با ترکیه برای ثبت تنبور رایزنی می‌کنیم

به گزارش خبرنگار ایلنا، مصطفی پورعلی (مدیرکل دفتر ثبت آثار، حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی)  درخصوص احتمال ثبت تنبور توسط ترکیه در فهرست میراث جهانی یونسکو، گفت: ثبت یک عنصر فرهنگی ناملموس از سوی یک کشور به معنای انحصار آن عنصر به آن کشور نیست. ایران آمادگی دارد با کشور ترکیه به صورت مشترک نسبت به ارایه پرونده ثبت جهانی تنبور اقدام نماید. او ادامه داد: وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی آمادگی کامل دارد با کشور ترکیه نسبت به ارایه پرونده ثبت جهانی تنبور اقدام نماید. رایزنی‌هایی مقدماتی در این خصوص نیز صورت پذیرفته است. با این حال باید مجددا یادآوری کنیم که ثبت یک عنصر فرهنگی ناملموس از سوی یک کشور به معنای انحصار آن عنصر به آن کشور نیست. کنوانسیون حراست از میراث فرهنگی ناملموس ـ ۲۰۰۳ـ و رویه یونسکو در خصوص ثبت میراث ناملموس تاکید بر دوستی و نزدیکی بین انسان ها و جامعه بین‌المللی دارد. تاکید کنوانسیون بر احترام گذاری به تنوعات فرهنگی است. پورعلی خاطرنشان کرد: در همین اجلاس اخیر یونسکو در بوگاتوی کلمبیا، زمانی که ایران پرونده دوتار را در فهرست جهانی ثبت نمود، مسئولان کشور تاجیکستان که برای تبریک نزد هیات ایرانی آمده بودند، گفتند که در تاجیکستان هم دوتار، دوتار نوازی و مهارت ساختن آن وجود دارد و حتی مدعی آن بودند که ریشه آن به تاجیسکتان برمی‌گردد. اما می‌دانید که ایران دوتار را ثبت جهانی کرده و تاجیکستان ثبت نکرده است. واقعیت این است که هیچ محدودیتی برای تاجیکستان وجود ندارد و این کشور به صورت مستقل یا مشترک می‌تواند نسبت به ثبت دو تار (توت تار) اقدام نماید. او یادآور شد: بهرحال بنا بر حسن روابط سیاسی و فرهنگی بین کشورها معمولا پرونده‌ها به صورت مشترک به کمیته میراث بشری ناملموس ارایه می‌شود. اما اگر این امر اتفاق هم نیفتد اساسا به معنای این نیست که یک عنصر فرهنگی ناملموس انحصارا متعلق به یک کشور باشد. در حوزه ملی متاسفانه این سوءتفاهم وجود دارد تا آنجا که در شورای ملی ثبت میراث فرهنگی ناملموس نیز بعضا بین استان‌ها این اختلاف پیش می‌آید. برای مثال یک شیوه تهیه خوراک با تغییرات جزیی ممکن است بین چند استان یا چند شهر مشترک باشد، این امر ایرادی ندارد. اینکه اول یا دوم چه کسی ثبت کرده است هیچ ترجیحی ندارد. مهم حراست و پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس است. پورعلی ادامه داد: ثبت یک عنصر میراث فرهنگی ناملموس اساسا با ثبت یک عنصر تاریخی و فرهنگی در فهرست میراث ملی و جهانی متفاوت است. ثبت یک عنصر فرهنگی ناملموس بر اساس کنوانسیون ۲۰۰۳ (حوزه میراث فرهنگی ناملموس) به معنای تصاحب آن نیست. برخلاف کنوانسیون ۱۹۷۲ (حوزه میراث تاریخی و طبیعی) که جنبه رقابتی دارد. مناسب است وی یادآور شد: در اجلاس اخیر کمیته بین‌الدولی میراث بشری ناملموس، در زمان ارایه یکی از پرونده‌ها، نماینده کشور ترکیه معترض شد که این میراث/ عنصر فرهنگی ناملموس متعلق به ترکیه است. اما در پایان صحبت‌های نماینده ترکیه، رییس کمیته میراث جهانی اعلام کرد، سخنان شما پاسخی ندارد! و بدون پاسخ اعلام نمود که عنصر مزبور پذیرفته شده است و در فهرست جهانی قرار گرفت. دلیلش هم روشن است، کمیته میراث بشری ناملموس به دنبال انحصار و اعطای یک برند به یک کشور نیست. مهم این است که دولت‌ها و ملت‌ها عناصر فرهنگی ناملموس خودشان را بشناسند، معرفی نمایند و آنها را ترویج کنند. این مقام مسئول خاطرنشان کرد: پرونده تنبور( مهارت ساختن، نواختن تنبور) پرونده مهمی برای وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی است و در اولویت برنامه‌های ما قرار دارد ولی باتوجه به محدودیت‌های یونسکو برای ارایه پرونده‌های ملی، ترجیح ما این است که به صورت مشترک این کار را انجام بدهیم.