جهل و نادانی به عنوان صفتی ناپسند در اسلام و قرآن دانسته شده و از مؤمنان خواسته شده تا با بهره‌گیری از ابزارهای شناختی به علم و دانش، از آثار زیانبار آن در زندگی فردی و اجتماعی رهایی یابند.

در این کلام روز روایات و احادیثی از ائمه معصومین(ع) را درباره این‌که بزرگ‌ترین نادانی چیست و نشانه‌های نادانی چیست؟ مرور می‌کنیم:

امام علی علیه‏‌السلام: "بزرگ‌ترین نادانی، ناآگاهی انسان از شأن و منزلت خویش است۱".

امام علی علیه‏‌السلام: "در نادانی مرد همین بس که آنچه از آن نهی شده انجام دهد۲".

امام علی(ع): "در نادانی تو همین بس که به دانش خود مغرور شوی۳".

امام علی(ع): "هر چه می‏‌دانی به زبان میاور که این نشان نادانی است۴".

امام صادق(ع): "دانایی را همین بس که از خدا بترسی و نادانی را همین بس که از (عذاب) خدا غافل شوی۵".

پیامبر خدا(ص): "از نادانی است که هر چه می‏‌دانی فاش سازی۶".

امام علی(ع): "دل بستن به دنیا، با وجود آن همه رنج‌هایی که از او می‏‌بینی، نادانی است۷".

امام علی(ع): "خواست و آرزوی محال داشتن، نادانی است۸".

امام حسن(ع) نیز در پاسخ به پرسش پدرش از تفسیر نادانی فرمود: " زود پریدن روی فرصت پیش از آن‌که آن را کاملاً به دست آوری و خودداری کردن از جواب۹".

امام صادق(ع): "نادانی در سه چیز است: دوست عوض کردن، مخالفت کردن بدون دلیل و برهان و پرس و جو از چیزهای بیهوده۱۰".

منبع:

۱- غررالحکم: ۲۹۳۶ منتخب میزان‌الحکمهٔ: ۱۱۸

۲- مطالب‌السؤول: ۵۵ منتخب میزان‌الحکمهٔ: ۱۱۸

۳- أمالی الطوسیّ: ۵۶ / ۷۸ منتخب میزان‌الحکمهٔ: ۱۱۸

۴- غررالحکم: ۱۰۱۸۷ منتخب میزان‌الحکمهٔ: ۱۱۸

۵- بحارالأنوار: ۷۰ / ۳۷۹ / ۲۶ منتخب میزان‌الحکمهٔ: ۱۱۸

۶- تنبیه الخواطر: ۲ / ۱۲۲ منتخب میزان‌الحکمهٔ: ۱۱۸

۷- نهج‌البلاغهٔ: الحکمهٔ ۳۸۴ منتخب میزان‌الحکمهٔ: ۱۱۸

۸- غرر الحکم: ۵۳۸۴ منتخب میزان‌الحکمهٔ: ۱۱۸

۹- معانی الأخبار: ۴۰۱ / ۶۲ منتخب میزان‌الحکمهٔ: ۱۱۸

۱۰- تحف‌العقول: ۳۱۷ منتخب میزان‌الحکمهٔ: ۱۲۰