آسیب‌شناسی کار کودکان

خانواده به عنوان نهادی که سرمنشاء عشق، بالندگی، رشد و شکوفایی است توصیف می‌شود با این حال در سال‌های اخیر در کشورمان آسیب‌پذیری خانواده‌ها به دلایل متعدد از جمله: (اعتیاد یکی از اعضای خانواده، طلاق، فقر، بیکاری، مهاجرت‌های بی‌رویه، افزایش بیماری‌های جسمانی-روانی و......) بالا رفته است. یکی از نمودهای آسیب‌پذیری خانواده‌ها افزایش کودکان کار است. توجه به عوارض و پیامدهای ناشی از شرایط فوق ضرورت مداخلات و اقدامات پیشگیرانه را توسط سازمان‌های دولتی و غیردولتی، نهادها وارگان‌های مختلف می‌طلبد. ● آسیب‌های ناشی از کار کودکان ۱- از دست رفتن فرصت‌های آموزشی و ترک تحصیل اجباری ۲- مهیاشدن فرصت مناسب برای بهره‌کشی از کودکان توسط خانواده‌های آسیب‌دیده و در معرض آسیب ۳- بروز مشکلات جسمانی به دلیل قرارگرفتن در معرض سرما، گرما، آلودگی هوا و... ۴- بی‌توجهی به بهداشت فردی ۵- بالا رفتن ضریب سوانح و رویدادهای آسیب‌زا ۶- قرارگرفتن در معرض رفتار‌های پرخطر ۷- احتمال جذب کودکان توسط باندهای تبهکار و سودجویی از آنها ۸- در معرض سوءرفتار جسمی و جنسی قرار گرفتن ۹- بهره‌کشی جنسی از کودکان توسط افراد ضداجتماعی و گروه‌های تبهکار ۱۰- افزایش آسیب‌های اجتماعی به دلیل حضور کودکان در خیابان ۱۱- احتمال سوءمصرف موادمخدر وسوءاستفاده از کودکان در امر توزیع و فروش موادمخدر ۱۲- قاچاق کودکان توسط گروه‌های تبهکار و سازمان‌یافته ۱۳- گرایش به بزهکاری به‌دلیل عدم حمایت و نظارت والدین و بستگان کودک ۱۴- ایجاد انگیزه در کودکانی که به دلایل متعدد علاقه‌ای به تحصیل ندارند و فرار آنها از خانه ۱۵- ارایه چهره زشت از شهر و تبعات ناخوشایند ناشی از آن. ● دلایل افزایش کودکان کار و خیابان ۱- اعتیاد یکی از والدین یا هردو به موادمخدر و ناتوانی آنها در تامین نیازهای کودک یا وادارکردن کودک به تامین نیازهای خانواده از طریق کار ۲- ازدواج مجدد یکی از والدین و عدم‌پذیرش کودک توسط عضو جدید خانواده ۳-فوت یکی از والدین و ناتوانی بستگان در حمایت و نگهداری از کودک یا بهره‌کشی از کودک ۴- بیکاری والدین و ناتوانی آنها در تامین نیازهای کودک ۵- پایین‌بودن سطح درآمد خانواده و وادار کردن کودک به تامین بخشی از هزینه‌های خانواده ۶- افت تحصیلی و ناتوانی نهادهای آموزشی در ایجاد انگیزه برای تحصیل کودک ۷- ترک‌تحصیل و وادارشدن کودک به تامین هزینه خود و خانواده ۸- نگرش و حمایت مردم از کودکان کار و درآمد بالای برخی از آنها ۹- عادی شدن کار کودکان در جامعه و بی‌تفاوتی عمومی نسبت به عوارض آسیب‌زای آن ۱۰- بالا رفتن سوءاستفاده والدین و بستگان آنها از کودکان به دلیل افزایش نابرابری، تورم و بی‌عدالتی اجتماعی ۱۱- ضعف قوانین مربوط به حقوق کودکان ۱۲- بالارفتن سوءاستفاده والدین مجرم و سابقه‌دار از کودکان برای تامین هزینه‌های خانوار ۱۳- درآمد بالای برخی از کودکان‌کار که انگیزه بالایی را در آنان برای ترک تحصیل و ورود به کار ایجاد می‌کند ۱۴- افزایش نگرش منفی به تحصیل در کودکان به دلیل بیکاری بخش عظیمی از افراد تحصیلکرده و گرایش آنها به کار در دوران کودکی ۱۵- بی‌توجهی مسوولان به استثمار کودکان و بهره‌کشی از آنان توسط والدین یا بستگان آنها ۱۶- تقدس بخشیدن به والدین و ناتوانی کودکان در سرپیچی از خواسته‌های آنها ۱۷- ناآگاهی کودکان از حداقل حقوق فردی و بی‌تفاوتی عمومی نسبت به نیازهای آنها ● پیشگیری از کار کودکان پیشگیری از کار کودکان باید به عنوان یک ضرورت انکار‌ناپذیر در اولویت کارهای سازمان‌ها و نهادها قرار گیرد. برخی از راهکارهای پیشگیری از کار کودکان عبارتند از: ۱- بالابردن سطح رفاه عمومی از طریق اتخاذ سیاست‌های حمایتی دولت۲- افزایش عدالت و برابری اجتماع ۳- کاهش تورم و فقر از طریق اتخاذ سیاست‌های اصولی توسط دولت ۴- بالابردن سطح آگاهی مردم از عوامل سبب‌شناسی افزایش کودکان کار ۵- اطلاع‌رسانی و آگاه‌سازی عمومی به منظور پیشگیری از آسیب‌پذیری کودکان کار ۶- حساس‌سازی نهادها و سازمان‌های متولی امر کودکان به منظور انجام وظایف ذاتی خود ۷- آموزش مهارت‌های فرزندپروری برای والدین ۸- شناسایی و جذب کودکان فراری و بازگشت هرچه سریع‌تر آنها به خانواده یا نهادهای حمایتی به منظور پیشگیری از آسیب‌های فردی – اجتماعی ناشی از فرار ۹- شناسایی خانواده‌های در معرض آسیب و آسیب‌دیده اجتماعی و حمایت از آنها ۱۰- شناسایی خانواده‌هایی که از طریق کار کودکان روزگار می‌گذرانند و ارایه آگاهی‌های لازم به آنها نسبت به عوارض ناشی از کار کودکان ۱۱- پیشگیری از ورود غیرقانونی مهاجران اتباع بیگانه به کشور و اخراج هرچه سریع‌تر آنها نسبت به عوارض ناشی از کار کودکان ۱۲- پایبندی دولت به پیمان‌نامه حقوق کودک و عزم جدی در جهت حمایت از کودکان ۱۳- حمایت از سازمان‌های غیردولتی فعال در حوزه کودکان ۱۴- اتخاذ تدابیر قانونی در جهت برخورد با تمامی افرادی که کودکان را مورد بهره کشی قرار می‌دهند.