خواب آرام در زندگی آرام

خواب منظم تاثیر مهمی در سلامت ما دارد. بسیاری از پژوهشگران عقیده دارند خواب فعالیتی نیست که به انتخاب و سلیقه ما صورت پذیرد، بلکه پدیده ای است طبیعی که در هر شرایطی بخشی از زندگی انسان را به خود اختصاص می دهد. تحقیقات انجام شده نشان می دهد خواب کافی و خوب بر سلامت ذهنی و جسمی تاثیر بسیار زیادی دارد. برای افرادی که مدت طولانی کمبود خواب دارند، احتمال بروز مشکلات و بیماری های جسمی و روحی در مقایسه با افراد دیگر به مراتب بیشتر خواهد بود. با وجود پیشرفت های زیاد درباره فیزیولوژی خواب، همه ابعاد این پدیده روشن نشده است و کارکرد دقیق هر مرحله خواب آشکار نیست، خواب فقط فقدان بیماری نیست، بلکه وضعیت پیچیده رفتاری، فیزیولوژیک و روانشناختی است که حاصل فرایندهای فعال و هماهنگ مغزی است. در واقع خواب عبارت منظم، تکرار شونده که با آرامش نسبی و افزایش شدید آستانه پاسخ به محرک است از یک وضعیت خارجی که در قیاس با وضعیت بیداری مشخص می شود. یک سیکل خواب تقریباً ۹۰ دقیقه طول کشیده و مداوم در طول شب تکرار می شود. معمولا خواب عمیق (دلتا) در یک سوم ابتدای در ابتدا کوتاه تر بوده (۱۰ دقیقه ) و در هر سیکل افزایش می یابد و شب طولانی تر است و در یک سوم انتهای شب محو می شود. برای حفظ سلامت جسمی و روانی، خواب کافی ضروری است و نیاز به خواب در افراد مختلف متفاوت است. به طور متوسط بزرگسالان به هشت ساعت خواب شبانه، اطفال ۱۰ ساعت و سالمندان کمتر از هفت ساعت نیاز دارند. اختلالات خواب به چهار دسته بی خوابی، پرخوابی، پاراسومنیا و اختلال سیکل خواب و بیداری تقسیم می شود. بی خوابی دشواری در شروع یا تداوم خواب است. این علامت به عنوان شایع ترین اختلال خواب می تواند موقتی و گذرا یا طولانی باشد. انواع اختلالات روانپزشکی مانند اختلالات اضطرابی، خلقی و سایکوز، انواع بیماری های جسمی و داروها می توانند موجب بی خوابی شوند. در واقع افزایش مقدار خواب شبانه و نیز خواب آلودگی در طول روز را پرخوابی گویند و انواع اختلالات روانپزشکی، بیماری های جسمی و نیز برخی داروها می توانند منجر به این اختلال شوند. پاراسومنیا پدیده ای نامطلوب و غیرمعمول است که به صورت ناگهانی در طول خواب یا در آستانه خواب و بیداری ظاهر می شود. خوابگردی، اختلال کابوس و اختلال وحشت شبانه نمونه هایی از پاراسومنیا هستند. اختلال در برنامه خواب- بیداری روال طبیعی خواب را مختل می کند. فرد در زمانی که می خواهد، نمی تواند بخوابد. در حالی که در زمان های دیگر که تمایلی به خواب ندارد، می تواند بخوابد، در مجموع بی خوابی، پرخوابی، اختلالات مربوط به تنفس، سندرم خواب انسدادی، اختلالات برنامه خواب- بیداری، نارکولپسی، خوابگردی، اختلال کابوس شبانه و اختلال وحشت شبانه از جمله اختلالات خواب هستند. بی خوابی به سه نوع فرعی بی خوابی گذرا که کمتر از یک ماه طول می کشد، بی خوابی کوتاه مدت از یک تا ۶ ماه و بی خوابی مزمن که بیش از ۶ ماه طول می کشد، تقسیم می شود در بی خوابی مزمن مشکلاتی نظیر پریشانی خاطر ، اختلال در تمرکز، مشکل حافظه، تصادفات رانندگی، ناتوانی در لذت بردن از روابط خانوادگی و اجتماعی و خطر افسردگی اساسی به میزان دو برابر بیشتر است . از سوی دیگر علل پزشکی بی خوابی با بیماری های ارثی که با درد و رنج، ناراحتی و تنفس دشوار همراه می شود ، مرتبط است. اختلالات خلق مثل افسردگی، اختلالات اضطرابی، اسکیزوفرنیا و اختلالات شخصیت از علل روانپزشکی این اختلال است. در واقع ۴۰ درصد بی خواب ها یک تشخیص مشخص روانپزشکی دارند. کافئین، سیگار، محرک های سیستم عصبی مرکزی، داروهای آنتی سایکوتیک و ضدافسردگی از جمله عوامل دارویی بی خوابی هستند. محققان توصیه می کنند که میزان خواب باید برای احساس هوشیاری در طول روز باشد نه بیشتر. فقط اوقات خواب را در بستر بگذرانید. سپری کردن اوقات طولانی در بستر، خواب را منقطع می کند. هر صبح در زمان مشخصی بیدار شوید. این نظم هر روزه راحتی در روزهای تعطیل رعایت کنید. از خواب روز اجتناب کنید مگر این که خواب روز به بهبود خواب شب کمک کند. اگر نمی توانید بخوابید و از این بابت عصبانی هستید، تلاش بیشتری نکنید به جای آن اتاق را ترک کرده و کار دیگری انجام دهید. شکایت اصلی از اختلال پرخوابی، خوابیدن زیاد یا خواب آلودگی در طول روز است. اهمیت پرخوابی فقط از خواب از حدود چهار دهه قبل شناخته شده است. قبل از آن پرخوابی به عنوان تنبلی، مسئولیت ناپذیری، صفت بدشخصیتی و تمارض قلمداد می شد و دربهترین حالت، آن را نشانه ای از افسردگی تعبیر می کردند. البته پرخوابی در بزرگسالان شایع است، پژوهش های اخیر شیوع آن را تا ۲۰ درصد نشان داده است و یک مطالعه در دانشگاه منچستر شیوع آن را در زنان ۱۸ درصد و در مردان ۱۲ درصد گزارش کرده است. تصادف و حوادث ترافیکی، حوادث شغلی، تخریب زندگی خانوادگی، اختلال در قوای شناختی، مشکلات یادگیری، کاهش طول عمر، افت خلاقیت و بهره وری نیروی کار از جمله تبعات بالینی اختلال پرخوابی است.خرناسه های بلند، سردرد به خصوص درناحیه پیشانی، کاهش کارکرد شناختی، کاهش توجه، تمرکز، اختلال در حافظه و یادگیری، افزایش حوادث ترافیکی و سوانح شغلی، بیماری های قلبی- عروقی، کاهش کیفیت زندگی و در نهایت افزایش میزان مرگ و میر درجوانی و میانسالی از جمله تبعات سندروم انسدادی است. به علاوه علایم آن در طول روز شامل خواب آلودگی، احساس خستگی، سردرد صبحگاهی، کاهش تمرکز، کاهش توجه، تغییرات شخصیتی است و علائم آن در طول شب شامل خروپف، قطع تنفس، احساس خفگی، بی قراری، تعریق، رفلاکس گوارشی و بیدار شدن های مکرر است.اختلال نارکولپسی هم بیشتر در سنین ۱۰تا ۲۰ سالگی شروع می شود و در مردان شایع تر است. دراین اختلال مبنای ژنتیکی نقش دارد و علایم اصلی نارکولپسی حملات خواب روزانه است. این حملات مقاومت ناپذیر بوده و بیشتر کوتاه مدت و معمولاً ۱۵ دقیقه است. خواب گردی راه رفتن درخواب با چشمان باز است. گاهی فرد دراین حالت کارهای پیچیده تری مانند لباس پوشیدن و حتی رانندگی نیز انجام می دهد. خواب گردی معمولا چند دقیقه طول می کشد و به ندرت ممکن است تا یک ساعت ادامه یابد. این اختلال دریک دوره خواب رخ می دهد. بنابراین فرد چیزی به خاطر نمی آورد. بیدار کردن فرد خواب گرد نیز دشوار است و عموماً در سنین ۱۲تا ۱۵ سالگی دیده می شود،البته باید مواظب بود تا بیمار از آسیب هایی نظیر سقوط و انجام عمل خطرناک مصون بماند. دراختلال کابوس هم فرد ناگهان با رؤیا و همراه با ترس شدید بیدار می شود. محتوای ترسناک رؤیا را به خاطر دارد و کاملا بیدار است. اختلال کابوس معمولا در نیمه انتهایی شب دیده می شود. کابوس های مکرر می تواند نشان دهنده مشکلات روان پزشکی دیگر باشد. دراین صورت باید هر نوع منبع اضطراب را شناخت و از آن فاصله گرفت.