حریر زیبایی به نام حیا

نویسنده : نسرین صفری در مورد ارتباط میان دختر و پسرضرب المثلی وجود دارد که دختر را به پنبه و پسر را به آتش مانند می کند که بدون شک در صورت نزدیک شدن آن دو به یکدیگر، پنبه شعله ور می شود. این ضرب المثل به عنوان یک گزاره رفتاری و یک الگوی اجتماعی در میان افراد جامعه وجود دارد. خانواده ها با این گزاره رفتاری به تربیت و خط دهی فرزندان اهتمام می ورزند، در حالی که این سخن به معنای نادیده گرفتن اراده و اختیار انسان و پایین آوردن شخصیت والای انسانی افراد در حد جمادات است که امری غیرصحیح و به دور از دلیل می باشد. آنچه مهم می نماید این است که باید رفتارها و ارتباطات دارای مرز و همراه با رعایت اصول برخاسته از شرع باشد. در تربیت فرزند مهم این است که معرفت بخشی مناسب و به جا انجام پذیرد، یعنی والدین باید تلاش کنند نوجوان و جوان خود را در خود نگهداری، بصیرت لازم ببخشند، یعنی لازم است والدین علت نهی و یا امر خود را در مورد رفتار های مختلف بیان کنند تا فرزند در یک سردرگمی تربیتی قرار نگیرد، امری که در موارد مختلف مورد اهتمام قرآن کریم بوده و به عنوان اصلی متقن مورد اشاره قرار گرفته است. قرآن در هر زمینه ای نخست معرفت بخشی می کند و در مرحله بعد حکم خاص آن را بیان می کند. در نتیجه لازم است برای ساختن جامعه ای سالم و متعادل در وهله اول به افراد شناخت و بینش رفتاری صحیح داده شود تا رفتارها کورکورانه و آسیب پذیر نباشد. دختر و پسر هر یک در مقابل جنس مخالف باید چه رفتاری داشته باشند؟ ● سعی کنیم واقعیت جنس مخالف را بشناسیم بسیاری از دختران تصوراتی بسیار ایده آل و تخیلی از جنس مخالف در ذهن خود می پرورانند. از نظر روان شناسی این یکی از اشتباهات رایج بین انسان ها، بالخصوص نوجوانان و جوانان است که باید از چنین تفکری اجتناب کنند. بنابراین در مورد جنس مخالف نباید دچار تفکر افراطی شد. ● هیجانات خود را در برخورد با جنس مخالف کنترل کنیم ما باید سعی کنیم به طور کلی بر هیجانات خود در زندگی غلبه کنیم و رفتارهایمان را عاقلانه، ارادی و با دلیل انجام دهیم. یکی از هیجاناتی که در این مورد باید رعایت شود این است که از خجالت زدگی در برابر آنان خودداری کنیم و با جایگزین ساختن حیا، به جای خجالت و رعایت حدود شرعی و اجتماعی می توان رابطه صحیحی با جنس مخالف ایجاد کرد. یکی دیگر از هیجاناتی که در برخورد با جنس مخالف باید کنترل شود "ترس" است. برخی از دختران از پسرانی که در راه مدرسه و یا محل می بینند می ترسند و همین ترس موجب برخی از لغزش ها می شود. یکی از مهم ترین نشانه های رشد اجتماعی هر فرد شناخت حدود رفتار خود با افراد مختلف است. باید دانست که با هر فردی تا چه حدی می توان نزدیک شد و راجع به مسائل مختلف به گفت وگو پرداخت برخی دیگر از دختران از این که پسری به او و یا خانواده آن ها آسیبی برساند می ترسند و ممکن است به همین دلیل به برخی از خواست های پسر پاسخ گویند. ترس در هر صورت مشکل آفرین است. اولا باید بدانیم جنس مخالف ترسی ندارد و بخصوص اگر با تهدید روبرو شدیم می توان با شجاعت تمام در مقابل آن ایستاد. ● حدود رفتار اجتماعی با جنس مخالف را بشناسیم یکی از مهم ترین نشانه های رشد اجتماعی هر فرد شناخت حدود رفتار خود با افراد مختلف است. باید دانست که با هر فردی تا چه حدی می توان نزدیک شد و راجع به مسائل مختلف به گفت وگو پرداخت. دختر خانمی که در یکی از شهرهای کوچک به یکی از پسرهای محله نامه ای داده بود، در پی یک اختلاف خانوادگی متوجه می شود آن پسر، نامه را در پانصد نسخه تکثیر و در سطح شهر پخش کرده است. این دختر خانم امروز حتی از خانه نمی تواند خارج شود زیرا همه به او بدبین هستند. این مورد و مواردی از این قبیل نشانگر آن است که عدم رعایت حدود رفتاری با جنس مخالف تا چه حد می تواند زیانبار باشد. بنابراین، ملتزم شدن زنان به دستورات و قوانین حکیمانه الهی بهترین عامل حفظ شخصیت و مصونیت آنان از سقوط و انحراف می باشد که در زیر به اختصار بررسی می کنیم. ● پرهیز از تحریک و جلوه گری خداوند در قرآن کریم می فرماید: "(زنان) هنگام راه رفتن پاهای خود را به زمین نزنند تا زینت پنهانشان معلوم شود و صدای خلخال که برپا دارند به گوش رسد". این آیه مبارکه، زنان را از حساس نمودن مردان و جلب نظر آنان به زینت های پنهان نهی می کند تا سبب تحریک غریزه آنها نشود. هم چنین در خطابی به زنان پیامبر صلی الله علیه و آله می فرماید: "ای همسران پیامبر، شما هم چون زنان معمولی نیستید اگر تقوا پیشه کنید، پس به گونه ای هوس انگیز سخن نگویید که بیماردلان در شما طمع کنند و سخن شایسته بگویید." حضرت علی علیه السلام در نهج البلاغه بیان شیوا و جامعی در این زمینه دارد و روش برخورد اجتماعی دختران و زنان را روشن می کند و می فرماید: زنان و دختران مومن باید سه صفت را که برای مردان بد است داشته باشند: تکبر، ترس، بخل. تکبر: یعنی در مقابل نامحرم با قاطعیت و وقار صحبت کنند و از حرف زدن باعشوه و تبسم که دیگران را تحریک می کند، بپرهیزد; ترس به این معنی که: بترسد از تنها بودن و تنها ماندن با شخص نامحرم. بخل: یعنی در حفاظت مال خود و شوهر، کمال دقت و وسواس را بخرج دهند و امانت دار اموال همسر و خانه و پیام آور قناعت و صرفه جویی باشند.با بررسی موارد متعددی از آسیب های اجتماعی که متوجه زنان و دختران می شود درمی یابیم که تحریک و جلوه گری زنان موجب پیدایش آن آسیب ها شده است. ● حفظ عفت و حیا عفت و حیا برای زن سرمایه ارزنده ای به شمار می آید و بزرگ ترین مانع برای فریب و لغزش و انحراف زن است. عفت و حیا از خصوصیات روحی زن و سرمایه سلامتی اخلاقی و روانی او و حتی موجب سلامت جامعه و پاکدامنی مردان است. از این روی، امام صادق علیه السلام می فرمایند: "حیا ده سهم است که نه سهم در زنان و یک سهم در مردان است." و در روایت دیگری می فرماید: "لا ایمان لمن لاحیا» له; کسی که حیا ندارد ایمان ندارد." در فرموده ای از امیر مومنان علیه السلام نیز می خوانیم: "الحیا» ثمره العفه; حیا میوه پاکدامنی است." هنگامی که به هر علت پاکدامنی فرد کم شود شرم و حیای او نیز کاسته می شود. بنابراین زنان و دختران باید در جامعه و بیرون منزل، باوقار و عفاف و متانت ظاهر شوند و در عین رسیدگی به کار و تحصیل خود، به گونه ای رفتار نمایند که از نگاه های آلوده دور بوده، سبب تحریک و جلب توجه شهوانی دیگران نشوند. ● پرهیز از خوش باوری ساده لوحانه زن دارای حسن نیت و خوش بینی است و این خود حکایت از فطرت پاک و خداآشنایی او دارد. این خوش بینی و زودباوری زن گاه سبب می شود که اگر از سوی غریبه ای به وی اظهار علاقه شود بدون تردید در صداقت اظهار کننده، آن را باور کند. در حالی که اکثر علاقه و محبت هایی که از طرف افراد بیگانه به زن می شود جنبه فریب و سودجویی دارد و باصداقت و خیرخواهی همراه نیست. گزارش ها نیز حاکی از آن است که لغزش و انحراف اغلب دختران و زنان به علت کمبود محبت و فریفته شدن به محبت های دروغین بوده است. بنابراین وظیفه زن است که وجود ظریف و حساس خویش را از این سبب دور بدارد و به اظهار علاقه ها و وعده های افراد بیگانه خوشبین نباشد و میان آنان و خویش، حریم پاکی را حفظ کند تا از زیان های پرفریب بوالهوسان مصون بماند. ● امتناع از خلوت کردن با فرد نامحرم دختر و زن جوان باید حریم محرم و نامحرم را حفظ کند و از توقف در محل خلوت با فرد نامحرم پرهیز نماید. از این روی، در دیدگاه اسلامی قرار گرفتن زن و مرد نامحرم در یک اتاق که در آن بسته بوده و عبور و مروری بر آن نیست حرام است هر چند آنان مشغول خواندن نماز، دعا، قرآن و.... باشند چرا که در چنین حالتی افتادن به دام گناه قطعی است هم چنین دختران جوان برای آن که بتوانند خویش را از انحراف ها حفظ کنند لازم است: از پوشیدن لباس های تنگ و چسبیده حتی در مقابل برادر و خویشان محرم نیز خودداری کنند. با دوستان مومن و خوب رفت و آمد و مجالست کنند و از همنشینی با دوستان بی بندوبار و منحرف (هر چند از نزدیکان و خویشاوندان) اجتناب نمایند. از شوخی و خنده با نامحرمان خودداری کنند و هنگام سخن گفتن با آنان جدی و باوقار سخن بگویند. تذکر: یکی از حکمت های اذن پدر برای ازدواج دختر این است که پدران با تجارب، مهر و علاقه عاقلانه خود مانع فریب خوردن دختران توسط مردان بوالهوس می شوند.