• ۸۷بازدید

آسیای میانه؛ حوزه جدید فعالیت داعش

پیوستن یک سرهنگ تاجیک به داعش و انتشار خبرهایی در مورد فعالیت این گروه در دیگر کشورهای آسیای میانه موجب شده تا این منطقه مهم جغرافیایی در آستانه تبدیل شدن به حوزه جدید فعالیت تروریست ها باشد.

به گزارش خبرگزاری مهر، در همین رابطه دویچه وله در گزارشی می نویسد: نفوذ گروه داعش در کشورهای مسلمان آسیای میانه (تاجیکستان ازبکستان، ترکمنستان، قزاقستان و قرقیزستان) در حال گسترش است و در این میان رسانه های محلی از برافراشته شدن پرچم داعش در تاشکند و بخارا خبر می دهند.

در تاجیکستان هم مقامات هشدار دادند که در ماههای گذشته تعداد افرادی که به گروه افراطی داعش پیوستند، افزایش یافته و خطر نفوذ داعش در آسیای میانه با ظهور این گروه در افغانستان بیشتر شده است. افغانستان با تاجیکستان، ترکمنستان، ازبکستان و قرقیزستان هزاران کیلومتر مرز مشترک دارد و کنترل مرزهای صعب العبور آن دشوار است.

به گفته مقامات امنیتی و قضائی تاجیکستان شمار شهروندان این کشور که به داعش پیوستند ۴۰۰ نفر برآورد می شود. مقامات قضائی تاجیکستان برای ۱۵۰ تن از شهروندان خود به اتهام عضویت در گروههای تروریستی پرونده جنائی باز گردند. این افراد از طرف اینترپل (پلیس بین الملل) نیز تحت تعقیب قرار گرفته اند. تا کنون ۶۰ تن از جنگجویان تاجیک در سوریه و عراق کشته و ۱۲ نیز نفر بازداشت شده‌اند.

پیوستن سرهنگ تاجیک به داعش

مقامات وزارت کشور تاجیکستان مهمترین عامل پیوستن تاجیکان به گروههای تروریستی را ناآگاهی سیاسی عنوان کردند. آنها تائید می کنند که گرایش به گروه داعش در میان جوانانی که برای یافتن کار به روسیه رفتند نیز بیشتر بوده است. اما کارشناسان حتی نسبت به نفود گروه داعش در ساختار دولت این کشور هم هشدار می‌دهند.

اخیرا سرهنگ «گلمراد حلیم اف» یکی از افسران ارشد وزارت کشور تاجیکستان به گروه تروریستی داعش پیوست. در شبکه های اجتماعی روز چهارشنبه (۶ خرداد / ۲۷ مه) ویدیویی از حلیم اف در لباس سیاه متعلق به جنگجویان گروه داعش منتشر شد. او مدعی شد که در آمریکا و روسیه دوره های آموزشی نظامی گذرانده و در دانشگاه نظامی تاجیکستان تحصیل کرده است.

این سرهنگ تاجیک در فیلمی ۱۲ دقیقه ای از قوانین تاجیکستان، که به نظر وی مخالف شریعت است، انتقاد می کند. حلیم اف خطاب به مهاجران تاجیک هم می گوید: «غلام کافران نباشید و غلام الله باشید!»

 این فرمانده سابق نیروهای ویژه وزارت کشور تاجیکستان اعلام کرد که با هدف برقرار کردن «خلافت» به تاجیکستان بازخواهد گشت.

خطر نفوذ داعش در ساختار دولتی تاجیکستان

«آندره سرنکو» کارشناس مرکز مطالعات افغانستان معاصر که در رابطه با گسترش نفوذ گروه داعش در آسیای مرکزی هم تحقیق می کند دلیل پیوستن سرهنگ تاجیک به گروه داعش را گسترش فساد در تاجیکستان و پایین بودن سطح زندگی می داند.

وی بر این باور است که افسران و مقامات بلندپایه نظامی این کشور مجبورند یا به دایره فساد بپیوندند و بخشی از سیستم فاسد شوند یا اینکه به گروههایی بپیوندند که انگیزههایی غیر از رشوه‌خواری دارند. به نظر آقای سرنکو سرهنگ تاجیک ترجیح داده است به گروه داعش بپیوندد.

این کارشناس همچنین تاکید می کند که یارگیری گروه داعش فقط از میان مهاجران کاری تاجیک در روسیه نبوده، بلکه این گروه در ساختار دولتی تاجیکستان هم طرفدارانی دارد. وی نتیجه می گیرد که گروه داعش در میان نخبگان کشورهای آسیای میانه برای پیوستن به صفوف خود تبلیغ می کند. پیوستن سرهنگ تاجیک به گروه داعش به عقیده این کارشناس جذابیت و نفوذ گروه داعش را نشان می دهد و بزرگترین پیروزی آن گروه در تاجیکستان شمرده می شود.

انگیزه پیوستن جوانان تاجیک به داعش

به گفته «واحدخان قاصدیناف» یکی از رهبران حزب نهضت اسلامی تاجیکستان، ممنوعیت ورود مردان زیر ۱۸ ساله به مسجد و ممنوعیت آموزش خصوصی قرآن و علوم اسلامی سبب شده است که جوانان تاجیک به صفوف گروه های افراطی بپیوندند.

قاصدیناف می گوید: «دلیل اصلی گرایش مردم به خصوص جوانان تاجیک به داعش این است که آنان دانش اسلامی ندارند و این معلومات دینی را از گروه های افراطی می گیرند. در تاجیکستان عملا گرفتن معلومات دینی ممنوع شده است. از سوی دیگر نبود اشتغال و نازل بودن سطح زندگی جوانان ما را مجبور کرده است برای یافتن کار به روسیه مهاجرت کنند. این جوانان آسب پذیرند و به دام گروههای افراطی گرفتار می شوند.» 

تبلیغات داعش در میان جوانان

مومن شعر، تحلیلگر مقیم شهر دوشنبه به «تبلیغات داعش و شبکه های اجتماعی» در میان جوانان تاجیک اشاره کرده و می گوید: «تنها عامل پیوستن جوانان تاجیک به گروه داعش فقط فقر، بیکاری و مهاجرت نیست. مشاهده شده است جوانانی که زندگی خوبی هم داشتند به گروه داعش پیوسته اند. اینان تحت تاثیر تبلیغات داعش قرار گفتند و ممنوعیت حجاب و رفتن جوانان زیر ۱۸ سال به مسجد را بهانه می کنند.»

این تحلیلگر خاطرنشان می کند: «اکثر جوانان تاجیک که در صفوف داعش در سوریه و عراق می جنگند پشیمان هستند اما هیچ امکانی ندارند از آنجا برگردند. چون بر اساس قواعد شرعی داعش هر کسی که از جهاد برگردد قتل او جایز است. عفو دولتی هم ظاهرا در میان کسانی که در داخل کشور قصد پیوستن به گروه داعش را داشتند، روشنگری کرده است. اما در بازگشت تاجیکانی که در ترکیب جهادگران داعش می جنگند و اظهار پشیمانی کردند عملا کمکی نکرده است.»

وضعیت دیگر کشورهای آسیای میانه

نفوذ گروه داعش نگرانی دیگر کشورهای آسیای میانه را هم برانگیخته است. مقامهای امنیتی ازبکستان تائید کردند که تبلیغات گروه داعش و جنبش اسلامی ازبکستان برای جذب جوانان این کشور بیشتر شده است.

«عاشیرقلی بایری» تحلیل‌گر مسائل سیاسی مقیم عشق‌آباد، در این رابطه می گوید که گروه داعش بیشترین نیرو را از میان تاجیکان و ازبکها جذب کرده است.  بایری تاکید می کند گرچه ترکمنستان با افغانستان مرز طولانی دارد و احتمال نفوذ تروریسم وجود دارد ولی دولت این کشور احساس خطر نمی کند.

این کارشناس توضیح می دهد که سیاست خارجی ترکمنستان بر مبنای بی‌ طرفی  استوار است و در بلوک‌های منطقه ای حضور ندارد. علاوه بر این، ترکمنستان در تامین برق و گاز ارزان به مردم افغانستان کمک کرده است.

بایری اضافه می کند: «ترکمنستان حتی در زمان حکومت طالبان، پشتیبان مذاکرات صلح در افغانستان بود. حال هم طالبان و هم دولت کنونی افغانستان از خط لوله تاپی (ترکمنستان، افغانستان، پاکستان و هند) که قرار است گاز ترکمنستان را از خاک افغانستان به پاکستان و هند انتقال دهد، حمایت می کنند.»

به گفته این کارشناس گرچه مرز طولانی این کشور با افغانستان آسیب‌ پذیراست اما تاجیکستان که ارتش روسیه از مرزهای آن حفاظت می کند بیش از پیش هدف گروه های تروریستی قرار گرفته است.

نگرانی از نفوذ جوانان به گروه داعش در تاجیکستان هم بیشتر از ۴ کشور دیگر آسیای میانه است. در این رابطه اخیرا مقامات وزرات کشور تاجیکستان رسما اعلام کردند که در صورت بازگشت افراطیون تاجیک از سوریه و عراق به کشور، مورد عفو قرار خواهند گرفت.

کد N840549

وبگردی