عفونت گوش میانی (اوتیت میانی)‌ یكی از شایع‌ترین بیماری‌های دوران كودكی است و تقریبا یك سوم تمام موارد مراجعه به متخصصان اطفال را عفونت‌های گوش در كودكان تشكیل می‌دهد.

دكتر بیتا ابراهیم، متخصص اطفال و پژوهشگر مركز تحقیقات مادر، جنین و نوزاد در گفتگو با «جام‌جم» با بیان این كه دو سوم كودكان تا سه ماهگی، حداقل یك بار دچار عفونت‌ گوش می‌شوند، اكثر موارد عفونت‌های گوش میانی را در كودكان زیر ۲ سال (به‌خصوص ۶ ماهه دوم سال اول)‌ ذكر می‌كند.

به گفته این پزشك متخصص معمولا عفونت‌های گوش بعد از ۲۰ سالگی، به تدریج كاهش می‌یابد و طبق آمارها عفونت‌های گوش در پسران بیشتر از دختران شایع است.

● عوامل بروز بیماری:

از عوامل مستعدكننده و خطرزایی كه می‌تواند در بروز اوتیت میانی (عفونت گوش میانی)‌ نقش داشته باشد، می‌توان به كودكانی كه با شیر خشك با بطری تغذیه می‌شوند اشاره كرد. دكتر ابراهیم با اشاره به این مطلب می‌‌افزاید: كودكانی كه به هنگام شیر خوردن به حالت خوابیده‌‌اند نیز احتمال بروز عفونت گوش را دارند.

وی كودكان در معرض دود سیگار را نیز مستعد عفونت‌های گوشی ذكر و اظهار كرد: كودكانی كه در خانواده‌شان سابقه عفونت گوش دیده می‌شود مستعد این بیماری هستند.

بررسی‌ها نشان می‌دهد، كودكانی كه در محیط‌های در معرض خطر عفونت زندگی می‌كنند (مثل مهدكودك‌ها)‌ نیز از این بیماری مصون نیستند و فصل بهار و زمستان، می‌تواند مزید بر علت شود. اگر كودكی دچار ناهنجاری در ناحیه فك و صورت باشد، احتمال عفونت‌ گوش در وی بسیار زیاد است. این متخصص اطفال با اشاره به این موضوع می‌گوید: هر عامل و علتی كه باعث بسته شدن لوله اوستاش (ارتباط بین گوش و حلق)‌ شود، عفونت رخ می‌‌دهد، به عنوان مثال اگر كودكی لوزه سومش بزرگ شده باشد، راه لوله اوستاش وی بسته می‌شود. این كار باعث بروز عفونت حلق شده و با ایجاد التهاب در ناحیه لوله اوستاش، باكتری‌ها وارد گوش شده و عفونت ایجاد می‌شود.

دكتر ابراهیم می‌افزاید: در ۷۵ درصد موارد، علت عفونت باكتریایی است ولی در سایر موارد ویروس‌ها، عامل موثر هستند بنابراین در درمان این بیماری، بیشتر از داروهای آنتی‌بیوتیك استفاده می‌شود.

به گفته وی، معمولا كودكی كه دچار سرماخوردگی شده است بعد از چند روز علائمی همچون گوش درد، تب، حالت كسلی، كاهش شنوایی و بی‌اشتهایی پیدا می‌كند كه از علایم عفونت گوش محسوب می‌شود. این متخصص اطفال می‌افزاید: اگر سن كودك كمتر از ۲ سال باشد همراه با عفونت، اسهال، استفراغ و بی‌حالی هم در او دیده می‌شود.

دكتر ابراهیم یادآور می‌شود: گاهی هیچ علامتی جز بروز تب در كودك مشهود نیست، بنابراین هر كودكی كه با «تب» به پزشك مراجعه می‌كند، بایستی حتما به فكر عفونت گوش میانی وی نیز بود. اگر عفونت شدید باشد و منجر به پارگی پرده گوش شود، خروج ترشحات از گوش، بدیهی است.

● درمان بیماری:

با انجام معاینات فیزیكی گوش و پرده آن می‌توان بیماری را تشخیص داد. خط اول درمان با تجویز آموكسی‌سیلین آغاز می‌شود و بسته به نوع آنتی‌بیوتیك، سن و شدت بیماری، ممكن است از آنتی‌بیوتیك خاصی استفاده شود، بنابراین مدت درمان در افراد، متفاوت است ولی در اغلب موارد برای مدت ۱۰ روز به مصرف آنتی‌بیوتیك نیاز است و برای تب و درد از مسكن استفاده می‌شود. گرم نگاه داشتن گوش هم می‌تواند مفید باشد.

به گفته دكتر ابراهیم، هر كودكی كه تشخیص عفونت گوش میانی وی داده می‌شود، بهتر است بعد از پایان مدت درمان، مجددا توسط پزشك معاینه شود تا پزشك از عدم وجود مایع در گوش، مطمئن شود.

وی خاطرنشان می‌كند: شایع‌ترین عارضه عفونت گوش، تجمع مایع در قسمت گوش میانی است كه گاهی به دنبال یك عفونت ممكن است در معاینات مكرر، شاهد مایع در پشت پرده گوش باشیم كه درمان آن گاهی چند هفته نیز به طول می‌انجامد. اگر تجمع مایع بیش از سه ماه به طول بینجامد، كودك دچار كاهش شنوایی دوطرفه می‌شود و ممكن است احتیاج به اقدامات درمانی دیگر همچون قرار دادن لوله‌های كوچك در پرده گوش شویم تا فشار پرده گوش تعدیل شود.

از عوارض دیگر عفونت گوش، كاهش شنوایی است كه معمولا خفیف و گذرا است. فلج عصب صورت و سفت و سخت شدن پرده صماخ را می‌توان از عوارض عفونت‌های مزمن گوش ذكر كرد.

این متخصص اطفال می‌افزاید: اگر كودكی دچار عفونت گوش شود و بهبودی در آن دیده نشود و در اثر آن دچار تب‌های مكرر، سردرد، تحریك‌پذیری و تغییر شخصیت شود، بایستی به فكر عوارض چركی داخل جمجمه‌ای همچون مننژیت، آبسه و التهاب نسج مغز بود.

● پیشگیری:

بهترین راه پیشگیری از عفونت گوش، تشویق مادران به تغذیه با شیر مادر است و اگر مادری مجبور به شیر دادن كودكش با بطری باشد، بهترین راه این است كه كودكش را به حالت نشسته شیر دهد و از نگه داشتن كودك در محیط‌های آلوده به دود سیگار خودداری كند. دكتر ابراهیم با اعلام این مطالب می‌گوید: واكسیناسیون كودكان در مقابل بیماری آنفلوآنزا و استفاده از واكسن «پنوموكك» می‌تواند در پیشگیری از عفونت‌های گوش میانی، موثر باشد.

● نكته مهم:

این پزشك متخصص می‌افزاید: اگر كودكی مكررا دچار عفونت مزمن گوش می‌شود، بهترین راه این است كه در طول ۳ تا ۶ ماه، روزی یك مرتبه به هنگام خواب از آنتی‌بیوتیك استفاده كند.