را ادامه میدهند. هدف ما لاغری نیست، بلکه داشتن بدنی سالم و متناسب است. بیشتر شاگردانم بعد از مدتی مشکلات جسمیشان برطرف و بیماریهایشان کنترل میشود. در بین آنها، افرادی هستند که دچار چاقی، اضافه وزن، پادرد، کمردرد، چربی و قندخون بالا و افسردگی بودهاند اما بعد از چند ماه ورزش مداوم، وزن کم کردهاند و بیماریهایشان بهبود پیدا کرده است. هدف ما از مطرح کردن کاهش وزن گروهی در هفتهنامه «سلامت»، آشنا کردن دیگران با فواید ورزش است. میخواستیم به خانمهایی که میگویند نمیتوانیم و نمیشود وزن کم کنیم بگوییم با اعتماد به نفس و تلاش به راحتی میتوان این کار را انجام و کیفیت زندگی را ارتقا داد.
● مهری رمارم ۳۲ ساله، قد: ۱۵۹سانتیمتر
وزن قبلی: ۸۶ کیلوگرم، وزن فعلی: ۶۰ کیلوگرم
۲۶ کـیلوگرم کاهـش وزن در یک سـال
من از ۱۷سالگی اضافهوزن داشتم. بعد از ازدواج خیلی چاق شدم. یک سال پیش تصمیم گرفتم به باشگاه بروم و با ورزش و رژیمغذایی وزن کم کنم. در این مدت هر روز ورزش میکردم و وزنم ۲۶ کیلوگرم کاهش یافت. پزشک متخصص زنان به من گفته بود اگر قصد بارداری داری، باید اول وزن کم کنی چون ممکن است به خاطر وزن بالا باردار نشوی و واقعا بعد از کاهش وزن و رسیدن به وزن مطلوب، بعد از ۱۲ سال بدون هیچ مشکلی باردار شدم. الان در ماه ششم بارداری هستم و خدا را شکر خیلی راحتم و هیچ مشکلی ندارم. سونوگرافیها نشان میدهد همه چیز کاملا طبیعی است و پزشک متخصص زنان اعتقاد دارد ورزش خیلی به من کمک کرده است. در ۳ ماهه اول بارداری، ورزش را ترک کردم و تحرکم کم شد و وزنم ۸ کیلوگرم بالا رفت اما با هشدار پزشک، بیشتر احتیاط کردم و در چند ماه بعد، در حد طبیعی وزن اضافه کردم. الان ۷۱ کیلوگرم هستم و مراقب هستم وزنم بیش از حد طبیعی بالا نرود. پزشک زنان به من گفته با یک مربی حرفهای میتوانی در دوران بارداری ورزش را ادامه بدهی اما نظر مربی ورزش این بود که بهتر است در این مدت ورزش نکنم و به پیادهروی و فعالیت سبک در خانه اکتفا کنم.
● افسانه رضایی ۳۱ ساله، قد: ۱۵۹سانتیمتر
وزن قبلی: ۹۰ کیلوگرم، وزن فعلی: ۵۸ کیلوگرم
۳۲ کـیلوگرم کاهـش وزن در یک سـال
چند سال است که مرتب ورزش و در هفته ۳ جلسه و هر بار یک ساعت ایروبیک کار میکنم. بعد از زایمان، چاق شدم و فکر میکردم امکان ندارد بتوانم وزن کم کنم اما توانستم با رژیمغذایی و ورزش منظم طی ۶ ماه اول ۲۸ کیلوگرم و در ۶ ماه بعدی ۴ کیلوگرم وزنم را کاهش دهم. حدود ۳ سال است که وزنم را ثابت نگهداشتهام. در این مدت رژیمغذایی و ورزش را همزمان ادامه دادهام. مربی ورزشم درباره کالری غذاها و اصول تغذیه اطلاعات مفیدی در اختیارم قرار داده و هنگام ورزش به پیشگیری از آسیب و رسیدن به تناسب اندام توجه دارد. ایشان یک برنامهغذایی هم به من دادند اما من از رژیمغذایی دوستانم استفاده کردم و در ۲ ماه اول، رژیم پروتئین گرفتم و به هیچ وجه کربوهیدرات مصرف نکردم. بعد از آن ۷تا ۸ قاشق برنج و مقداری حبوبات به برنامهغذاییام اضافه کردم و الان تقریبا همه چیز، حتی بستنی هم میخورم و با کمخوردن، مقدار کالری دریافتیام را کنترل میکنم. در حال حاضر صبحانه یک قوطی کبریت پنیر بدون نمک، تخم مرغ، یک کف دست نان و یک لیوان شیر، ساعت ۱۰صبح یک میوه فصل، ناهار مرغ کبابی یا آبپز با سبزیهای پخته مانند هویج، کرفس و سیبزمینی، بعدازظهر چای و خرما، ساعت ۵یک میوه و ساعت ۷شب شام (مانند وعده ناهار اما به مقدار کمتر) و ساعت ۱۰ شب مقدار کمی آجیل شامل گردو، فندق و پسته و یک کاسه ماست و گل سرخ میخورم. قبلا به علت سینوزیت کورتون مصرف میکردم به همین دلیل وزنم بالا رفته بود اما حالا با ورزش و رژیم و کاهش وزن سردردم بهتر شده طوری که دیگر به دارو نیاز ندارم.
● لیلا گلدوزتوکلی ۳۶ ساله، قد: ۱۶۲سانتیمتر
وزن قبلی: ۱۱۶ کیلوگرم، وزن فعلی: ۸۷ کیلوگرم
۲۹ کیلوگرم کاهش وزن در یک سال و نیم
تقریبا ۱۰ سال چاق بودم و پادرد داشتم. اوایل ازدواج، ۶۷ کیلوگرم بودم و بعد از زایمان اول چاق شدم. بعد از زایمان دوم، خیلی چاقتر شدم و وزنم به ۱۱۶ کیلوگرم رسید. چند بار رژیم گرفتم و وزن کم کردم اما بعد از مدتی خسته میشدم و رژیم را رها میکردم. وقتی رژیمغذایی سخت میگیرم، عصبی و دچار ریزش مو میشوم به همین دلیل رژیم سخت نگرفتم و فقط مقداری حجم غذایم را کم و هر روز ورزش کردم. قبلا خیلی افسرده بودم و فکر نمیکردم بتوانم وزن کم کنم. آن موقع اصلا سرحال نبودم و حتی پیادهروی هم نمیکردم. انزواطلب و گوشهگیر شده بودم. در جمع حاضر نمیشدم. دوست داشتم بیشتر در خانه بمانم و پرخاشگر شده بودم. در ظاهر نشان نمیدادم، اما به خاطر اینکه نمیتوانستم لباس مناسب بپوشم، ترجیح میدادم جایی نروم و در خانه بمانم. یک روز همسایهها به من گفتند میخواهیم به باشگاه برویم و ورزش کنیم، تو هم با ما بیا! آن موقع باور نمیکردم بتوانم وزن کم کنم اما الان حالم خوب شده و اعتماد به نفسم بالا رفته است، روحیه خوبی دارم، جوانتر به نظر میرسم و لباسهای مناسب میپوشم. این نکته را هم باید ذکر کنم که انسانیت و وجدان کاری مربی ورزشم باعث شد انگیزه لازم برای ادامه ورزش را پیدا کنم و در این مدت ورزش را رها نکنم.
● نگاه متخصص طب فیزیکی
چرا با افزایش سن چاق می شویم؟
دکتر لیلا اتفاق/ عضو هیات علمیدانشگاه علوم پزشکی تهران
با افزایش سن، سیستم تنظیم متابولیسم دچار تغییراتی میشود که در نتیجه آن چاقی و اضافه وزن به وجود میآید. به همین دلیل پیشگیری از چاقی در جوانان و افراد مسن توصیه میشود. پیشگیری از چاقی باعث کاهش احتمال ابتلا به بیماریهای مزمن میشود و کیفیت زندگی افراد را افزایش میدهد. تنظیم رژیمغذایی و کنترل دریافت انرژی و انجام ورزش و فعالیت بدنی منظم کمک میکند نه تنها به تناسب اندام خوبی برسیم، بلکه بدنی سالم و روانی آرام نیز داشته باشیم. بررسیها نشان داده است کاهش وزن احتمال ابتلا به دیابت را کاهش میدهد و رژیمغذایی کمچرب و ورزش متوسط، ۳ روز در هفته، باعث کاهش چربیخون و کاهش وزن خواهدشد. ورزش باعث حفظ عضلات میشود، از افزایش وزن پیشگیری میکند و در کنار رژیمغذایی کمک میکند فرد به وزن ایدهآل برسد.
نباید فراموش کرد شدت و مدت ورزش باید به تدریج طبق اصول صحیح طی دورههای مناسب افزایش پیدا کند، بنابراین اگر برنامه ورزشی ثابت و رژیمغذایی باعث کاهش وزن نشود، لازم است شدت و مدت ورزش و برنامهغذایی طبق اصول صحیح تغییر داده شود.
● نگاه فوقتخصص غدد و متابولیسم
چربی بالا پانکراتیت می آورد
دکتر محمدرضا مهاجر تهرانی/ دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران
به نظر میرسد بیماری ایشان افزایش چربیخون یا هایپرلیپیدمی است که زمینه ارثی دارد. در این بیماران، در اثر اختلال آنزیمی، چربیخون (بهخصوص تریگلیسیرید) و قندخون بالا میرود. چربی بالای ۱۰۰۰، فرد را مستعد ابتلا به پانکراتیت یا التهاب لوزالمعده میکند. بیشتر بیماران با درد شدید شکم، تهوع و استفراغ به بیمارستان مراجعه میکنند و درمان آنها کنترل قند و چربیخون و رعایت جدی رژیم غذایی است. از طرفی این خانم دیابتی هم هستند و این مشکلات دست به دست هم داده و عوارضی برای ایشان ایجاد کرده است. در چنین مواردی، کاهش وزن و رعایت رژیمغذایی کمچرب بسیار تاثیر دارد و اگر بیماری با این اقدامها کنترل نشود، باید بیمار داروهای پایینآورنده چربیخون مصرف کند. قند و چربیخون با هم ارتباط دارند؛ قندخون بالا باعث افزایش چربیخون میشود و اگر قندخون پایین بیاید، چربیخون به خصوص تریگلیسیرید هم کنترل میشود. سنگ کیسه صفرا هم میتواند باعث ایجاد یا تشدید پانکراتیت شود. در حال حاضر ایشان باید درمان را ادامه دهند و با ورزش، کنترل وزن و رعایت رژیمغذایی از بالا رفتن قند و چربیخون پیشگیری کنند و تا زمانی که قندخونشان تنظیم است، به انسولین نیاز ندارند. کیستی که در بدنشان وجود دارد هم ممکن است به دنبال پانکراتیت ایجاد شده باشد و قابل کنترل است.
● نگاه متخصص تغذیه و رژیم درمانی
وزن کمکردن قابل تحسین است
دکتر مسعود کیمیاگر/ استاد انستیتو تحقیقات تغذیه کشور و دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
▪ بیشتر خانمهای این گروه که همگی کاهش وزنهای موفقی داشتهاند، بعد از ازدواج و به خصوص بعد از بارداری چاق شدهاند. علت چیست؟
بارداری نباید باعث چاقی شود. خانمها براساس وزن قبلیشان میتوانند در دوره بارداری از ۷ تا ۱۷ کیلوگرم و به طور متوسط ۱۲ کیلوگرم افزایش وزن داشتهباشند. متاسفانه نگرانیهایی که خود مادر و اطرافیانش دارند، باعث میشود بیشتر از حد لازم غذا بخورد. در دوره بارداری، نیاز به کالری یک ششم بیش از سایر زمانها (حدود ۳۰۰کالری) است که میتواند با یک لیوان شیر، یک سهم میوه و یک سهم نان اضافه تامین شود اما معمولا خانمها بیشتر از این مقدار غذا میخورند. در دوره بارداری مقداری چربی در بدن مادر ذخیره میشود تا مادر از آن در دوران شیردهی استفاده کند اما با زیاد خوردن در دوران شیردهی، این چربی از بین نمیرود و باعث چاقی و اضافه وزن خواهدشد.
▪ همه افراد این گروه با ورزش و تغییر برنامهغذایی وزن کم کردهاند اما فقط یک نفرشان برای دریافت رژیمغذایی به متخصص تغذیه مراجعه کرده و بقیه خودشان مراقب غذا خوردنشان بودهاند، این کار چه ایرادی دارد؟
وزن کمکردن قابل تحسین است اما تنظیم رژیم کاهش وزن یک کار تخصصی است و گرفتن رژیمهای سرخود مانند این است که یک بیمار خوددرمانی کند.
▪ خانم اسماعیلی زمانی که چاق بودهاند، دچار کبد چرب شدهاند. البته به دارو نیاز نداشتهاند و با ورزش و کاهش وزن مشکلشان حل شدهاست. آیا کبد چرب با تغذیه ارتباط دارد و چطور میتوان از آن پیشگیری کرد؟
تغذیه در ایجاد کبد چرب نقش دارد ولی همیشه تنها عامل نیست و زمینههای ژنتیکی هم در این مورد تاثیر دارند. کبد چرب با چاقی و استفاده نامناسب از چربیها در ارتباط است و ویتامینها، املاح و پروتئینها نیز باید در برنامهغذایی باشند تا کبد چرب نشود.
▪ خانم عابدین یکی دیگر از اعضای این گروه است که زمانی قندخونش ۸۰۰ بوده و با دوز بالا انسولین مصرف میکرده است اما با ورزش و پرهیز غذایی ۱۲ کیلوگرم وزن کم کردهاند و یک سال است وزنشان را ثابت نگهداشتهاند. چه توصیهای به ایشان دارید؟
مهمترین کاری باید انجام دهند، این است که وزن بدنشان را ثابت نگه دارند. ثابت ماندن وزن بدن، نشانه درست غذا خوردن است. افرادی که قبلا وزنشان بالا بوده و دیابتی شدهاند و میخواهند وزنشان را کنترل کنند، باید ۱۰ درصد (حدود ۲۰۰کالری) کمتر از نیاز واقعیشان غذا بخورند.
▪ خانم رمارم قبل از بارداری ۲۶ کیلوگرم وزن کم کردهاند و الان در ماه ششم بارداری هستند. ایشان میخواهند بدانند با توجه به اینکه فعلا ورزش نمیکنند، چطور میتوانند وزنشان را کنترل کنند؟
اگر این خانم نمیتوانند ورزش کنند، باید تغذیهشان را کنترل کنند. البته باید توجه داشت در ۳ ماهه آخر بارداری، مادر مجاز به کمکردن وزن نیست و باید افزایش وزنش را کنترل کند که از هفتهای ۴۰۰ گرم و یک کیلوگرم ونیم در ماه بیشتر نشود.
▪ خانم شهبازیفر که مربی ورزش این گروه هستند، در زمینه تغذیه مطالعههای زیادی داشتهاند و به شاگردانش برنامهغذایی میدهند. شما این کار را تایید میکنید؟
متاسفانه برخی مربیهای ورزش فکر میکنند اگر رژیم ندهند و بگویند کار ما دادن رژیم نیست ایرادی در کارشان وجود دارد و ممکن است دیگران فکر کنند مربی خوبی نیستند.
این عادت غلطی است. فهرست غذاییشان هم مشخص است و بیشتر نان و برنج و سیبزمینی را از برنامهغذایی حذف میکنند در حالی که ۵۰ درصد انرژی در رژیمهای لاغری باید از کربوهیدرات تامین شود و همه گروههای غذایی به طور متناسب کم شود. همانطور یک متخصص تغذیه نمیتواند خوب ورزش بدهد، یک مربی ورزش هم نمیتواند خوب رژیم بدهد.
▪ خانم نقشینه تنها فرد این گروه است که از متخصص تغذیه رژیم گرفته است. ایشان ۲۰ سال قبل به متخصص تغذیه مراجعه کرده و وزنشان از ۱۰۰ کیلوگرم به ۶۵ کیلوگرم رسیدهاست. البته به دلیل اشتهای کاذب و پرخوری، به ۷۰ کیلوگرم رسیدهاند و ۱۵ سال است وزنشان را ثابت نگهداشتهاند. ایشان مشکل ریفلاکس معده دارند. برنامهغذایی افرادی که چنین مشکلی دارند، باید چطور باشد؟
خیلیها بعد از کاهش وزن، رژیم را رها میکنند و دوباره چاق میشوند. اینکه ایشان توانسته وزنش را کنترل کند، نشان میدهد دقت نظر و توجه داشتهاست. متخصص تغذیه هم باید برای بیماران وقت بگذارد و مشاوره کافی بدهد. واژه «اشتهای کاذب» را نمیتوان بهطوردقیق تعریف کرد. افرادی که رژیم گرفتهاند و وزن کم کردهاند، گاهی غذاهایی هوس میکنند و میل به غذا خوردن دارند. مهم این است که در درازمدت وزنشان را کنترل کنند، اگر یک نوبت ناپرهیزی کردند در نوبتهای بعد آن را جبران و از اضافه وزن پیشگیری کنند. توصیه کلی برای کنترل ریفلاکس این است که غذاهای سنگین و غذاهای چرب و شور استفاده نکنند. در چند وعده غذا بخورند. زیاد با غذا آب نخورند(حداکثر یک لیوان). تا یک ساعت بعد از غذا خوردن دراز نکشند. کمربند سفت و گن نبندند و با این اقدامها مشکلشان را کنترل کنند.
● مریم اسماعیلی ۳۲ ساله، قد: ۱۶۰سانتیمتر
وزن قبلی: ۹۰ کیلوگرم، وزن فعلی: ۷۰ کیلوگرم
۲۰ کـیـلـوگـرم کـاهـش وزن
در یـک سـال و نـیـم
هفتهای ۳ روز و هر بار یک ساعت ورزش ایروبیک کار میکنم. با ورزش و رژیمغذاییای که مربی به من داد، توانستم طی یک سال و نیم ۲۰ کیلوگرم وزن کم کنم و وزنم را از ۹۰ کیلوگرم به ۷۰ کیلوگرم برسانم. ۴ سال است که وزنم ثابت مانده و ورزش را ادامه میدهم. ۱۰ روز اول رژیمغذایی برایم سخت بود اما بعد به آن عادت کردم. در رژیمغذایی من همه چیز بود و فقط در غذا خوردن مراعات میکردم. من یک زایمان دوقلو داشتم و بعد از آن به بهانه شیردادن به بچهها پرخوری کردم. تحرک نداشتم و وزنم بالا رفت. آن زمان خیلی سنگین شده بودم. به پزشک مراجعه کردم و با مشاهده نتایج آزمایشها، به من گفت: کبدم چرب شده است اما به دارو نیاز ندارم و با ورزش و پیادهروی، باید وزن کم کنم. چربیخونم بالا رفته بود. کمردرد داشتم و نمیتوانستم روی زمین بنشینم. آزمایشهایی که بعد از کاهش وزن انجام دادم، نشان داد مشکلی ندارم و چربیخونم درمان شده است. به خاطر ورزش منظم و مداومی که در این مدت انجام دادهام، بدنم خیلی متناسب لاغر شده و مشکلی برایم پیش نیامده است.
● سهیلا خداویسی ۳۹ ساله، قد: ۱۶۵سانتیمتر
وزن قبلی: ۹۰ کیلوگرم، وزن فعلی: ۷۶ کیلوگرم
۱۴ کـیـلـوگـرم کـاهـش وزن
در ۲ سـال و نـیـم
من بعد از ازدواج اضافهوزن پیدا کردم و بعد از بارداری و شیردهی چاق شدم. حدود ۱۲ سال چاق بودم. سنگین شده بودم و حرکاتم کند شده بود. کمردرد داشتم و برای تسکین درد مسکن مصرف میکردم. با هدف رسیدن به سلامت، وزن کم کردم و خدا را شکر حالا کمردردم کاملا برطرف شده است. خیلی راحت پیادهروی میکنم، طوری که بچههایم تعجب میکنند و میگویند: «مامان! چقدر تند راه میروی.» هفتهای ۳ روز ورزش ایروبیک انجام میدهم و ماهی ۲ بار به استخر میروم و شنا میکنم. خیلی سایز کم کردهام و اندامم متناسب شده است، هر کس من را میبیند، متوجه این موضوع میشود. تقریبا در ۲ سال و نیم، ۱۴ کیلوگرم وزن کم کردم و از سایز ۴۸ به سایز ۴۴ رسیدم. مراقب غذا خوردنم هستم. همه چیز میخورم اما به مقدار کم.
● نگاه ارتوپد
با کاهش وزن از کمردردتان بکاهید
دکتر علی ترکمان/ فوق تخصص جراحی زانو و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران
طبق قوانین فیزیک، وقتی نیرو به یک سطح کوچکتر وارد شود، چند برابر خواهدشد. وقتی فردی روی یک سطح صاف راه میرود، حدود ۲ تا ۳برابر وزن بدنش به سطح مفصلی زانو نیرو وارد میشود. این نیرو هنگام دویدن، پریدن و بالا و پایین رفتن از پله، گاهی به ۲۰ تا ۲۵ برابر وزن بدن میرسد. حالا اگر فردی اضافه وزن داشته باشد، زانوها، مفاصل و ستون فقرات کمری تحت فشار قرار میگیرند و آسیب میبینند. فشار روی مفصل زانو، آرتروز، ساییدگی زانو و افزایش گودی کمر به علت برآمدگی شکم از عوارض چاقی است. همچنین فشار به مفاصل بین ستون فقرات میتواند باعث تخریب، آرتروز و ساییدگی این مفاصل شود. حتی ممکن است دیسکهای بین مهرهای از جای خود خارج شوند و روی نخاع و ریشههای عصبی فشار بیاورند که با کاهش وزن، فشار زیاد روی مفاصل از بین میرود. خوشبختانه این خانم منظم ورزش میکنند. اگر کاهش وزن با ورزش همراه نباشد، علاوه بر کاهش بافت چربی، بافت عضلانی هم ضعیف میشود. هرچه عضلات اطراف مفصل قویتر باشند فشار روی مفصل کمتر میشود. تقویت عضلات ستون فقرات، ناحیه شکم و پشت ران به کاهش دردهای ستون فقرات و تقویت عضلات ناحیه ران، به خصوص عضله ۴ سر، به کاهش دردهای زانو کمک میکند.
● نگاه متخصص زنان
در شیردهی دوبرابر غذا نخورید
دکتر طاهره افتخار/ عضو هیات علمیدانشگاه علوم پزشکی تهران
برخی به اشتباه تصور میکنند یک خانم شیرده باید به اندازه ۲نفر غذا بخورد در حالی که رژیمغذایی در زن باردار و شیرده تفاوت چندانی با دیگران ندارد فقط باید از دریافت برخی مواد مغذی مطمئن شد و این اصلا به معنی ۲برابر خوردن نیست. شیردهی به معنی پرخوری نیست. یکی از مشکلات خانمهای شیرده این است که تصور میکنند باید زیاد بخورند. تحرکشان خیلی کم است، در حالی که باید تحرک کافی و رژیمغذایی مناسب داشته باشند. درست است که توصیه میشود خانمهای شیرده رژیم سخت نگیرند اما حداقل میتوانند عادتهای بد غذاییشان را کنار بگذارند، از مصرف چربی و شیرینی زیاد پرهیز کنند و برنامه ورزش منظم داشته باشند.
بررسیها نشان داده است علت ابتلا به ۵۰ درصد بیماریهای بدخیم، روش زندگی است. چاقی با روش زندگی ارتباط دارد و خیلی از سرطانها مانند سرطان رحم، پستان و کولون با چاقی در ارتباط هستند. چاقی از علل اصلی ابتلا به بیماریهایی مانند اختلالهای قلبی و عروقی، آمبولی ریه و ترومبوز هم است که همه بیماریهای جدی و کشندهای هستند. اینکه این خانم توانستهاند وزن کم کنند و به وزن متعادل برسند، در حفظ سلامتشان بسیار موثر است.
● نگاه نفرولوژیست
رژیم پرپروتئین به کلیه آسیب میرساند
دکتر آریا جنابی/ عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران
رژیم پرپروتئین ممکن است در افراد سالم در مراحل اولیه مشکلی ایجاد نکند اما انتخاب مناسبی نیست. این نوع رژیم پرهزینه است، احتمال ابتلا به سنگ کلیه را در آینده افزایش میدهد و برای افرادی که فشار خون بالا دارند، مناسب نیست چون ممکن است مبتلا به بیماری مزمن کلیه باشند. از طرفی، مصرف غذاهای پرپروتئین چربیخون را هم بالا میبرد. این رژیم به بیماران مبتلا به سنگ کلیه چون مصرف زیاد پروتئینهای حیوانی احتمال ایجاد سنگهای متعدد کلیوی را افزایش میدهد و افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیه که مصرف زیاد پروتئینهای حیوانی میتواند سرعت پیشرفت بیماریشان را زیاد کند، توصیه نمیشود. اگر فردی مشکل کلیوی و زمینه خانوادگی نداشتهباشد، میتواند در کوتاهمدت برای کاهش وزن از این رژیمها پیروی کند و بعد به رژیم عادی برگردد اما به دلیل نداشتن تعادل تغذیهای، ممکن است در بلند مدت مشکلاتی برایش ایجاد شود. برای کاهش وزن، باید کالری دریافتی متناسب با فعالیت فرد کم شود و رژیمغذایی حاوی سبزی و میوه زیاد و لبنیات کمچرب باشد تا به کلیهها آسیب نرسد.
● نگاه متخصص پزشکی ورزشی
ورزش دشمن افسردگی است
دکتر احمدباقری مقدم
یکی از آثار مثبت، ورزش تاثیر آن بر سلامت روان است. ورزش باعث نشاط بیشتر و افزایش اعتماد به نفس میشود. در افراد افسرده، ورزش میتواند مصرف داروها را به حداقل برساند و حتی جایگزین داروها شود. ورزش با افزایش گردش خون و تنظیم هورمونها، بهخصوص هورمون سروتونین، تعادل هورمونی را در بدن برقرار میکند و میتواند نیاز به دارو را کاهش دهد. فعالیت بدنی اشتها را کنترل میکند و با تاثیری که بر ریتم خواب دارد، اختلالهای خواب را برطرف میکند، از طرفی با کنترل و کاهش وزن، احساس بهتری به فرد میدهد. شرکت در فعالیتهای گروهی، اعتماد به نفس را بالا میبرد و شرایط روانی افراد افسرده و منزوی را بهبود میبخشد. براساس هدف، برنامه ورزشی متفاوت است. در این گروه، به نظر میرسد اساس کار، ورزشهای هوازی و هدف، کاهش وزن است. ویژگی این ورزشها حرکات تکراری و پیوسته در عضلات بزرگ بدن با شدت متوسط و نمونههایش پیادهروی تند، دویدن آرام، شنا، دوچرخهسواری، طنابزدن و هر حرکت تکرارشونده دیگر است. مدت آن باید حداقل به یک ساعت در روز برسد تا مصرف انرژی بالا برود و به کاهش وزن منجر شود. البته مدت ورزش در افراد تازهکار باید به تدریج از ۲۰دقیقه به یک ساعت برسد اما افراد این گروه چون مدتهاست ورزش میکنند، به راحتی میتوانند روزی یک ساعت ورزش کنند. ورزش بیشتر از یک ساعت هم به شرطی که باعث خستگی مفرط نشود، اشکالی ندارد.