حکایت این واهمه های بی نام و نشان

برای کسانی که سیروس الوند را با کارهای قبلی او و به ویژه با فیلم سالهای دورش یعنی یک بار برای همیشه می شناسند کارهای اخیر این کارگردان، یعنی پرتقال خونی حسی ملهم از حسرت و درد و دریغ را پدید می آورد. چرا کارگردان اجتماعی سازی که - به ویژه- بعضی کارهایش یادآور حسی ناب از تعهدی اجتماعی و بارقه هایی فرهنگی است به چنین روزگاری رسیده که باید آثاری همچون پرتقال خونی را با امضای او به تماشا نشست. به راستی این عقب گرد و سیر نزولی از کدام آبشخور آب می خورد و سر منشا آن کجاست؟ دیگر حتی نمی توان ردپایی کمرنگ را هم از آن حس ناب تعهد اجتماعی و بارقه های اسیل هنرورزانه در آثار اخیر خیل قابل توجهی از کارگردان های نام آشنای سال های دور و نزدیک مشاهده کرد. کسانی همچون سیروس الوند، رسول صدر عاملی، کمال تبریزی و... رسول صدرعاملی از فیلم های ارزشمند و متعهدانه ای همچون من ترانه پانزده سال دارم و دختری با کفش های کتانی و قبل تر از آن گلهای داوودی و... به معجون درهم جوشی همچون زندگی با چشمان بسته رسیده که با همان معیارهای اصیل و ارزشمدار فیلمهای قبلی اش هم ابدا قابل دفاع نیست. و یا سیروس الوند از فیلمی همچون یکبار برای همیشه و حتی این اواخر رستگاری در هشت و بیست دقیقه و... به پرتقال خونی رسیده است که به چرخشی هذیان وار از یک دگردیسی ملتهب و بی باور می ماند که با تبدیل شدن تمام خاطره ها و یادها و امیدها به یاس و ناامیدی منجر و منتهی می شود. فیلم جدید سیروس الوند با نام پرتقال خونی یک غافلگیری تمام عیار بود از کارگردان با سابقه ای که پس از چند سال دوباره به سینما برگشته و آخرین تلاش سینماورزانه اش را به مخاطبانش عرضه کرده است. الوند را با فیلم مهم و ارزشمند و تحسین برانگیز و خاطره انگیزی مثل یک بار برای همیشه می شناختیم که مژده حضور و ظهور یک کارگردان خوش قریحه و اجتماعی ساز متعهد را با خود آورده بود. اینک اما با دیدن پرتقال خونی تمام انتظارها با یک شوک وحشتناک روبرو و تمام امیدها برای دیدن یک فیلم آبرومند به درک واصل شد! پرتقال خونی حکایت مبهم و غرض ورزانه یک مجموعه خیانت جنسی است که در قامت مانیفستی برای لیبرالیسم جنسی، تمام تلاش خود را برای بازنمایی مدافعانه فضای سرد و بی هویت قشر تحت سیطره مدرنیته به انجام می رساند. فیلم داستان تلخ و شیرین(!) جدایی یک زوج و ورود دختر جوان دیگری به این کارزار و در ادامه آن پیوستن عنصری دیگری به این ماجراست تا پازل اباحه گری و بی اخلاقی کامل شود و راه برای داستان سرایی ظاهری و در پس آن، ترویج لیبرالیسم جنسی فراهم گردد. به نحوی که حتی آن ایده تکراری و بی مزه پایانی هم که مثلا دختر به آغوش خانواده باز می گردد نیز نتیجه عکس می دهد و کمترین و کوچکترین تاثیری برنمی انگیزاند. نمی شود که شما کل فیلمتان بر یک و پایه و اساس و با یک رویکرد و شیوه پیش رود و بعد در آخرین لحظه بخواهید تمام بار پیامهای مثبت فیلمتان را بر سر فیلم و داستان و آدمهایش آوار کنید. فیلم پرتقال خونی اجرای سینمایی مانیفست لیبرالیسم جنسی است البته با سطحی نازل و شیوه ای مبتذل و کهنه و رسوا که معلوم نیست چطور اجازه ساخت و نمایش پیدا کرده است! پرتقال خونی روایت داستان مهندس میانسالی به نام والا است که در آستانه جدایی از همسرش است. در این بین دختر جوانی به نام ترمه برای طراحی دکور دفتر کارش می آید و رفته رفته این آشنایی به شکل گیری رابطه ای عاطفی می انجامد تا اینکه عکاس جوانی به نام سیاوش وارد زندگی ترمه می شود و... فروپاشی پایه های اخلاقی اگر در یک اثر سینمایی مورد نقد قرار بگیرد آن اثر وجهی متعهدانه و قابل دفاع می یابد ولی اگر در اجرایی مشتبه و متشتت و مذبذب و به گونه ای مردد و مبهم، شمایلی نسبی در دفاع از مضامین مورد اشاره در فیلم را بیابد آن وقت می شود فیلمی در جهت تهییج و ترویج همان مضامین و مباحثی که قرار بوده به امید نقد، در فیلم بیان شود که البته در مورد پرتقال خونی هرگز چنین اتفاقی نیافتاده و بالعکس فیلم تبدیل شده به وسیله و ابزاری برای انتشار همان چیزهایی که اشاره کردیم. پرتقال خونی از جهت اجرا و میزانسن هم یک فیلم غیرقابل دفاع است. با لحنی الکن و نماهایی زمخت و استیلی بی چفت و بست که شیک بودن از هر جهت برایش خیلی مهم بوده خاصه با آن دیالوگ های لوس و بی طعم. خاطره قدیمی و بکر و صمیمی اهالی و علاقمندان سینما از کارگردان فیلم خوب یکبار برای همیشه با معجونی مثل پرتقال خونی به سختی و حسرت و دریغ و درد از دست رفت!