تماشای یک تمرین ناب و سترگ عاشقانه

با یک تجربه کم نظیر در سینمای ایران روبه روییم. هم از این جهت که جوانانه است و هم تجربی و هم از جهت تلاش و ممارست و ظرافت کاریهای خیره کننده ای که در تار و پود فیلم مستتر و منتشر است. یک فیلم با قالب بندی های کارشده و زیبا و تصاویر خیره کننده ای که البته ای کاش این حس ناب تجربی را در تدارکی داستانی و معرفتی مضمون یاب، برای مخاطب به تکمیل و تدقیقی محتوایی هم منجر می نمود که البته...! تمام کسانی که فیلم «بدرود بغداد» را دیده اند در یک نقطه متفق القولند و آن اینکه این فیلم نتیجه یک تلاش جدی و عشق ورزی سینمایی است. در این حال نکته ای که در این وادی و در حیطه این تلاش جوانانه و سینماورزانه مطرح است و جای سؤال جدی دارد این است که به راستی فیلم «بدرود بغداد» تا چه حد توانسته است این ممارست ها و کوشش های کم بدیل را به نتیجه ای در خور منتهی سازد نتیجه ای که بی تردید حاصل یک فرایند سینمایی است و نه صرفا به دست آمده از تلاش هایی پراکنده و ممارست هایی که نتوانسته اند در خدمت یک کل واحد قرار بگیرند. ما در فیلم «بدرود بغداد» شاهد سکانس ها و قالب بندی های شکیل و منحصر به فردی هستیم که توانسته در لحظات قابل توجهی صحنه های خیره کننده را به لحاظ زیبایی شناسی بصری پدید آورد ضمن آنکه این موقعیت ها در فرآیندی شکل می گیرد که همه چیز آن و شاید هم بتوان گفت هیچ چیز آن شکل مطلوب و استانداردی ندارد از امکانات ساخت گرفته تا ویژگی های موقعیت و زمان شکل گیری فیلم جزئیات این فضا و موقعیت را می توان در مصاحبه های مختلف کارگردان فیلم دنبال کرد. اما آنچه در این میان مهم است این نکته است که چرا باید روند فیلم سازی یک کارگردان جوان اجتماعی ایران با این حجم از خلاقیت و ابتکار و تمرین و سخت کوشی به اینجا منجر شود که فیلم او پس از گذراندن یک دوره پرفراز و نشیب چندساله در حالی اکران شود که دغدغه او صرفا ساختن فیلم بعدی اش است و این یک واقعیت تلخ و سوزناک برای سینمای تجربه گرا و مستقل و به خصوص برای سینماگران جوان ما است. فیلم «بدرود بغداد» با عنایت به اینکه اولین ساخته بلند سینمایی مهدی نادری کارگردان جوانش است توانست به میزانی از قابلیت های بصری و ویژگی های فردی دست یابد که بتواند به عنوان آینده سینمای ایران در آکادمی اسکار در سال گذشته معرفی شود بی تردید این نکته مویدی بر ویژگی های ارزشمند ساختاری و بصری فیلم است که البته با شرحی که رفت و اشاره ای که به فرجام داستانی فیلم و موقعیت کارگردانش شد حاصلی جز تلخ کامی به همراه نداشت. «بدرود بغداد» را می توان از تجربه های چالش برانگیز سال های اخیر سینمای ایران دانست که علاوه بر وجود حرکتی تلاشمند و جوانانه به لحاظ اجرایی و متریال و پروداکشن سینمایی هم تجربه خاصی محسوب می شد. فیلمی که می توان در بسیاری از نماها، قالب بندی ها، سکانس ها و حتی پلان هایش به ظرافت و ریزبینی و دقت کارگردان و به خصوص فیلم بردارش را سراغ گرفت و مشاهده نمود و شاید بتوان گفت «بدرود بغداد» از جهت تصویربرداری یکی از کارهای شاخص و کم نظیر سینمای ما طی سال های اخیر باشد که هست. شاید اگر تجربه مهدی نادری در ساخت فیلمش نتیجه بهتر و درخوری به ویژه به لحاظ اکران و صنعت توزیع پیدا می کرد نشانه ای می شد برای سایر جوانان این عرصه که بتوانند با امید و پشتوانه بهتری دست به تجربیات جدید بزنند و سینمای ایران را از رخوت و نخوت حاکم بر آن برهانند نکته ای که البته در مورد این فیلم رخ نداده و متأسفانه فضای تیره و تاری را برای کارگردان جوانش به همراه داشته باشد. حقیقتا باید گفت حق فیلمی همچون «بدرود بغداد» با این ویژگی های ارزشمند سینمایی، چیزی بیش از این بود که نصیبش شد.