رییس بنیاد سعدی:

از تربیت معلم و شیوه علم آموزی غفلت کرده‌ایم

فرهنگی

رییس بنیاد سعدی، گفت: ما از «چگونه آموختن یک علم» و شیوه تعلیم و علم آموزی غفلت کرده‌ایم و اگر در شیوه تعلیم، استادانه و درست عمل نکنیم، در علم هم پیشرفت نمی‌کنیم.

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی بنیاد سعدی، غلامعلی حداد عادل، رییس بنیاد سعدی در جمع زبان‌شناسان و استادان زبان و ادبیات فارسی، با بیان اینکه به طور کلی در کشور ما به تربیت مدرس به اندازه علم توجه نشده است، گفت: اینکه در چند سال اخیر، آموزش زبان فارسی به خارجیان در کشور ما به یک موضوع فعالیت و موضوع همایش‌ها تبدیل شده، پدیده مبارکی است که باید از آن استقبال کرد.

رییس بنیاد سعدی افزود: با نگاهی بر تحول اروپا در ۳۰۰ یا ۴۰۰ سال گذشته می‌بینیم که اصلاح روش‌های تعلیم را مقدم بر توسعه علم دانسته اند و به همین جهت، تربیت معلم و روش‌های آموزش در رشته‌های مختلف تحصیلی از اهمیت زیادی در اروپا برخوردار است در حالی که ممکن است ما در کشور پانصد یا هزار استاد ادبیات فارسی با درجه دکتری تربیت کرده باشیم ولی شاید ۲۰ نفر متخصص چگونگی آموزش دادن زبان فارسی در این میان وجود نداشته باشد.

وی ادامه داد: بنابراین با این شیوه غلط، دانش آموز با مشکل مواجه می‌شود، کتاب ایراد پیدا می‌کند، معلم در کارش موفق نیست و مواردی از اینگونه، که همگی ناشی از بی توجهی به اهمیت تربیت معلم است و متاسفانه این غفلت در همه رشته‌های تحصیلی در ایران وجود دارد و درست به همین دلیل است که درب دانشگاه تربیت معلم بعد از نزدیک به ۱۰۰ سال سابقه، بسته می‌شود و این دانشگاه هم می‌شود مانند باقی دانشگاه‌ها.

حدادعادل با اشاره به اینکه این غفلت، در آموزش زبان از باقی رشته‌ها بیشتر است و برخی به دلیل ایرانی بودن و آشنابودن به زبان فارسی خود را بی نیاز از دانستن نحوه آموزش زبان فارسی می‌دانند، خاطرنشان کرد: این عیب بزرگی است و خودآگاهی به این عیب و آگاه شدن از این ضعف و نقص، اولین قدم برای برطرف کردن آن است و اینکه متوجه شدیم که باید در محافل دانشگاهی، رشته و تخصصی تحت عنوان آموزش زبان خودی به غیر یا همان آموزش زبان فارسی به غیرفارسی زبانان وجود داشته باشد، طلیعه یک ‌آینده خوب است.

رییس بنیاد سعدی با بیان اینکه این خودآگاهی و توجه را باید علاوه بر نیازهای عملی، ناشی از گسترش رشته زبان‌شناسی در کنار ادبیات فارسی در کشور بدانیم، ادامه داد: در ۵۰ سال اخیر که زبان‌شناسی در کشور مطرح شد و دانشگاه‌ها وارد این موضوع شدند، معلوم شد که خود زبان، یک موضوع علمی است بنابراین در کنار زبان فارسی و ادبیات فارسی قرار گرفت و با ترکیب این موضوعات، این مسئله هم مورد توجه قرار گرفته است که آموختن زبان مادری به کسی که زبانش این نیست، چه لوازمی را نیاز دارد.

حداد عادل با اشاره به اینکه در امر آموزش زبان به خارجیان عوامل مختلفی همچون «روانشناسی یادگیری، زبان آموزی و انواع تئوری‌های شناختی» دخالت دارد، افزود: برای آموختن زبان به خارجی‌ها، نظریه‌های مختلفی در جهان مطرح شده و مکتب‌های متفاوتی وجود دارد که بر اساس هر یک از این نظریه‌ها و مکتب‌ها، می‌توان روش‌های مختلفی را در آموزش پیش گرفت که باید با دانستن این نظریه‌ها و بررسی نتایج آنها تصمیم بگیریم که کدامیک از این نظریه‌ها با زبان فارسی تناسب بیشتری دارد چراکه باید آگاهانه، یک یا دو نظریه را مبنای کار خودمان قرار دهیم.

وی ادامه داد: نکته دیگر در امر آموزش زبان، تفکیک زبان آموزی به مهارت‌های چهارگانه معمول «خواندن» و «نوشتن» و «شنیدن» و «سخن گفتن» است که هر کدام اینها حکمی مستقل و شیوه ای متفاوت دارد که باید بیش از پیش مورد بررسی قرار گیرد.

رییس بنیاد سعدی در ادامه اظهار کرد: یک مسئله مهم دیگر، مخاطب شناسی است که ما زبان را به چه کسی می‌خواهیم آموزش دهیم. باید بدانیم که زبان آموز چه احتیاجی به زبان ما دارد و برای چه و با چه انگیزه‌ای می‌خواهد زبان فارسی را فراگیرد. ما تا ندانیم انگیزه کسی برای آموختن زبان فارسی چه هست نمی‌توانیم مطلق حکم کنیم که می‌خواهیم زبان فارسی آموزش دهیم.

وی با تاکید بر اهمیت شناخت انگیزه مخاطب با هدف تامین نیازهای آموزشی وی، ادامه داد: فردی می‌خواهد برای گردشگری به ایران بیاید، یک نفر می‌خواهد کار اقتصادی کند و در نمایشگاه‌های بین‌المللی در ایران شرکت کند و مشتری جلب کند، فرد دیگری می‌خواهد ایران‌شناسی بخواند، یک نفر می‌خواهد دانشجوی مهندسی در ایران شود و یک نفر هم می‌خواهد طلبه علوم دینی شود، که در حال حاضر گسترده ترین بخش زبان فارسی به غیرفارسی زبانان در حوزه علمیه قم است که نزدیک به ۲۰ هزار نفر غیرفارسی زبان در قم حضور دارند و با تشکیلات مفصلی در حوزه علمیه قم، ضمن یادگیری زبان فارسی به تحصیل علوم دینی پرداخته‌اند.

حدادعادل افزود: مسئله مهم دیگری که باید فراتر از مسائل علمی و انگیزه‌شناسی مخاطب در نظر داشت، مسائل منطقه‌ای و سیاسی و مرتبط با امنیت ملی است که باید در برنامه‌ریزی کلان آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان در نظر گرفته شود.

رییس بنیاد سعدی گفت: به عنوان مثال ما در چند سال پیش در ونزوئلا حضور بسیار خوبی داشتیم. طی بازدیدی که بنده حدود ۱۲ سال پیش از این کشور داشتم به من گفتند که فقط در کاراکاس ۸۵ شرکت ایرانی مستقر هستند. خُب این راهی باز می‌کند که ما به کسانی که به زبان اسپانیایی در ونزوئلا صحبت می‌کنند، فارسی آموزش دهیم. همچنین لبنان برای ما مهم است و کشوری است که از آموزش زبان فارسی، استقبال می‌کند و در حال حاضر دانش‌آموزان در مدارس حزب الله لبنان، زبان فارسی را به عنوان زبان دوم می‌خوانند.

وی در ادامه گفت: کشور عراق نیز بر خلاف دوران صدام، امروز با ایران روابط خوب و متعددی در حوزه‌های گردشگری و اقتصادی دارد و کلاس‌های آموزش زبان فارسی در عراق خیلی گسترده است. آموختن زبان فارسی در کشور پاکستان نیز به جهت ارتباط زبان اردو با زبان فارسی، حکمی جداگانه از آموزش زبان فارسی در عراق دارد. همه اینها مسائلی است که به برنامه ریزی کلان ما در مناطق مختلف دنیا مربوط می‌شود.

حدادعادل افزود: هدفم از بیان این مطالب این است که بگویم که هم در سطح کلان و هم در سطح خورد، سیاست‌گذاری‌های مهمی وجود دارد که باید در برنامه ریزی‌های ما لحاظ شود.

وی با بیان اینکه نکته مهم دیگر در امر آموزش زبان فارسی، استاندارد سازی است، گفت: آموزش زبان به عنوان یک امر حاکمیتی، همیشه مسئله مهمی بوده که به استاندارد سازی نیاز دارد و یکی از وظایفی که بنیاد سعدی به عهده گرفته، تهیه این استاندارد است که آن را در اختیار نهادهای مرتبط قرار دهد.

حداد عادل با اشاره به اینکه ما در بنیاد سعدی سالانه ۲۰ دوره دانش افزایی را با حضور فارسی آموزان و استادانی از کشورهای مختلف در ایران برگزار می‌کنیم، گفت: اولین سوال ما از این فارسی آموزان سطح آشنایی آنان با زبان فارسی است. تا سطح آشنایی آنها را ندانیم نمی‌توانیم برنامه مناسبی برای آنها تنظیم کنیم و نمیدانیم برنامه درسی آنان را ازکجا شروع کنیم و در مدتی که پیش ما هستند آنها را به کجا برسانیم.

وی تصریح کرد: استانداردسازی لازمه آموزش زبان فارسی است و در حقیقت باید یک ترازو و یک متر و معیار برای تعیین سطح زبان فارسی آموزان داشته باشیم و هر دانشگاه و هر وزارتخانه‌ای نمی‌تواند بگوید من یک استاندار زبان جداگانه برای خود دارم.

رییس بنیاد سعدی، ادامه داد: توجه به این ابعاد مختلف و پیچیدگی‌ها بود که ما را واداشت تا آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان را به شکلی دنبال کنیم که این موضوع در یک بنیاد مستقل و زیر نظر مقامات بالای کشور متمرکز شود. در حال حاضر طبق مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی و اساسنامه بنیاد سعدی، معاون اول رییس جمهور به عنوان رییس هیات امناء و چندین وزیر نیز از اعضای هیات امناء بنیاد سعدی هستند.

وی خاطرنشان کرد: بنای ما در بنیاد سعدی این است که در سیاستگذاری و در تهیه استانداردها و در تولید نرم افزار، یک تمرکزی ایجاد کنیم و به موسسات آموزشی و دولتی این امکان را بدهیم که هر کدام کار خودشان را انجام دهند. قصد ما از تاسیس بنیاد سعدی این نیست که همه کارها را ما انجام دهیم بلکه فکر می‌کنیم یک تقسیم کار صف و ستاد لازم است و تعامل دوجانبه نیز در این راه ضروری است.

دکتر حدادعادل در پایان سخنان خود از استاد سلیم نیساری که از پیشگامان امر آموزش زبان در ایران و عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی است و همچنین استاد یدالله ثمره، زبان شناس و عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به واسطه تلاش‌های ارزنده ایشان در آموزش زبان و ادبیات فارسی، قدردانی کرد.

کد N1537058