بـه نـذرتـان وفــا کـنـیـد

وقتی فردی نذر می‌کند، در برابر خدا متعهد می‌شود و آنچه واجب نیست، بر خود واجب می‌کند. به عنوان مثال، نماز شب فقط برای پیامبر (ص) واجب بود و بر فرد دیگری واجب نیست اما ممکن است فردی نذر کند برای رسیدن به کمال، ۴۰ شب نماز شب بخواند... در این صورت امر مستحبی بر او واجب خواهد شد. گاهی نیز نذر به این دلیل انجام می‌شود که انسان نقصی را از وجود خودش دور کند مانند وجود بیماری در خود یا اطرافیان، مشکلی در زندگی و.... به این نوع نذر، نذر مشروط گفته می‌شود زیرا مبنای آن به این صورت است که اگر صحت و سلامت حاصل شود، نذر ادا شود. مثلا فرد می‌گوید اگر مشکلم حل یا بیماری‌ام درمان شود، پیاده به آستانه مقدس امام رضا(ع) می‏روم و باید پس از به دست آوردن صحت و سلامت، به عهدش وفا کند. کسی که نذری می‌کند، با خداوند عالم پیمان بسته و این وعده محترم است و باید آن را جدی گرفت و به آن عمل کرد. در آیات قرآن نیز آنجا که اوصاف مومنین ذکر می‌شود، در مورد حاجیان آمده است که «باید به نذرهایشان وفا کنند.» در سوره «انسان» یا «دهر» نیز در مورد نذر حضرت علی(ع) و حضرت زهرا(س) آیاتی نازل شده وآمده است که این دو بزرگوار برای شفای فرزندانشان امام حسن(ع) و امام حسین(ع) نذر می‌کنند ۳ روز تمام روزه بگیرند. نذرهای ما عمدتا از نیازها نشات می‌گیرند و کمتر نذری داریم که برای رسیدن به کمال و ساخته شدنمان باشد. با مروری بر آیات و روایات متوجه می‌شویم بیشتر نذرهایی که انبیا انجام داده‌اند، برای رسیدن به کمالات بوده مانند داستانی که در آیه ۳۵ سوره «آل عمران» به آن اشاره شده است؛ همسر حضرت عمران(ع) در دوران بارداری به پروردگار عالم گفت نذر می‌کنم فرزندم پس از تولد در خدمت و وقف تو باشد. پس بهتر است نذری کنید که جهت‌دار و در مسیری باشد که شما را از نواقص نجات دهد و به کمالات برساند. ● نذر برای اطعام مساکین، یتیمان و اسیران همان‌طور که اشاره شد، حضرت علی(ع) و حضرت زهرا(س) نذر کردند برای شفای فرزندانشان روزه بگیرند و در نهایت هنگام افطار غذای خود را ۳ شب متوالی به مسکین، یتیم و اسیر دادند. پس از آن خداوند عالم با نزول آیاتی در سوره «دهر» یا «انسان» با اشاره به این داستان، مسیر اطعام را به همه مسلمانان نشان داده است. مردم نیز ملزم هستند از حضرت علی(ع) به عنوان پیشوا و امام مسلمانان تبعیت کنند و در همین مسیر گام بردارند و برای اطعام مسکین، یتیم و اسیر بکوشند. در روایات آمده است که «انََّ المسکین رسول‌ا...» یعنی فرد فقیر و مسکین فرستاده‌ای از سوی خداست پس اگر فقیری به سمتتان آمد، به او اخم و بی‌محلی نکنید، ناراحت نشوید و شیشه اتومبیلتان را بالا نکشید بلکه اتفاقا از این پیشامد استقبال و به او کمک کنید. خداوند در آیه ۹ سوره دهر فرموده است: «ما برای خشنودی خداست که به شما می‏خورانیم و پاداش و سپاسی از شما نمی‏خواهیم» بنابراین هدف از اطعام، باید کسب رضای الهی و قرب پروردگار باشد و انتظار تشکر و سپاسگزاری از فردی که او را اطعام کرده یا کمکش کرده‌اید، نداشته باشید. گاهی برخی افراد آنقدر نذر می‌کنند که پس از مدتی برخی از آنها را فراموش می‌کنند. در دعای روز دوشنبه می‏خوانیم: «خدایا از تو آمرزش می‏خواهم برای هر نذری که کرده‏ام و هر وعده‏ای که دادم و هر عهدی که بستم ولی به آن وفا نکرده‏ام» همان‌طور که اشاره شد، وفای به نذر واجب است بنابراین اگر کسی نمی‌تواند به عهدی که با خدا بسته عمل کند، باید کفاره دهد و استغفار کند در غیر این صورت مواخذه الهی در انتظارش خواهد بود. ● اعتدال در مسیر انفاق و اطعام تاکید قرآن همیشه بر آن است که افراد باید در مسیر اعتدال حرکت کنند و اشاره‌ می‌کند که بهترین اعمال، اعمالی است که در حد اعتدال باشد. در مورد انفاق و اطعام هم به همین شکل است. خداوند در سوره اعراف می‌فرماید: «بخورید و بیاشامید اما اسراف نکنید همانا خدا اسراف‌کنندگان را دوست ندارد.» این مساله تا آنجا مهم است که در ادعیه قرآنی هم به آن اشاره شده است که «ربَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِی أَمْرِنَا» چیزی که باید دائم از خداوند مطالبه کنیم، این است که خدایا! ما را بیامرز و از اموراتی که در آن اسراف داشته‌ایم بگذر. زیرا اغلب ما اسرافکار هستیم و اسراف قرب الهی را دور و رابطه ما را با خدا کمرنگ می‌کند. گاهی نذر می‏کنیم سفره حضرت ابوالفضل(ع) بیندازیم اما این سفره ممکن است آنقدر تشریفات و زیاده‌روی داشته باشد که به جای آنکه محبوب خالق شویم؛ مغضوب او شویم. در سوره فرقان آیه ۶۷ آمده است: « آنها کسانی هستند که به هنگام انفاق، نه اسراف می‏کنند و نه سخت‏گیری، بلکه در میان این دو حد اعتدال را رعایت می‏کنند.» کسانی که خودشان را ملزم می‌دانند اهل انفاق باشند، باید این دو شاخصه را داشته باشند؛ اول اینکه اهل اسراف نباشند و دوم بخیل نباشد و بخل نورزند و اگر سفره‌ای می‌اندازند و اطعامی می‌دهند، غذای کم و اندکی بر سفره نگذارند و انفاقشان را با تنگ‌نظری و بخل انجام ندهند.