اخلاق فراموش شده ورزشی در جامعه

انسان ها موجوداتی اجتماعی هستند و به تنهایی نمی توانند به حیات خود ادامه بدهند. لازمه حیاتشان درکنار یکدیگر بودن است و داشتن رفتار و اخلاق پسندیده درمیان اجتماع است. چنانچه فردی در اجتماع دارای رفتار مناسبی باشد، متقابلاً طرف مقابل او نیز رفتاری مناسب از خود نشان می دهد و اگر چنین رفتاری درجامعه نهادینه شود، شخصیت تمامی افراد حفظ خواهد شد. همان طور که در اسلام هم به داشتن اخلاق و رفتار مناسب با دیگران تأکید فراوان شده است. حال اگر این هنجارها و اخلاقیات از سوی برخی افراد جامعه نادیده گرفته شود و به نوعی زیر پا گذاشته شود، با لطبع نیز بر دیگر افراد جامعه، تاثیر مستقیم خواهد داشت و موجب بروز ناهنجاری و رواج بی اخلاقی درجامعه می گردد. چنانچه این رفتار از گروه های مهمی از جامعه که بیشتر در دید عموم قرار دارند، مانند ورزشکاران، پزشکان، هنرمندان، مدیران و... سربزند طبعا ًبر روی کسانی که این قشر از جامعه را به عنوان الگوی خود انتخاب کرده اند و یا با آن ها در ارتباط مستمر هستند، تاثیر منفی خواهد گذاشت. بنابر این داشتن اخلاق مناسب درتمامی امور و مراحل زندگی از سوی افراد جامعه که در هر صنف و حرفه ای فعالیت می کنند، ضروری می باشد. امروزه نقش و جایگاه ورزش درسلامت جسم، روح و روان بر کسی پوشیده نیست و تمامی افراد جامعه به اهمیت فراوان آن واقفند. ورزش کردن فقط صرف انجام دادن فعالیت های بدنی روزمره نیست، بلکه آماده سازی ذهن، روح و روان را نیز در برمی گیرد. این بعد مهم ورزش کردن بر فعالیت های بدنی ارجحیت دارد، زیرا اگر ورزشکاری دارای بهترین شرایط بدنی بوده ولی از اخلاق شایسته ای برخوردار نباشد، دیگر یک ورزشکار محسوب نمی شود. بویژه این که به صورت حرفه ای ورزش را هم دنبال کند. دراین صورت ورزشکاران حرفه ای به واسطه حضور در میادین ورزشی و الگو بودن برای افراد جامعه به ویژه کودکان و نوجوانان، می بایست اخلاق را بیشتر از هر چیزی مدنظر قرار داده و آن را رعایت نمایند. به طور مثال، اگر ورزشکاری دریک رشته ورزشی همچون فوتبال به علت اینکه بازیکن تیم حریف بر روی زمین افتاده است و او موقعیت گل صد درصد را به خاطر آن بازیکن مصدوم به گل تبدیل نمی کند، بیشتر در ذهن تماشاگران اثر مثبت می گذارد یا عمل بازیکنی که در زمین بازی و آن هم در برابر چشمان میلیون ها بیننده مرتکب یک حرکت زننده می شود؟ متأسفانه درکشورمان هر روزه در عرصه ورزشی بر اثر یک حرکت بازیکن حریف که غالبا به صورت غیرعمد نیز صورت می گیرد، به یک جنجال بزرگ تبدیل شده و بازی تحت شعاع این حادثه قرار می گیرد. دراصل به خاطر حرکت ناشایست یک یا چند بازیکن که خود را حرفه ای هم می دانند، کل اعضای تیم شامل بازیکنان و مربیان و مجموعه آن رشته ورزشی، به زیر سوال می رود. در مجموع طی سال های اخیر متاسفانه ظرفیت های اخلاقی در ورزش کشور، روند نزولی را طی کرده و دیدگاه ورزشکاران از انجام یک دیدار ورزشی، صرفاً به یک دیدگاه قهرمانی منهای اخلاق انجامیده است. دراین صورت اولویت یک ورزشکار، فقط چهره شدن در میادین ورزشی و رسانه های جمعی است و باید فاتحه اخلاق در ورزش را خواند. در حالی که در گذشته نه چندان دور، اخلاق نقش محوری در ورزش ایفا می کرد و یک ورزشکار فقط به فکر قهرمانی تیم خود نبود و به عنوان یک بازیکن، خود را موظف به رعایت مسائل اخلاقی در تیم می دانست و به مربیان و بزرگان آن رشته ورزشی احترام می گذاشت. ولی امروزه، برخی بازیکنان دیگر برای بزرگترهای تیم و مربیان احترام چندانی قائل نیستند. حال کار به جایی رسیده است که حتی بازیکنان هم تیمی در یک رشته ورزشی نیز به دلایل مختلف رعایت اخلاق ورزشی را نکرده و به صورت علنی و آشکار در میادین ورزشی به یکدیگر بی احترامی می کنند. مشکل آن جا بیشتر می شود که مسابقات ورزشی به صورت زنده از صدا و سیما پخش می شوند و شاید انجام رفتار ناشایست ورزشکاران، به صورت ناخواسته از رسانه ملی منعکس می شود؛ که دراین صورت بر روی بینندگان تأثیر بدی خواهد گذاشت و تا مدت ها در ذهن آن ها باقی می ماند و متأسفانه گاهی این حرکات زشت در جامعه به شکل غیرمستقیم ترویج می شود. همین رفتار و حرکات ناپسندیده از سوی ورزشکاران موجب می گردد تا تماشاگرانی که در میادین ورزشی حضور دارند، تحریک شده و علیه ورزشکاران، داوران، مربیان و تماشاگران تیم مقابل از الفاظ زشت و رکیک استفاده نمایند. از سوی دیگر چنانچه ورزشکاران در میادین ورزشی رفتار، اخلاق و منش پهلوانی در برابر داوران، مربیان و ورزشکاران تیم حریف داشته باشند، طبعا بر روی دیگر ورزشکاران و تماشاگران تاثیر خوبی خواهد داشت. بنابراین حرکات ورزشکاران در میادین ورزشی، می تواند تأثیر عمیقی بر مخاطبان به ویژه نوجوانان و جوانان داشته باشد؛ چرا که این قشر از جامعه، ورزشکاران محبوب خود را به عنوان الگو و سرمشق انتخاب می کنند. دراین جا لزوم فرهنگ سازی بیشتر و نهادینه کردن اخلاق در ورزش از مقاطع پایه ضروری می نماید. یعنی این که فدراسیون ها و باشگاه های ورزشی می بایست علاوه بر پرورش و آماده سازی بدنی ورزشکاران از سنین کمتر، همزمان به فکر تقویت و سلامت ذهن و روح آن ها و در نتیجه ارتقای اخلاقی آنان باشند. از سوی دیگر هنگامی که نوجوان یا جوانی، ورزشکاری را به عنوان الگوی خود انتخاب می کند، علاوه بر اینکه دوست دارد مانند او در آن رشته ورزشی چهره موفقی باشد؛ علاقه مند است که اخلاق و رفتار او را در بیرون از میادین ورزشی نیز سرلوحه کار خود قرار دهد. مانند صحبت کردن، راه رفتن، لباس پوشیدن و... بنابراین لازم است ورزشکاران به این نکته مهم توجه داشته باشند که باید در تمامی مراحل، چه در میادین ورزشی و چه خارج از آن، مراقب رفتار و اعمال خود باشند. زیرا زیر ذره بین توجه نوجوانان و جوانان قرار دارند و تمامی حرکات آن ها توسط طرفدارانشان و حتی مخالفانشان تقلید می شود. در نتیجه بایستی حتما در کنار آمادگی جسمی، به فکر بالا بردن معنویات و اخلاقیات در خود باشند. داشتن اخلاق مناسب به ویژه در ورزشکارانی که در میادین ورزشی خارج از کشور شرکت می کنند، بیشتر نمود پیدا می کند و از حساسیت های بالاتری برخوردار است. چرا که آن ها به عنوان نماینده یک کشور در مسابقات جهانی محسوب می شوند و انجام هرگونه رفتاری از سوی آن ها، به نام کشورشان ثبت می شود. یعنی اگر در مسابقات دارای اخلاق و منش پهلوانی باشند، موجب افتخار عزت و سربلندی کشورشان خواهند شد و می توانند مروج فرهنگ و تمدن کشور خود در جهان باشند. اما چنانچه ورزشکاری رفتاری نامناسب توأم با بی اخلاقی در مسابقات داشته باشد، دید مردم جهان نسبت به آن ها و کل کشورشان بد می شود. بنابراین لازم است مسئولین ورزشی کشور با توجه به این موضوع مهم، از اعزام ورزشکاران بد اخلاق و کم ظرفیت به مسابقات جهانی جلوگیری نمایند. هرچند فدراسیون های جهانی در رشته های مختلف ورزشی دارای قوانین و مقررات انضباطی سختی هستند که با ورزشکاران متخلف به شدت برخورد می کنند و علاوه بر کسر امتیاز از ورزشکاران و توبیخ آنان، سهمیه کشور شرکت کننده نیز کاهش می یابد. بنابراین می بایستی تمامی رشته های ورزشی از جمله ورزش های گروهی و همچنین انفرادی، مشمول یک سری اخلاق حرفه ای در رشته های خود باشند و این موضوع در وهله اول در حوزه مسئولیت وزارت ورزش و جوانان و فدراسیون های مربوطه است که با تدوین و آماده سازی آیین نامه های اجرایی دقیق و مناسب و مطابق با فرهنگ و آداب و رسوم مرسوم در جامعه، نسبت به اجرای کامل و صحیح و بدون اغماض آن در برابر ورزشکاران متخلف و در مقابل نیز با اتخاذ شیوه های دیگر، ورزشکارانی را که اصول اخلاقی را در میادین ورزشی رعایت می کنند، جهت ترغیب و تشویق دیگر ورزشکاران برای انجام آن، درنظر بگیرند.