رشد فزاینده جمعیت و افزایش مصرف آب، قطع بی رویه درختان جنگل ها و تغییر اكوسیستم طبیعت، رشد شهرسازی و افزایش صنایع آلوده كننده آب، شیوه های نامناسب و غیراصولی كشاورزی، احداث سدهای مخزنی و ایجاد دریاچه های مصنوعی همگی از عوامل نابودی چرخه منظم آب در سطح جهان است و نوعی تهدید جدی برای جامعه بشریت محسوب می شوند. البته این تهدید تا حدی جدی است كه برآوردهای سازمان ملل نشان می دهند تا اواسط قرن بیست و یكم به علت آلوده شدن و هدر رفتن آب های كره زمین ممكن است تا ۷۰ درصد جمعیت كل دنیا، یعنی ۷ میلیارد نفر با كمبود آب شیرین مواجه شوند و حتی در صورت اجرایی نشدن تدابیر لازم در طول ۲۰ سال آینده، آب قابل مصرف برای هر انسان در جهان به دوسوم سطح كنونی كاهش خواهد یافت.آب در واقع منبعی طبیعی، كمیاب، حیاتی و كالایی ارزشمند در توسعه اقتصادی و اجتماعی كشورهاست كه در اشكال مختلف مصارف آن اعم از شرب و بهداشت، كشاورزی، صنعت و زیست محیطی قابل جایگزینی با ماده دیگری نیست. به علاوه تحقق توسعه پایدار در كشورها، منابع مناسبی از آب را طلب می كند كه نبود آن توسعه را با محدودیت مواجه می سازد.

ایران نیز به عنوان كشوری واقع در منطقه خشك و نیمه خشك جهان با روند رو به رشد جمعیت، تناسب نداشتن زمانی و مكانی بارش ها، رشد روزافزون مصارف آب، در آینده نزدیك با چالش ها و معضلات جدی در زمینه تأمین آب روبه رو خواهد شد و برای خروج از این چالش ها به عزم و اراده ملی به منظور تحقق مدیریت منابع آب نیاز است.آنچه مسلم است مدیریت جامع منابع آب بر پایه همكاری و مشاركت تمام سطوح و لایه های اجتماعی بنا می شود.در این فرآیند از افراد و شهروندان گرفته تا سازمان ها و نهادهای دولتی باید همگی با تعهد و آگاهی اجتماعی به این مهم توجه كنند و در این میان توجه به امنیت آبی و مدیریت موزون و پایدار منابع آب بویژه با تأكید سازمان علمی، فرهنگی و آموزش ملل متحد (یونسكو) به عنوان بحران جدی جهان در سال های آینده ضروری است.

دبیركل سازمان ملل در آستانه این روز اعلام كرد: هم اكنون ۷۰۰ میلیون نفر در سراسر جهان از كمبود آب رنج می برند و این تعداد تا سال ۲۰۲۵ میلادی به ۳ میلیارد نفر خواهد رسید. به گفته بان كی مون، كمبود آب می تواند طبیعی، اقتصادی و بنیادی باشد و طی زمان و مكان تغییر كند. در واقع از آنجا كه وضعیت آب در جهان بی ثبات است نیاز به رویكردی منسجم و پایدار برای مدیریت منابع آب بیش از هر زمان دیگری احساس می شود.

بررسی های متخصصان نشان می دهد باتوجه به روند مصرف و محدودیت منابع آب، بیشتر كشورهای جهان در سال های آینده به نوعی با بحران كم آبی مواجه خواهند شد. در همین راستا سازمان یونسكو اعلام كرده است كه بحران آب بر زندگی، بهداشت و تغذیه مردم تأثیر مستقیم خواهد گذاشت و در ۲۰ سال آینده به طور متوسط میزان دسترسی مردم به آب یك سوم كاهش خواهد یافت.اكنون بحران آب همانند بحران های اجتماعی و سیاسی كه ریشه انسانی دارد، در برنامه كاری سازمان یونسكو قرار گرفته است. جامعه بین الملل نیز در بیش از ربع قرن اخیر باتوجه به پیش بینی بحران آب با سرمایه گذاری و برگزاری همایش هایی در تلاش برای یافتن تدابیری برای رفع این بحران بوده است.

دكتر حسن علیزاده

مشاور وزیر نیرو