امروز شنبه 11 بهمن 1404

Saturday 31 January 2026

تفاوت ژورنال‌های Q1 تا Q4


1404/11/11
کد خبر : 2410692
دسته بندی : رپورتاژ
تعداد بازدید : 31 نفر

 یکی از رایج‌ترین سیستم‌های رتبه‌بندی، سیستم کوارتیل (Quartile) است که توسط پایگاه‌های داده مانند Scopus (با استفاده از شاخص SJR یا CiteScore) و Web of Science (با استفاده از Journal Impact Factor یا JIF) انجام می‌شود. ژورنال‌ها (مجلات علمی) بر اساس کیفیت، تأثیرگذاری و تعداد استنادها (citations) رتبه‌بندی می‌شوند. این سیستم، ژورنال‌ها را در هر حوزه موضوعی خاص (subject category) به چهار گروه مساوی تقسیم می‌کند:

 

Q1 (کوارتیل اول):

شامل ۲۵٪ برتر ژورنال‌ها در آن حوزه. این ژورنال‌ها بالاترین تأثیرگذاری، اعتبار و تعداد استناد را دارند. ویژگی‌ها:

  • prestige بالا و جهانی.
  • فرآیند داوری بسیار سختگیرانه و طولانی.
  • نرخ پذیرش پایین (اغلب کمتر از ۲۰٪).
  • مناسب برای پژوهش‌های نوآورانه و با تأثیر بالا.

انتشار در Q1 بیشترین امتیاز را در ارزیابی‌های علمی (مانند ارتقا، بورس، مصاحبه دکتری) دارد.

Q2 (کوارتیل دوم)

 شامل ژورنال‌هایی که بین ۲۵٪ تا ۵۰٪ برتر قرار دارند. کیفیت خوب، اما کمی پایین‌تر از Q1. ویژگی‌ها:

  • تأثیرگذاری مناسب و استنادهای قابل توجه.
  • داوری دقیق اما نسبتاً سریع‌تر از Q1.
  • نرخ پذیرش بالاتر از Q1.

گزینه عالی برای پژوهشگرانی که می‌خواهند اعتبار خوبی کسب کنند بدون رقابت بسیار شدید.

Q3 (کوارتیل سوم)

شامل ژورنال‌هایی که بین ۵۰٪ تا ۷۵٪ قرار دارند (پایین‌تر از میانگین). کیفیت متوسط و تأثیر کمتر. ویژگی‌ها:

  • مناسب برای پژوهش‌های تخصصی، محلی یا مقدماتی.
  • داوری سریع‌تر و نرخ پذیرش بالاتر.
  • استنادها کمتر، اما همچنان معتبر و ایندکس‌شده در پایگاه‌های بزرگ.
  • خوب برای ساخت رزومه اولیه یا انتشار سریع نتایج.

Q4 (کوارتیل چهارم)

 شامل ۲۵٪ پایین ژورنال‌ها در آن حوزه. پایین‌ترین تأثیرگذاری در میان ژورنال‌های ایندکس‌شده. ویژگی‌ها:

  • اغلب ژورنال‌های جدید، تخصصی یا در حال توسعه.
  • داوری سریع و نرخ پذیرش بالا.
  • استنادها کم، اما همچنان در Scopus یا WoS ایندکس هستند (یعنی معتبرند، نه predatory).
  • مناسب برای پژوهشگران novice، زمینه‌های نوظهور یا زمانی که سرعت انتشار مهم است.

نکات مهم:

رتبه‌بندی بر اساس حوزه موضوعی است: یک ژورنال ممکن است در یک رشته Q1 باشد اما در رشته دیگر Q3 (به همین دلیل گاهی "Best Quartile" ذکر می‌شود).

 راهنمای صفر تا صد اکسپت مقاله برای اپلای

 

تفاوت ژورنال‌های Q1 تا Q4

تفاوت بین Scopus و Web of Science:

Scopus از SJR یا CiteScore استفاده می‌کند (بیشتر ژورنال‌ها را پوشش می‌دهد).

WoS از JIF استفاده می‌کند (سختگیرانه‌تر). بنابراین، یک ژورنال ممکن است در یکی Q1 و در دیگری Q2 باشد.

چگونه چک کنیم؟

سایت ScimagoJR.com (رایگان، بر اساس Scopus).

Journal Citation Reports (JCR) برای WoS (نیاز به دسترسی دانشگاهی).

کوارتیل سالانه تغییر می‌کند: بر اساس استنادهای جدید، ژورنال ممکن است ارتقا یا تنزل پیدا کند.

همه Qها معتبرند: حتی Q4 هم اگر در Scopus/WoS باشد، predatory نیست و ارزش دارد، اما برای اهداف حرفه‌ای بالا (مانند tenure یا funding)، Q1 و Q2 اولویت دارند.

در نهایت، انتخاب ژورنال بستگی به هدف شما دارد: اگر می‌خواهید حداکثر تأثیر و اعتبار، Q1/Q2 هدف بگیرید؛ اگر سرعت و تجربه، Q3/Q4 هم عالی هستند. موفق باشید!

 

تأثیر مقالات Q1 تا Q4 در اپلای برای کشورهای خارجی 

برای اپلای به برنامه‌های دکتری (PhD) در کشورهای اروپایی مانند سوئد (دانشگاه‌هایی مثل Lund، Uppsala، KTH، Stockholm، Karolinska Institutet)، سیستم ارزیابی متفاوت از بسیاری کشورهای آسیایی یا برخی کشورهای اروپایی جنوبی است. در سوئد، PhD به عنوان یک شغل تمام‌وقت (با حقوق ماهانه حدود ۳۰-۳۵ هزار کرون سوئد) در نظر گرفته می‌شود و اپلای معمولاً برای پوزیشن‌های تبلیغ‌شده (vacant positions) است، نه یک برنامه عمومی.

آیا مقاله (publication) الزامی است؟

  • خیر، مقاله معمولاً الزامی نیست. شرایط اصلی پذیرش (eligibility):
    • مدرک کارشناسی ارشد (یا معادل ۲۴۰ اعتبار ECTS، که حداقل ۶۰ اعتبار آن در سطح پیشرفته باشد).
    • نمرات خوب، پایان‌نامه کارشناسی ارشد با کیفیت بالا (که نشان‌دهنده توانایی تحقیقاتی است).
    • انگیزه‌نامه قوی، CV، و تطابق با پروژه تبلیغ‌شده.
    • اثبات مهارت انگلیسی (معمولاً TOEFL/IELTS یا تحصیل قبلی به انگلیسی).
    بسیاری از دانشجویان PhD بدون هیچ مقاله‌ای پذیرفته می‌شوند، چون تحقیق اصلی در طول دوره ۴ ساله PhD انجام می‌شود (و انتظار می‌رود ۳-۶ مقاله در طول دوره منتشر کنند).

کدام مقاله موثرتر است اگر داشته باشید؟

  • Q1 > Q2 > Q3 > Q4 اگر مقاله دارید، قطعاً کمک می‌کند و شما را از رقبا متمایز می‌کند (به خصوص اگر رقابت شدید باشد یا برای پوزیشن‌های رقابتی در رشته‌های STEM، پزشکی یا علوم اجتماعی).
    • Q1 (و گاهی Q2) بیشترین تأثیر را دارد: نشان‌دهنده کیفیت بالا، داوری سختگیرانه، و تأثیرگذاری تحقیق است. این مقالات رزومه را قوی‌تر می‌کنند و شانس را افزایش می‌دهند، به ویژه اگر first author باشید یا مقاله مرتبط با پروژه PhD باشد.
    • Q3 و Q4 هم مثبت هستند (بهتر از هیچی)، اما تأثیر کمتری دارند. نشان می‌دهند که تجربه انتشار دارید، اما prestige کمتری نسبت به Q1/Q2 ایجاد می‌کنند.
  • نکته مهم: کیفیت و relevance مقاله مهم‌تر از quartile است. کمیته پذیرش بیشتر به محتوای مقاله، نقش شما در آن، و تطابق با تحقیق supervisor نگاه می‌کند تا فقط رتبه ژورنال. حتی یک مقاله خوب در Q3 که مستقیماً مرتبط باشد، می‌تواند موثرتر از Q1 نامرتبط باشد.

تفاوت با کشورهای دیگر

  • در کشورهایی مثل ایران، ترکیه، چین یا برخی کشورهای خلیج، Q1/Q2 اغلب برای امتیازدهی رسمی (ارتقا، بورس، مصاحبه دکتری) اولویت دارند.
  • در سوئد و بسیاری کشورهای اسکاندیناوی/اروپای شمالی، تمرکز روی پتانسیل تحقیقاتی آینده است، نه تعداد/کیفیت مقالات قبلی. publication یک "مزیت اضافی" (merit) است، نه شرط اصلی.

توصیه عملی برای اپلای به سوئد

  • پوزیشن‌های PhD را در سایت دانشگاه‌ها (مثل lu.se، uu.se، kth.se) یا studyinsweden.se چک کنید – معمولاً بهار/پاییز تبلیغ می‌شوند.
  • اگر مقاله دارید، حتماً در CV و انگیزه‌نامه برجسته کنید (به خصوص اگر Q1/Q2 باشد).
  • اگر ندارید، روی پایان‌نامه ارشد، نمرات، تجربه تحقیقاتی (کنفرانس، پروژه) و تماس با supervisor احتمالی تمرکز کنید.
  • داشتن publication (به ویژه Q1) شانس را بیشتر می‌کند، اما بدون آن هم بسیاری پذیرفته می‌شوند.
گالری تصاویر

لینک کوتاه :
https://www.aftabir.com/index.php/article/show/2410692
PRINT
شبکه های اجتماعی :
PDF
نظرات

مشاهده بیشتر

با معرفی کسب و کار خود در آفتاب در فضای آنلاین آفتابی شوید
همین حالا تماس بگیرید