بارداری علیه پوست

بعد از زایمان، رسیدگی به نوزاد با آن همه درد و خستگی کار سختی است... فکرش را بکنید درهمین حین، مادر دچار یک بیماری پوستی خارش‌دار هم بشود! اگر کنجکاو شدید بدانید موضوع از چه قرار است یا با خواندن این جمله‌ها با خود گفتید: «این که همان مشکلی است که من داشتم!» با ما همراه شوید تا صحبت‌های مهمانان این «میزگرد زیبایی» را بخوانید و نظر متخصصان را بدانید. خانم بهاره که یک ماه بعد از سزارین خارش‌هایش آغاز شده، می‌گوید: هنوز هـم موقـع شیـردهـی کـهـیـر مـی‌زنـم ▪ لطفا در مورد مشکلتان برایمان بگویید. حدود یک ماه بعد از سزارین دچار کهیرهای پوستی شدم و از نوک سر تا کف پاها، حتی دور چشم‌هایم کهیرهای تکه‌ای زد. احساس می‌کردم یک لایه گوشت اضافه روی تنم است. این کهیرها خارش و سوزش داشت و ضایعات به دلیل خارش زخم شده بودند. به پزشک‌های مختلفی مراجعه کردم ولی گفتند این مشکل ربطی به سزارین و داروهای بیهوشی و بی‌حسی ندارد و به احتمال زیاد بدنم به آنتی‌بیوتیکی که بعد عمل مصرف می‌کنم، حساسیت نشان داده است. ▪ پس مصرف آنتی بیوتیک را قطع کردید؟ نه، چون بدنم۲ روز پس از تمام شدن مصرف آنتی بیوتیکی که برایم تجویز شده بود، کهیر زده بود. ▪ پزشک چه درمانی برایتان در نظرگرفت؟ گفتند برای بهبود باید دارو مصرف کنم اما چون به کودکم شیر می‌دهم، صلاح نیست دارو بخورم و بهتر است تحمل کنم تا حساسیت برطرف شود. ▪ پس دارو نخوردید؟ متاسفانه چرا، چند روز تحمل کردم اما چون دیگر طاقت نداشتم، مصرف داروها را شروع کردم. حتی آنتی‌هیستامین‌ وریدی تزریق کردم تا اینکه بعد از ۱۰ روز حساسیت برطرف شد. ▪ کاملا خوب شدید؟ نه، الان با وجودی که ۵۰ روز از زایمانم گذشته، هنوز وقتی یک قسمت از بدنم تحریک می‌شود کهیرها بیرون می‌زنند. به محض اینکه فرزندم روی دستم می‌خوابد تا شیر بخورد، خارش‌ بدنم شروع می‌شود. پوستم به شدت حساس شده است. بعد از زایمان گن می‌پوشم تا شکمم جمع شود اما بلافاصله بعد از درآوردن گن، روی پوستم کهیر می‌زند. ▪ ضایعات بیشتر در کجای بدنتان دیده می‌شوند؟ چند روز اول کهیرها روی تمام بدنم بودند اما بعد از مصرف دارو، گاهی روی دستم کهیر می‌زند و گاهی روی پاهایم و.... ▪ وقتی ضایعه‌ها از بین می‌روند، جای آنها باقی می‌ماند؟ خوشبختانه نه. خانم محبوبه که دو ماه بعد از زایمان خارش‌هایش آغاز شده، می‌گوید: ۶ سـال گذشتـه است اما هنـوز خـارش دارم ▪ خارش‌های پوستی‌تان از چه زمانی شروع شد؟ ۲ماه بعد از زایمان، دانه‌هایی شبیه جای گزیدگی روی ران‌های پایم دیدم ولی طی ۶-۵ ماه زیاد شدند و دست‌ها، انگشتان و پهلوهایم هم درگیر شدند. الان حدود ۶ سال است به این بیماری دچارم. ▪ دلیل آن مشخص است؟ پزشکان معتقدند خشکی پوستم علت اصلی است. خانواده پدری‌ام همگی پوست خشکی دارند. من هم زمینه خشکی پوست را ارث برده‌ام. پزشک متخصص پوست می‌گوید زایمان هم باعث تغییرات هورمونی و تشدید خشکی پوست شده است. ▪ قبل از زایمان هم در دوره‌هایی که خانم‌ها دچار تغییرات هورمونی می‌شوند، خارش داشتید؟ نه، تا قبل از زایمان خشکی پوستم جزئی بود و با چرب‌کردن دست، پا و صورتم مشکل حل می‌شد اما بعد از زایمان شدید شد و حالا باید مرتب بدنم را با کرم‌های مخصوص چرب کنم. ▪ در این سال‌ها اصلا درمان نشده‌اید؟ نه، به متخصصان زیادی مراجعه کرده‌ام. تجویز همگی پماد کورتون بوده است. وقتی از این پمادها استفاده می‌کنم، ضایعات به طور موقت خوب می‌شوند ولی دوباره در همان محل‌ها عود می‌کنند. ▪ جای ضایعه‌ها هم روی پوستتان باقی می‌ماند؟ بله، به صورت لک قهوه‌ای روی پوستم مشخص است. ▪ گفتید علت اصلی مشکلتان را خشکی پوستتان دانسته‌اند، با وجود چرب کردن پوست، باز هم خارش دارید؟ نه، اما با وجود بچه کوچک و کارهای روزانه، نمی‌توانم مرتب در حال چرب کردن بدنم باشم. من مسایل زیادی را رعایت می‌کنم تا در حد ممکن پوستم خشک نشود؛ مثلا وقتی حمام می‌روم، اصلا موادشوینده به بدنم نمی‌زنم. حتی سرم را به شکلی شامپو می‌کنم که کف آن به پوستم نخورد. لباس‌های نایلونی و کاموایی نمی‌پوشم. موادغذایی حساسیت‌زایی هم که باعث تشدید خارش می‌شوند، از برنامه غذایی‌ام حذف کرده‌ام اما با این حال خارش با کوچک‌ترین تحریک شروع می‌شود. ▪ با وجود این مشکل پوستی، به فرزندتان شیر هم دادید؟ نه! بعد از زایمان روی سینه‌ام ترک خورده بود و ترشحات بدنم وارد دهان دخترم می‌شد و دهانش آفت می‌زد. به همین دلیل شیردهی را قطع کردم چون مجبور بودم هر بار سر سینه‌ام را بشویم و همین شستن پوست را تحریک می‌کرد و خارش دوچندان می‌شد. ● نگاه متخصص پوست پرسشی از دکتر محمد جواد ناظمی درباره سوژه «میزگرد تغذیه» زایـمـان پـوسـت را خـراب مـی کـنـد؟ ▪ آقای دکتر ابتلا به بیماری‌های پوستی بعد از زایمان شایع است؟ نه، زایمان به‌خودی‌خود منشاء بروز مشکلات پوستی نیست و به‌ندرت دیده می‌شود علت بروز ضایعات پوستی خانمی بارداری یا زایمان باشد. برخی خانم‌ها بعد از زایمان به دنبال مصرف آنتی‌بیوتیک، دچار حساسیت دارویی و علایم پوستی می‌شوند و در هر زمان دیگری هم ممکن است با مصرف آنتی‌بیوتیک چنین مشکلی رخ ‌دهد. ضایعاتی که بعد از زایمان روی پوست نمایان می‌شوند، دلایل دیگری دارند و می‌توانند به علت حساسیت، آلرژی، مصرف دارو، خشکی پوست و... باشند. مثلا برخی خانم‌ها به بتادین حساسیت دارند و بعد از مصرف آن دچار ضایعات ریز کهیری، تاولی و خارش‌ می‌شوند. ▪ پس بیماری پوستی‌ای نداریم که زایمان عامل بروز آن باشد. نه، البته برخی بیماری‌های پوستی که احتمال ابتلا به آنها بسیار کم است، برحسب نوع از ۳ ماهه دوم بارداری ایجاد می‌شوند و برخی تا زمان زایمان و برخی حتی بعد از آن ادامه می‌یابند. دلیل این بیماری‌ها هورمون‌های جفت و عوامل خودایمنی است. برخی از آنها برای مادر و برخی برای جنین خطرناکند و برخی عارضه‌ای برای هیچ‌یک ندارند و فقط آزاردهنده‌اند و به تدریج با مصرف دارو بهبود می‌یابند یا با از بین رفتن اثر هورمون‌ها، بیماری‌ها نیز بهبود پیدا می‌کند. ▪ بعد از زایمان معمولا چه بیماری‌های پوستی‌ای شایع هستند؟ شایع‌ترین بیماری، عفونت کاندیدا در نوک سینه به دنبال شیردهی است. در خانم‌های مبتلا، دهان نوزاد دچار برفک می‌شود که البته قابل درمان است و لازم نیست شیردهی قطع شود. ریزش موی سر نیز تقریبا شایع است. در دوران بارداری موها ریزش ندارند و بعد از زایمان ناگهان ریزش آنها آغاز می‌شود. نیازی به درمان نیست زیرا موهای ریخته بعد از چند ماه جایگزین می‌شوند. ▪ آیا بارداری می‌تواند باعث خشکی بیشتر پوست شود؟ بله، برخی از علایم پوستی در دوران بارداری طبیعی است مثلا پوست خشک‌تر و دور سینه‌ها و خط ناف تا دستگاه تناسلی، زیر بغل و... تیره‌تر می‌شود. معمولا خانم‌های باردار پرمو و به عبارتی موهایشان ضخیم‌تر می‌شود. خال‌ها هم در دوران بارداری پررنگ‌تر به نظر می‌رسند و تغییرات اندکی پیدا می‌کنند. ضایعات مختلف مثل زگیل گوشت‌های اضافی یا اسکین‌تگ‌ها هم زیادتر می‌شوند. ماسک بارداری یا لک روی صورت نیز در برخی خانم‌ها شایع است که البته پس از زایمان در بسیاری از موارد برطرف می‌شود اما در برخی خانم‌ها باقی می‌ماند و به درمان نیاز دارد. ▪ نظر شما در مورد مشکلات پوستی ۲ مهمان میزگرد ما چیست؟ خانم اول حساسیت دارویی نشان داده‌اند و مساله کاملا مشخص است و ربطی به بارداری و زایمانشان ندارد. مشکل نفر دوم هم کاندیدا یا برفک است که خشکی، ترک و اگزماهای پوستی به آن اضافه شده است. مشکل این خانم بیماری نیست و فقط لازم است مراقبت بیشتری انجام دهند ولی اگر به حدی شدید است که ایشان را به پزشک کشانده و از یک قرمزی و خارش فراتر است، ممکن است به هورمون‌های جفت و بیماری‌های خودایمنی مربوط باشد که با درمان در طولانی‌مدت بهبود می‌یابد. در این مورد به معاینه و بررسی بیشتر نیاز است. ▪ خانم‌هایی که تازه فارغ شده‌اند، معمولا خیلی گرفتارند و فرصت مراجعه به پزشک ندارند. آیا می‌توانند در صورت بروز خارش از پماد کورتونی یا آنتی هیستامین استفاده کنند؟ نه، چون باید ابتدا دلیل خارش مشخص شود. ممکن است پوست خشک یا به آزمایش قند، اوره و تیرویید نیاز باشد. استفاده از کرم‌های کورتونی هم درست نیست. به هیچ‌وجه نباید سرخود دارو مصرف کرد زیرا با توجه به نوع خارش، محل خارش و نوع ضایعه، دارویی که پزشک تجویز می‌کند، متفاوت است. ▪ مصرف آنتی‌هیستامین برای مادر شیرده مجاز است؟ اگر خارش شدید باشد، مادر می‌تواند آنتی‌هیستامین مصرف کند اما این دارو از شیر به نوزاد منتقل می‌شود و می‌تواند باعث بی‌حالی او شود. ▪ آیا احتمال عود مشکلات پوستی دوران بارداری یا بعد از زایمان در بارداری‌های بعدی وجود دارد؟ بله، ممکن است در بارداری‌های بعدی هم این مشکلات دوباره بروز کنند. ● نگاه کارشناس ارشد تغذیه روغن زیتون ضد خارش است خدیجه رحمانی/ عضو هیات علمی انستیتو تحقیقات تغذیه کشور خشکی پوست و کمبود آب در بدن هم می‌تواند از دلایل ایجاد خشکی پوست و خارش و آلرژی باشد و به همین دلیل مصرف ۶ تا ۸ لیوان آب در روز، به خصوص در فواصل بین وعده‌های غذایی و تدریجی، لازم است. استرس از دیگر مسایلی است که باعث خشکی پوست و خارش می‌شود و در دوران بارداری خانم‌ها استرس زیادی دارند. زایمان و مسایل بعد از آن هم این استرس را افزایش می‌دهد که می‌تواند زمینه‌ساز بروز آلرژی شود اما عوامل تغذیه‌ای می‌توانند باعث بهبود آن شوند که البته درمان کننده نیستند و باید در نهایت عامل بروز آلرژی برطرف شود: ▪ مصرف آنتی‌اکسیدان‌ها: بیشتر میوه‌ها و سبزی‌ها به خصوص انواع رنگی آنها تاثیر آنتی‌اکسیدانی بیشتری دارند. افرادی که در معرض استرس هستند، باید آنتی‌اکسیدان بیشتری دریافت کنند. ویتامین A و C و ترکیب‌های فیتوکمیکال موجود در میوه و سبزی‌ها هم در بهبود آلرژی و خارش‌های پوستی موثرند. ویتامین C سیمان سلولی است و باعث استحکام بافت‌ پوست می‌شود. ویتامین A نیز برای سلامت پوست و به خصوص مخاط آن ضروری است. ▪ مصرف چربی‌های ضروری: به هر دو خانم که شرح حالشان مطرح شد، توصیه می‌کنم از روغن زیتون برای طبخ غذا استفاده کنند و حتی به صورت موضعی در محل خارش آن را بمالند. اگر مغزها عامل آلرژی نباشند، افراد مبتلا به آلرژی‌های پوستی و خارش می‌توانند از روغن مغزها به خصوص روغن بادام به صورت خوراکی یا موضعی استفاده کنند. مصرف مخلوط مغزها روزانه به اندازه ۳۰ گرم یا یک مشت بسیار مفید است. مغزها تنها منبع ویتامین E طبیعی هستند و بر سلامت پوست تاثیر دارند. روغن ماهی نیز از روغن‌های موثر در پیشگیری و بهبود آلرژی‌های پوستی است؛ البته مصرف خود ماهی بهتر است. ۳-۲ بار خوردن ماهی در هفته به این دلیل که منبع خوب امگا۳ است، مفید است. اگر فردی نمی‌تواند ماهی مصرف کند، مصرف روزانه قرص روغن ماهی به او توصیه می‌شود. ▪ مصرف منابع غذایی غنی از ویتامین‌های گروه B و روی: ویتامین‌های گروه B و روی در تقویت سیستم ایمنی نقش دارند. منابع ویتامین‌های گروه B به خصوص B۱۲، شامل انواع گوشت‌ها، شیر و لبنیات هستند. روی، علاوه بر منابع حیوانی، در حبوبات و مغزها هم وجود دارد. به افراد مبتلا به آلرژی‌های پوستی و خارش توصیه می‌شود غلات کامل مصرف کنند، نان سفید نخورند و از سبوس برنج در سوپ، سالاد و ماست و پلو استفاده کنند. ▪ ماست و پنیر پروبیوتیک: به خانمی که دچار حساسیت دارویی شده‌اند، توصیه می‌کنم ماست و پنیر پروبیوتیک مصرف کنند. فلورباکتریایی روده با مصرف آنتی‌بیوتیک به هم می‌ریزد و تنها ماده طبیعی‌ای که می‌تواند به عنوان پروبیوتیک کمک‌کننده باشد، ماست پروبیوتیک است. اگر به آلرژی پوستی و خارش مبتلا هستید، پرهیز از مصرف برخی موادغذایی ضروری است؛ مواد غذایی فراوری شده، نمک و شکر، نان و فراورده‌های تهیه شده از آرد سفید، انواع شیرینی‌ها و بیسکویت‌ها و حتی ماکارونی ساده. ● نگاه متخصص اطفال داروهای ممنوع در دوران شیردهی دکتر بهرام دلاور/ دانشگاه علوم پزشکی تهران هیچ کدام از این خانم‌ها منعی برای شیردهی ندارند و مصرف داروهای آنتی‌هیستامین (چه تزریقی چه خوراکی) یا آنتی‌بیوتیک‌های معمولی دلیلی برای قطع شیردهی نیست. اگر مادر به حدی دچار خارش است که با شیردهی آزار می‌بیند، می‌تواند برای مدت کوتاهی (چند روز) شیرش را بدوشد و با قاشق، استکان یا سرنگ یا با شیشه به فرزندش بدهد. چنانچه دوشیدن شیر برای مدت طولانی ادامه یابد، احتمال خشک شدن شیر وجود دارد زیرا مکیدن نوزاد محرک تولید شیر است بنابراین بعد از یکی، دو روز می‌توان با تجویز پزشک داروهای خوراکی یا موضعی دریافت کرد و همزمان به شیردهی ادامه داد. تعداد داروهایی که در دوران شیردهی منع مصرف دارند، بسیار محدود است؛ فراورده?های مشتق از طلا، داروهای شیمی‌درمانی و رادیوتراپی و داروهای درمان‌کننده برخی بیماری‌های عصبی یا برخی داروهای تیروییدی را نباید در دروان شیردهی مصرف کرد یا در صورت لزوم مصرف، نباید شیردهی را انجام داد. بیماری‌ها مخل شیردهی نیستند، مگر آنکه به مصرف داروهای ممنوعه در دوران شیردهی نیاز باشد. البته در برخی بیماری‌ها نظیر جنون به این علت که مادر توانایی برقراری ارتباط با نوزاد ندارد و ممکن است به او صدمه بزند، لازم است شیردهی قطع شود. ● نگاه طب سنتی بخورنخورهای خارش دکتر مهرداد کریمی/ دانشجوی دکترای طب سنتی دانشگاه علوم پزشکی تهران علل زیر را باید از شایع‌ترین علل خارش دانست: ۱- نوشیدنی و خوراکی‌ها: مصرف غذایی که تعادل مزاجی را برهم بزند و ماده نامناسب تولید کند، از عوامل بروز خارش است. از این غذاها می‌توان به ماهی نمک سود، پنیر کهنه، سیر، پیاز، گردو، خربزه و طالبی، خردل، فلفل و زنجبیل اشاره کرد. ۲- مشکلات گوارشی: ضعف هضم و اختلال‌های گوارشی، سهم عمده‌ای در بروز خارش دارند و یکی از پایه‌های درمان به شمار می‌روند. برخی از بیماران مبتلا به خارش، دچار یبوست هستند و فقط با افزایش تعداد دفعات و تخلیه کامل مدفوع، شدت خارش بدنشان کاهش می‌یابد. مشکلات کبدی، از جمله انسداد‌های کبدی نیز می‌توانند باعث بروز خارش شوند. ۳- آب‌وهوا و فصل: اقلیم خشک در افراد گرم و خشک و سرد و خشک، علایم را تشدید می‌کند. معمولا محل سکونت را نمی‌توان به‌راحتی تغییر داد ولی مسافرت را باید کنترل کرد و در هر فصل با رعایت مزاج به نواحی مختلف سفر کرد. فصل پاییز، فصل خشکی پوست و خارش است و افراد مستعد باید قبل از آغاز این فصل، اقدام‌هایی انجام دهند. ۴- دوره‌های خاص زندگی: در دوران بارداری، به دلیل برخی شرایط که تغییرات هورمونی از آن جمله است، پاکسازی بدن در شرایط ویژه‌ای قرارمی‌گیرد؛ از سویی به علت تجمع مواد تعادل بدن به هم می‌خورد و از سویی دیگر زن باردار فعالیت‌های خود را کاهش می‌‌دهد و الگوی دفع او تغییر می‌کند. یکی دیگر از تغییرات دوران بارداری، توقف عادت ماهیانه است که از دیدگاه طب سنتی، یکی از راه‌های پاکسازی و ایجاد تعادل در بدن زن محسوب می‌شود. به ۲ خانمی که پس از زایمان، دچار خارش پوستی شده‌اند و به تمام خانم‌های باردار توصیه می‌کنم این موارد را رعایت کنند: از مصرف مواد غذایی‌ای مانند گوشت گاو و گوساله، غذای مانده مانند کنسروها و ادویه‌هایی مانند فلفل و خردل و کاری و موادی که به شکل خمیر هستند، خودداری کنند، برنامه ورزشی منظمی داشته باشند، سطح بدن را با روغن بادام‌شیرین و کمی با روغن بابونه چرب کنند. بعد از زایمان، مصرف صبحگاهی خاکشیر و تخم‌ریحان کمک‌کننده است. افراد با مزاج گرم و خشک به جای تخم ریحان می‌توانند از تخم بارهنگ استفاده کنند و مصرف موضعی موادی مانند گلاب، در بیشتر افراد موثر است. سدر و مورد نیز از دیرباز برای رفع خارش موثر شناخته شده‌اند ولی اگر پوست خشک باشد، بعد از مدتی شدت خارش با مصرف این مواد بیشتر خواهد شد.