برای خونریزی غیرعادی بانوان چه بررسی‌هایی انجام می‌شود؟

خونریزی غیرعادی در بانوان یکی از مشکلات شایعی است که می‌تواند در سنین مختلف، از دوران بلوغ تا یائسگی، رخ دهد. این نوع خونریزی ممکن است به شکل طولانی شدن قاعدگی، لکه‌بینی بین دوره‌ها، خونریزی شدید، یا خونریزی پس از یائسگی دیده شود. هرچند در برخی موارد علت آن ساده و قابل درمان است، اما گاهی می‌تواند نشانه‌ای از یک مشکل جدی‌تر باشد. به همین دلیل بررسی دقیق و به‌موقع اهمیت زیادی دارد.

در ادامه با مهم‌ترین بررسی‌هایی که پزشکان برای تشخیص علت خونریزی غیرعادی انجام می‌دهند آشنا می‌شویم.

آیا خونریزی غیرعادی همیشه خطرناک است؟

بسیاری از بانوان با مشاهده خونریزی غیرمعمول نگران می‌شوند، در حالی که در بسیاری از موارد این مشکل قابل درمان و موقتی است. با این حال، تشخیص تفاوت بین تغییرات طبیعی بدن و نشانه‌های بیماری تنها توسط پزشک امکان‌پذیر است. به همین دلیل توصیه می‌شود هر نوع تغییر غیرعادی در الگوی قاعدگی جدی گرفته شود.

علل شایع خونریزی غیرعادی در بانوان

خونریزی غیرعادی می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد و همیشه نشانه یک بیماری خطرناک نیست. از شایع‌ترین علل می‌توان به عدم تعادل هورمونی، فیبروم‌های رحمی، پولیپ‌های داخل رحم، کیست تخمدان، عفونت‌های رحمی، مصرف برخی داروهای هورمونی یا ضدانعقاد و مشکلات تیروئید اشاره کرد.در برخی موارد نیز استرس شدید، تغییرات وزن یا نزدیک شدن به یائسگی می‌تواند باعث بی‌نظمی در قاعدگی و خونریزی شود. تشخیص دقیق علت تنها با بررسی‌های پزشکی امکان‌پذیر است.

اولین گام در تشخیص خونریزی غیرعادی

اولین قدم در ارزیابی خونریزی غیرعادی، گرفتن شرح حال دقیق از بیمار است. پزشک درباره زمان شروع خونریزی، شدت آن، فاصله بین دوره‌های قاعدگی، مصرف داروها، سابقه بارداری، بیماری‌های زمینه‌ای و سابقه خانوادگی سوال می‌کند.

پس از آن، معاینه فیزیکی و معاینه لگنی انجام می‌شود. این معاینه به پزشک کمک می‌کند تا وجود عفونت، التهاب، پولیپ، یا تغییرات غیرطبیعی در دهانه رحم و واژن را بررسی کند. در بسیاری از موارد، همین مرحله می‌تواند سرنخ‌های مهمی درباره علت خونریزی ارائه دهد.

آزمایش‌های خون

آزمایش خون یکی از بررسی‌های پایه‌ای برای تشخیص علت خونریزی غیرعادی است. این آزمایش‌ها ممکن است شامل موارد زیر باشند:

• بررسی سطح هموگلوبین برای تشخیص کم‌خونی ناشی از خونریزی شدید
• آزمایش هورمونی برای ارزیابی عملکرد تخمدان‌ها و تیروئید
• تست بارداری برای رد احتمال بارداری یا سقط
• بررسی اختلالات انعقادی در صورت شک به مشکلات لخته شدن خون

نتایج این آزمایش‌ها می‌توانند نشان دهند که خونریزی منشأ هورمونی دارد یا به دلایل دیگری ایجاد شده است.

سونوگرافی لگن و رحم

یکی از مهم‌ترین روش‌های تشخیصی در بررسی خونریزی غیرعادی بانوان، سونوگرافی است. این روش تصویربرداری بدون درد و غیرتهاجمی بوده و به پزشک امکان می‌دهد ساختار رحم، تخمدان‌ها و ضخامت آندومتر (دیواره داخلی رحم) را بررسی کند.

در بسیاری از موارد، پزشک برای بررسی دقیق‌تر از سونوگرافی واژینال استفاده می‌کند. این روش به دلیل نزدیکی پروب به رحم، تصاویر دقیق‌تری ارائه می‌دهد و در تشخیص مشکلاتی مانند فیبروم، پولیپ، کیست تخمدان، ضخیم شدن آندومتر یا حتی برخی بدخیمی‌ها بسیار کمک‌کننده است. به همین دلیل، این نوع سونوگرافی یکی از ابزارهای کلیدی در تشخیص علت خونریزی غیرطبیعی محسوب می‌شود.

نمونه‌برداری از آندومتر

در برخی شرایط، به‌ویژه در خانم‌های بالای ۳۵ سال یا افرادی که خونریزی پس از یائسگی دارند، پزشک ممکن است نمونه‌برداری از آندومتر را توصیه کند. در این روش، نمونه کوچکی از بافت داخلی رحم برداشته شده و برای بررسی‌های آزمایشگاهی ارسال می‌شود.

این بررسی می‌تواند وجود تغییرات پیش‌سرطانی، سرطان آندومتر، یا ضخیم شدن غیرطبیعی دیواره رحم را مشخص کند. نمونه‌برداری معمولاً به‌صورت سرپایی انجام می‌شود و زمان کوتاهی طول می‌کشد.

هیستروسکوپی

هیستروسکوپی یکی دیگر از روش‌های تشخیصی پیشرفته است که در برخی موارد استفاده می‌شود. در این روش، یک لوله باریک مجهز به دوربین از طریق دهانه رحم وارد شده و پزشک می‌تواند داخل رحم را به‌طور مستقیم مشاهده کند.

هیستروسکوپی برای تشخیص و حتی درمان مشکلاتی مانند پولیپ، فیبروم‌های داخل رحم، چسبندگی‌های رحمی و ناهنجاری‌های ساختاری بسیار کاربردی است. گاهی در همان جلسه، ضایعات کوچک نیز برداشته می‌شوند.

بررسی‌های هورمونی و اختلالات تخمک‌گذاری

در بسیاری از بانوان، به‌خصوص در سنین نوجوانی یا نزدیک به یائسگی، خونریزی غیرعادی می‌تواند ناشی از اختلال در تخمک‌گذاری باشد. در این حالت، تعادل بین هورمون‌های استروژن و پروژسترون به‌هم می‌خورد و باعث نامنظم شدن یا شدید شدن خونریزی می‌شود.

پزشک ممکن است با انجام آزمایش‌های هورمونی و بررسی وضعیت تخمدان‌ها، این نوع اختلال را تشخیص دهد. در چنین شرایطی، درمان معمولاً شامل تنظیم هورمون‌ها با داروهای مناسب است.

چه زمانی باید حتماً به پزشک مراجعه کرد؟

در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، مراجعه به پزشک ضروری است:

• خونریزی بسیار شدید که نیاز به تعویض مکرر نوار بهداشتی دارد
• خونریزی بین دوره‌های قاعدگی
• طولانی شدن قاعدگی بیش از ۷ تا ۸ روز
• خونریزی پس از رابطه جنسی
• خونریزی پس از یائسگی
• همراه بودن خونریزی با درد شدید یا ضعف و سرگیجه

تشخیص زودهنگام می‌تواند از بروز عوارض جدی‌تر جلوگیری کرده و روند درمان را ساده‌تر کند.

روش‌های درمان خونریزی غیرعادی پس از تشخیص

پس از مشخص شدن علت خونریزی، پزشک درمان مناسب را بر اساس سن، وضعیت جسمی و علت زمینه‌ای انتخاب می‌کند. در موارد هورمونی، ممکن است داروهای تنظیم‌کننده هورمون یا قرص‌های ضدبارداری تجویز شود.

اگر علت فیبروم یا پولیپ باشد، درمان‌های جراحی ساده یا کم‌تهاجمی انجام می‌شود. در موارد عفونت، مصرف آنتی‌بیوتیک می‌تواند مشکل را برطرف کند و در شرایط خاص، درمان‌های تخصصی‌تر لازم است. تشخیص دقیق، مهم‌ترین قدم برای انتخاب درمان مؤثر است.

جمع‌بندی

خونریزی غیرعادی در بانوان موضوعی است که نباید نادیده گرفته شود. این مشکل ممکن است دلایل ساده‌ای مانند تغییرات هورمونی داشته باشد یا نشانه‌ای از بیماری‌های مهم‌تر مانند فیبروم، پولیپ یا مشکلات آندومتر باشد. پزشکان برای تشخیص دقیق، از مجموعه‌ای از روش‌ها شامل شرح حال، معاینه، آزمایش خون، سونوگرافی، نمونه‌برداری و در صورت لزوم هیستروسکوپی استفاده می‌کنند.

مراجعه به‌موقع به پزشک و انجام بررسی‌های لازم، بهترین راه برای حفظ سلامت زنان و پیشگیری از مشکلات جدی در آینده است.