۷ کیلو افزایش وزن در یک سال

سوژه این هفته «میزگرد تغذیه»، جوانی است که برخلاف اکثر دوستانی که در هفته‌های گذشته به شرح حال و رژیم آنها پرداخته‌ایم، به جای اضافه وزن، کمبود وزن داشته؛ چیزی که شاید مشکل بسیاری از جوانان امروزی باشد... آقای مسعود صفری، ۲۶ ساله با ۱۶۸ سانتی‌متر قد، وزنی بین ۸ تا ۱۰ کیلوگرم کمتر از وزن ایده‌آل خودش داشته؛ یعنی چیزی حدود ۴۸ کیلوگرم و طی یک سال توانسته ۷ کیلوگرم اضافه وزن پیدا کند و این موضوع قوای جسمانی او را نیز به میزان قابل‌قبولی بهبود داده است. باقی ماجرا و اینکه چرا وزن او کم بوده و چه شد که توانست به کمبود وزنش غلبه کند و اظهار نظر کارشناسان «سلامت» را در «میزگرد تغذیه»‌ این هفته خواهید خواند. مسعود صفری که توانسته طی یک سال ۷ کیلو وزن اضافه کند، می‌گوید: لاغــری آزارم مــی‌داد ▪ آقای صفری! چه شد که فکر کردید از حد طبیعی لاغرتر هستید و خواستید وزن اضافه کنید؟ - احساس ضعف شدید جسمانی داشتم. تغذیه خوبی نداشتم. ماه رمضان نمی‌توانستم درست روزه بگیرم. هنوز چیزی از خوردن ناهار نگذشته بود، دوباره گرسنه می‌شدم. دلیل این حالات را نمی‌دانستم و چون فکر می‌کردم از آنچه باید باشم لاغرتر هستم، تصمیم گرفتم با یک کارشناس تغذیه مشاوره کنم. خلاصه، لاغری آزارم می‌داد. ▪ تغذیه‌تان چطور بود که می‌گویید تغذیه خوبی نداشتم؟ - کلا خوش‌خوراک نبودم. بهانه‌گیر بودم. غذا همیشه ته بشقابم می‌ماند. ناهار یکی، دو کفگیر برنج می‌خوردم. اهل خوردن گوشت نبودم. شیر و لبنیات هم مصرف نمی‌کردم. صبح‌ها تنها نان و پنیر و چای می‌خوردم. تغذیه‌ام روال منظمی نداشت. در طول روز مدام سر یخچال می‌رفتم. بیشتر اهل خوردن تنقلات بودم تا مواد غذایی باارزش، معده‌ام را با شکلات و تخمه‌شور پر می‌کردم. چای پررنگ و قند هم دوست داشتم. البته میوه و سبزی هم زیاد می‌خوردم. ▪ با این اوضاع، وقتی به متخصص تغذیه مراجعه کردید، چه توصیه‌هایی به شما شد؟ - اصل این بود که بیشتر غذا بخورم و در برنامه غذایی روزانه‌ام سهم خوراکی‌هایی مانند غلات، نان و برنج، پروتئین‌ها مانند گوشت‌قرمز، مرغ و ماهی و میوه را افزایش دهم. ▪ با توجه به اینکه می‌گویید کم‌خوراک بودید با بیشتر خوردن مساله‌‌ای نداشتید؟ - نه؛ چون خودم را متقاعد کرده بودم که برای رسیدن به وزن ایده‌آل باید تغذیه خوبی داشته باشم. سعی کردم به جای پر کردن معده با شیرینی و شکلات، غذاهای مغذی‌تر بخورم. ▪ به طور دقیق‌تر از رژیم‌تان می‌گویید؟ - بله؛ صبحانه ۲، ۳ عدد خرما، مربا و کره به برنامه‌ام اضافه کردم. روزانه باید ۱۵ گرم کره می‌خوردم. برای ناهار میزان برنج مصرفی‌ام ۲ برابر شد. شیر هم به برنامه‌ام راه یافت. برای شام هم قرار شد غلات کمتر بخورم اما به جای آن تنقلاتی مانند بستنی را اضافه کنم. مکمل کلسیم و مولتی‌ویتامین هم به عنوان تقویت‌کننده برایم تجویز شد. ▪ به این ترتیب چقدر به وزن شما اضافه شد؟ - طی ۴ ماه ابتدایی که رژیمم را مرتب اجرا می‌کردم، ۴ کیلوگرم وزن اضافه کردم اما بعد، خیلی به آن پایبند نبودم. با این حال طی یک سالی که از مراجعه‌ام به پزشک می‌گذرد تقریبا ۷ کیلوگرم وزن اضافه کرده‌ام. ▪ کنار رژیم غذایی ورزش هم می‌کردید؟ - متخصص تغذیه توصیه کرد کنار تغذیه صحیح، ورزش بدنسازی را هم انجام دهم ولی چون کارمند هستم فرصت آن را نداشتم اما چون اکثرا پشت میز هستم و با کامپیوتر کار می‌کنم خودم گاهی اوقات پیاده‌روی می‌کنم. ▪ با اضافه کردن وزن، ضعف جسمانی‌تان هم برطرف شد؟ - بله. قبلا با کوچک‌ترین موردی سرما می‌خوردم و باید به پزشک مراجعه می‌کردم و دارو می‌خوردم تا حالم خوب ‌شود اما از زمانی که رژیم گرفته‌ام کمتر مریض می‌شوم، انرژی بیشتری دارم و احساس ضعف هم نمی‌کنم. ▪ شما عادات تغذیه‌ای اشتباهی مانند خوردن تنقلات فراوان و شکلات و چای پررنگ با قند زیاد داشتید. جالب است که با وجود این چاق نشدید یا مشکل دیگری پیدا نکرده بودید! - این‌طور هم نیست. از ۱۵ سالگی اکثر دندان‌هایم پوسید که البته دلیل آن ارثی بودن و جنس بد دندان‌ها و البته مصرف زیاد شکلات و شیرینی و مسواک نزدن بود. بنده ۳ سال است مشکل سنگ کلیه هم دارم که ارثی است. پدرم هم سنگ کلیه دارند. نکته دیگر اینکه مدتی در اهواز زندگی می‌کردیم و آب منطقه سنگین بود و فکر می‌کنم یکی از علل ابتلایم به سنگ کلیه، همین بوده است. ▪ آیا این موارد را با متخصص تغذیه هم در میان گذاشتید؟ - البته. ▪ و رژیم خاصی برایتان تجویز کردند؟ - مصرف شکلات قدغن شد چون گفتند ماده‌ای در شکلات هست که می‌تواند باعث ایجاد سنگ کلیه شود. قرص کلسیم را که برایم تجویز شده بود مصرف نمی‌کردم چون می‌ترسیدم برای کلیه‌ام ضرر داشته باشد اما برایم توضیح دادند که یکی از دلایل بروز سنگ کلیه، کمبود کلسیم است. ▪ مگر قبلا چقدر شکلات می‌خوردید؟ - حداقل ۱ تا ۲ عدد در روز. ▪ چه مقدار مایعات می‌نوشید و از چه نوعی؟ - حالا ۲ لیتر اما قبلا کمتر می‌نوشیدم. بیشتر آب می‌خورم و اهل نوشابه‌های گازدار نیستم چون می‌دانم که هم پوکی استخوان می‌آورد هم برای معده ضرر دارد. شاید در ماه یک لیوان نوشابه بخورم. ▪ تغییر عادات تغذیه‌ای تاثیری هم بر مشکلات‌تان داشته است؟ - دلیل اصلی ابتلا به سنگ کلیه‌ام آب اهواز بود. فکر می‌کنم با تغییر محل زندگی و مصرف آب مناسب‌تر سنگ‌ کلیه‌ام هم بهبود یافته است. ● نگاه اول نقد و نظر دکتر محمدرضا وفا متخصص تغذیه و رژیم درمانی به روند افزایش وزن آقای صفری بــدنــســازی را ورزش نـمــی‌دانـــم! ▪ جناب دکتر! آیا دلیل ضعف جسمی آقای صفری همین چند کیلوگرم کمبود وزن بوده است؟ - نه! امروزه دیگر چاقی و لاغری براساس وزن سنجیده نمی‌شود بلکه ترکیبات بدن است که نشان می‌دهد یک فرد سالم است یا خیر. البته هم اضافه وزن و چاقی و هم کم‌وزنی و لاغری هر دو به دلیل سوءتغذیه -به معنی بدی تغذیه- می‌تواند مخاطرات بسیاری را برای سلامت فرد ایجاد کند. علت کاهش وزن و لاغری در بسیاری افراد مانند آقای صفری الگوی غلط غذایی و عدم برنامه‌ریزی درست و ساعت مشخص برای غذا خوردن، استرس و مسایل کاری است. آقای صفری به دلایل مختلف وعده‌ها و گروه‌های اصلی غذایی را حذف کرده‌ بودند و تنقلات بی‌ارزشی که تنها دارای انرژی بودند را استفاده می‌کردند که حجم معده را در کوتاه‌‌مدت پر می‌کند و به فرد سیری موقت دست می‌دهد ولی در طولانی‌مدت مصرف آنها سبب کاهش آب بدن، دفع املاح و ریزمغذی‌ها و درنهایت بروز احساس ضعف و سستی می‌شود. عادات اشتباهی که آقای صفری داشتند مانند نامنظم غذا خوردن و مصرف تنقلات بی‌ارزش به مرور زمان سبب کم‌آبی و کاهش موادمغذی در بدنشان شده که خود به شدت بر فرآیندهای کنترل اشتها اثر می‌گذارد و سبب شده ایشان میل خود به خوردن غذاهای با ارزش اصلی را از دست بدهد و احساس گرسنگی مداوم، بی‌میلی به خوردن غذاهای اصلی و ضعف پیدا کند. ▪ یعنی مشکل ایشان با داشتن یک رژیم صحیح غذایی رفع می‌شود؟ - بله. توصیه کلی من به ایشان و تمامی کسانی که با این مساله دست و پنجه نرم می‌کنند این است که با مراجعه به متخصص تغذیه با الگوهای غذایی سالم آشنا شوند. گروه‌های غذایی و الگوی صحیح غذایی باید برای این افراد توضیح داده شود. تاکید می‌کنم که ایشان برای برطرف شدن مشکل‌شان باید روزانه ۶ تا ۸ وعده غذا بخورند و هر وعده و میان‌وعده را سر ساعت مشخص مصرف کنند تا اشتها و گرسنگی‌شان کنترل و تنظیم شود. ▪ آیا این موضوع صحت دارد که لاغرها بیشتر بیمار می‌شوند؟ - بله. کسانی که سوءتغذیه و کاهش وزن دارند از سیستم ایمنی ضعیف‌تری هم برخوردارند و آسیب‌پذیری‌شان در برابر عوامل بیماری‌زا بیشتر است. این افراد در فصل پاییز و زمستان بیش از سایرین دچار سرماخوردگی می‌شوند و به همین نسبت شانس ابتلا به بیماری‌های عفونی هم در آنها بیشتر است. اگر آقای صفری تغذیه مرتب و منظمی داشته باشند، سالم غذا بخورند و سبزیجات کافی مصرف کنند، کمتر سرما می‌خورند و سیستم ایمنی‌شان نیز قوی‌تر می‌شود کمااینکه به دنبال تصحیح برنامه غذایی و افزایش وزن همین اتفاق برایشان افتاده است. ▪ آیا دلیل ابتلای آقای صفری به سنگ کلیه به نوع تغذیه‌شان ربط دارد یا به قول خودشان به آب اهواز؟ - قاعدتا آب سنگین تاثیر قابل‌توجهی در بروز سنگ کلیه ندارد. زندگی در مناطقی که املاح در آب آن زیاد است و نوشیدن آب‌هایی که میزان بالایی از املاحی نظیر کلسیم، منیزیم، سدیم و کلر یا سایر ترکیبات را دارند احتمال ابتلا به سنگ کلیه را افزایش نمی‌دهد و این موضوع از نظر فیزیولوژیک با ابتلا به سنگ کلیه مرتبط نیست. مساله عمده این است که غیر از املاح طبیعی، هرگونه الگوی غذایی غلط مانند نوشیدن نوشابه‌های حاوی کافئین، تئوفلین و... که در نوشابه‌های کولادار وجود دارد، مصرف چای، قهوه و نوشیدنی‌های خیلی شیرین یا خیلی شور، سبب ایجاد فشار اسمزی در مایعات بدن و دفع آب از بدن می‌شوند. درواقع عاداتی که آقای صفری داشتند مانند نوشیدن چای پررنگ همراه با قند زیاد دفع املاح از طریق ادرار را بالا برده‌اند و کاهش آب بدن و ازدیاد املاح دفعی در کلیه، زمینه‌ساز ابتلا به سنگ کلیه شده است. فراموش نکنید که مصرف آب‌های املاح‌دار به این دلیل که کلسیم و منیزیم بالایی دارند و از جمله املاح بسیار مهم داخل سلولی محسوب می‌شوند چون به تعادل فشار اسمزی کمک می‌کنند به ویژه برای پیشگیری از بروز ناراحتی‌های قلبی‌-عروقی و کنترل فشارخون بسیار مفیدند و بهترین راه دریافت‌شان هم مصرف آب‌معدنی‌های طبیعی است! ▪ پس درواقع عادات غلطی که ایشان داشتند در درجه اول سبب کم‌آبی بدن‌شان شده و این دفع زیاد آب هم ضعف جسمی به همراه داشته و هم سنگ کلیه! - مسلما همین‌طور است. خوردن زیاد چای، قهوه، شکلات، تنقلات شور و آبمیوه‌های شیرین، بی‌نظمی در غذا خوردن، ننوشیدن کافی مایعات و... احتمال کم‌آبی را افزایش می‌دهد و مسبب بروز سنگ کلیه است. البته در بروز سنگ کلیه عوامل دیگری مثل عوامل ژنتیکی هم دخیل‌اند آقای صفری فرمودند پدرشان مبتلا به سنگ کلیه بوده و زمینه ارثی دارند. برخی بیماری‌های عفونی به ویژه عفونت‌های مجاری ادراری و کلیه هم این احتمال را بیشتر می‌کند. کمبود فعالیت بدنی و اختلالات ارگانی هم می‌تواند سبب بروز سنگ کلیه شود. ▪ توصیه شما به آقای صفری برای اینکه سنگ کلیه‌شان عود نکند، چیست؟ - آقای صفری که سابقه ابتلا به ناراحتی‌های کلیوی و سنگ کلیه را دارد باید در درجه اول حس تشنگی خود را حساس نگه دارد. بهترین نوشیدنی برای ایشان آب سالم است. همیشه باید بطری آب دم‌دستشان باشد و به محض تشنه شدن یکی، دو جرعه آب بنوشند. بهتر است مصرف شکلات را هم محدود کنند زیرا شکلات و کاکائو به دلیل ترکیبات اگزالاتی که دارد، می‌تواند احتمال ابتلا به سنگ کلیه را بالا ببرد. البته لازم است جنس سنگ ایشان معلوم شود. خوردن شکلات برای سنگ‌هایی که در محیط اسیدی تشکیل می‌شوند مضر است و باید مصرف آن محدود شود. درواقع تمامی ترکیبات کافئین‌دار باید به طور محدود به ندرت و در شرایط خاص مصرف شوند. مصرف شکلات به هیچ عنوان نه تنها برای آقای صفری بلکه برای هیچ فرد سالم دیگری نباید عادت روزانه باشد. ایشان باید مصرف خوراکی‌های شور را هم محدود کنند زیرا تنقلات شور، سبب دفع بیشتر آب از بدن و ایجاد تغییراتی در میزان آب بدن به ویژه مقدار آب ادرار و pH آن می‌شود. ▪ نکته دیگری که آقای صفری به آن اشاره کردند ترس ایشان از مصرف مکمل کلسیم و عود سنگ کلیه بوده که البته به ایشان گفته شده باورشان اشتباه است و درواقع کمبود کلسیم می‌تواند بروز سنگ کلیه را تشدید کند. این موضوع صحت دارد؟ - بنده مصرف کلسیم را برای ایشان لازم نمی‌دانم. درواقع احتمال کمبود کلسیم به ویژه در آقایان جوان بسیار کم است. ضعف و بی‌حالی‌شان هم نباید به دلیل کمبود کلسیم باشد. البته بهتر است ابتدا آزمایش‌های پاراکلینیکی، بیوشیمیایی و رادیوگرافی مچ دست بدهند تا معلوم شود کمبود کلسیم دارند یا خیر. اگر فردی بیش از ۵/۱ تا ۲ گرم کلسیم در روز مصرف کند، مصرف مکمل در کنار آن می‌تواند سبب یبوست و حتی سرطان کولورکتوم شود. نکته دیگر که نباید فراموش کرد اینکه مکمل کلسیم باید حتما با ویتامین D مصرف شود و مصرف آن بدون ویتامین D می‌تواند احتمال جذب نشدن را بالا برد و کلسیمی که وارد دستگاه کلیوی می‌شود می‌تواند زمینه‌ساز سنگ کلیه شود. ▪ یکی از تجویزهای جالبی که کارشناس تغذیه برای ایشان داشتند مصرف ۱۵ گرم کره در روز بوده است. مگر نمی‌گوییم کره باید کم مصرف شود؟ - درست است. بنده توصیه می‌کنم به جای استفاده از روغن‌های اشباع که پیامدهای فراوانی دارند ایشان از روغن‌زیتون استفاده کنند تا افزایش وزن سالمی داشته باشند. مصرف کره به ویژه برای آقایان که بیشتر در معرض خطر بیماری‌های قلبی-‌ عروقی هستند، اصلا توصیه نمی‌شود. بهتر است ایشان برای بالا بردن تراکم کالری از روغن‌های مایع خوراکی روی برنج‌شان استفاده کنند. خوردن روزانه بستنی در وعده شام نیز از جمله دیگر مسایلی است که در رژیم ایشان جلب توجه می‌کند. بنده برای آقایانی که لاغر هستند بسیار نگرانم و توصیه می‌کنم اگر می‌خواهند افزایش وزن داشته باشند یک الگوی سالم غذایی را انتخاب کنند. ۷۰ تا ۸۰ درصد آقایانی که کاهش وزن دارند بدون روی آوردن به تنقلات شیرین و پرکالری با یک رژیم درست غذایی و نظم و انضباط دادن به غذا خوردن می‌توانند وزن اضافه کنند. بنده به هیچ فردی توصیه نمی‌کنم هر روز بستنی بخورد. اشکالی ندارد در ماه ۴ تا ۵ بار بستنی یا سایر دسرهای شیرین خورده شود ولی هر روز بستنی خوردن می‌تواند یک عادت بد باشد و از آن طرف، ایشان را دچار اضافه‌وزن، چاقی و به هم خوردن ترکیب بدن کند و درصد چربی بدن را بالا ببرد. ▪ انجام ورزش بدنسازی در کنار رژیم‌غذایی می‌تواند به ترکیب‌بندی درست بدن و تناسب اندام کمک کند و مانع از تجمع زیاد چربی در بدن شود؟ - من بدنسازی را به دلایل مختلفی ورزش نمی‌دانم. یک ورزش ایروبیک و هوازی مانند بسکتبال، والیبال، تنیس، شنا، دو، پیاده‌روی نیمه‌تند در هوای پاک، طناب زدن و... ورزش‌های سالم‌تری هستند. در کنار یک ورزش هوازی انجام بدنسازی خوب است اما به تنهایی ورزش خوبی نیست. در کنار یک الگوی غذایی صحیح انجام ورزش هوازی است که باعث می‌شود ترکیب بدنی سالم‌تری داشته باشند. بنده با بدنسازی مخالفم چون به محض ترک بدنسازی، ترکیب بدن به هم می‌ریزد. ▪ و به عنوان سوال آخر، آیا برای کسانی مانند آقای صفری که عادت به مسواک زدن ندارند، خوردن سبزیجات یا جویدن آدامس می‌تواند تاثیری داشته باشد؟ - به هیچ عنوان! جویدن سبزیجات و آدامس جایگزین خوبی برای مسواک نیست. برخی میوه‌ها و سبزیجات مانند سیب و کرفس می‌تواند دهان را تمیز کند اما جایگزین مسواک نیستند. به عبارت دیگر در شرایط خاص کمک‌کننده هستند اما همیشگی نیستند. نکته‌ای که فکر می‌کنم در مورد آقای صفری لازم است اشاره کنیم اینکه افرادی که رژیم‌غذایی سالم دارند مقاومت دندان‌هایشان هم در برابر پوسیدگی و عوامل تخریب مانند باکتری‌های که اسید تولید می‌کنند بیشتر است. در کل، سوءتغذیه و کمبود فلوراید، کلسیم، فسفر، منیزیم و... به ساختمان دندان‌ها آسیب می زند و به عبارت ساده‌تر سوءتغذیه آقای صفری نقشی پررنگ در پوسیدگی دندان‌های ایشان داشته است. ● نگاه دوم دکتر آریا جنابی/ متخصص بیماری‌های کلیوی و عضو هیأت علمی دانشگاه کم آب نوشیدن سنگ کلیه می‌آورد سنگ کلیه، نوعی بیماری ارثی است و همان‌طور که آقای صفری هم گفتند پدرشان به سنگ کلیه مبتلا هستند. در ۹۰ درصد موارد یک زمینه ابتلا به سنگ کلیه در اقوام درجه یک بیماران وجود دارد. غیر از مسایل ارثی، عوامل محیطی هم در بروز سنگ کلیه دخالت دارند. یکی از مسایلی که آقای صفری آن را دلیل اصلی ابتلایشان به سنگ کلیه دانستند، نوشیدن آب شهر اهواز بود. در برخی شهرهای ایران مانند اهواز آب خوش‌طعم نیست و این موضوع باعث می‌شود فرد آب کمتری بنوشد. از سوی دیگر هوا گرم است و تعرق بالا، در نتیجه بدن به آب بیشتری نیاز دارد. بنابراین کم‌آب نوشیدن می‌تواند سبب بروز سنگ کلیه شود. برخی افراد مانند آقای صفری گمان می‌کنند املاح آب است که در کلیه رسوب کرده و سبب سنگ کلیه می‌شود در حالی که این موضوع توجیه علمی ندارد یعنی املاح‌ آب سبب بروز سنگ کلیه نمی‌شود بلکه املاح آب را بد طعم می‌کنند و کم نوشیدن آب ابتلا به سنگ کلیه را به دنبال دارد. خوشبختانه ایشان پس از نقل مکان از اهواز در حال حاضر حدود ۲ لیتر آب می‌نوشند که این بسیار خوب است و ما به تمامی بیماران توصیه می‌کنیم حداقل روزانه ۸ لیوان معادل ۲ تا ۵/۲ لیتر آب بنوشند و در فصول گرم این میزان را به ۳ لیتر برسانند. در بیماران مبتلا به سنگ کلیه همیشه ادرار باید رقیق باشد و این مستلزم نوشیدن مداوم و همیشگی‌ مایعات است. نمی‌شود ۲ لیتر آب را صبح خورد و دیگر آب نخورد. حتی توصیه می‌شود افراد مبتلا شب‌ها هم از خواب بیدار شوند و آب بنوشند تا ادرارشان غلیظ نشود. نوع مایعات اهمیت چندانی ندارد اما برخی نوشیدنی‌ها نظیر کوکاکولا به دلیل اسید فسفریکی که دارند اگر بیش از ۵/۱ لیتر در هفته مصرف شوند می‌توانند سبب تشدید ابتلا به سنگ کلیه شوند. خوشبختانه آقای صفری چندان اهل نوشابه نیستند و بیشتر چای می‌نوشند. درباره نوشیدن چای هم به ایشان توصیه می‌کنم که عمدتا چای کمرنگ بنوشند. یکی از عادات اشتباهی که آقای صفری داشتند و خوشبختانه ترک‌کردند خوردن تخمه آفتاب‌گردان شور بوده است. مبتلایان به سنگ کلیه باید میزان نمک مصرفی خود را کم کنند و نمک مصرفی‌شان را به حداکثر ۶ گرم در روز برسانند. اگزالات از دیگر مواردی است که بالا بودن آن در ادرار می‌تواند عامل ابتلا به سنگ کلیه شود. شکلات مقداری اگزالات دارد و اگر در حد بسیار زیاد مصرف شود، می‌تواند سبب ابتلا به سنگ کلیه شود. به نظر بنده ابتلای آقای صفری به سنگ کلیه ربطی به مصرف شکلات که گفتند ۱ تا ۲ عدد در روز می‌خورند ندارد و این مقدار نمی‌تواند سبب ابتلا به سنگ کلیه شود. برخی مواد غذایی دیگر مانند پروتئین حیوانی به ویژه گوشت قرمز، گوجه‌فرنگی به شکل رب یا آب و آب‌ گریپ‌فروت اگر به مقدار زیاد مصرف شود هم می‌تواند موجب بروز سنگ کلیه شود. یکی دیگر از مسایلی که آقای صفری حین صحبت‌هایشان به آن اشاره کردند، مصرف کم لبنیات و حتی کنار گذاشتن مکمل‌های کلسیم‌شان بوده است. جالب است بدانید میزان کلسیم خوراکی ارتباطی با دفع کلسیم و سنگ کلیه ندارد و بهتر است بیماران اگر بدنشان به کلسیم نیاز دارد مکمل کلسیم مصرف کنند. در بیماران مبتلا به سنگ کلیه مصرف لبنیات کم‌چرب توصیه می‌شود زیرا کلسیم خوراکی میزان دفع اگزالات را بالا می‌برد و میزان ابتلا به سنگ کلیه را کم می کند. البته استثناهایی هم وجود دارد. برخی افراد میزان کلسیم خونشان بالاست و نباید کلسیم خوراکی مصرف کنند اما در ۹۰ درصد موارد مصرف کلسیم خوراکی منع مصرفی ندارد. در کل به نظر بنده مهم‌ترین مسایلی که در ایشان باعث بروز سنگ کلیه شده در وهله اول ارثی بودن و در وهله دوم مصرف نمک زیاد، آب و شیر کم و فعالیت فیزیکی پایین بوده است. خوشبختانه در حال حاضر به اندازه کافی آب می‌نوشند و نمک مصرفی را کاهش داده‌اند. از آنجا که ایشان صبحانه نیز بیشتر نان و پنیر می‌خورند توصیه بنده مصرف بیشتر نان سبوس‌دار مانند نان جو، سنگک و مصرف کمتر نان‌های سفید مانند نان بربری و لواش است زیرا نان‌های سفید احتمال ابتلا به سنگ کلیه را افزایش می‌دهند. بهتر است ورزش را هم در برنامه‌ روزانه خود بگنجانند زیرا ورزش به دفع راحت کریستال‌ها و شن‌های ریز قبل از اینکه درشت‌تر شوند، کمک می‌کند. به‌طور مثال ۲۰ تا ۳۰ دقیقه پیاده‌روی در روز می‌تواند بسیار مفید باشد. نکته‌ای که نباید از یاد برد اینکه مبتلایان به سنگ کلیه نباید تنها زمانی که سنگ دفع می‌کنند به پزشک مراجعه کنند. این بیماران باید همیشه تحت‌نظر باشند و آزمایش‌ ادرار ۲۴ ساعته بدهند تا میزان اسیداوریک، فسفات، نمک و اگزالات و همچنین حجم ادرار آنها محاسبه و عامل ابتلا و نوع سنگشان مشخص شود. ● نگاه سوم بروید سراغ ورزش‌های قدرتی دکتر احمد باقری مقدم/ متخصص طب ورزشی آقای صفری از آنجا که لاغر هستند، بهتر است به ورزش‌هایی بپردازند که باعث تقویت عضلات‌شان ‌شود. ورزش‌های هوازی مانند پیاده‌روی سبب کاهش وزن می‌شود و به افرادی که می‌خواهند وزن اضافه کنند توصیه نمی‌شود. توصیه بنده به آقای صفری، انجام ورزش‌های قدرتی و تقویت عضلات است. تمرین‌های ایشان باید به نحوی صورت بگیرد که عضلات بزرگ را درگیر کند و به تدریج تمرینات افزایش پیدا کنند یعنی زیرنظر کارشناس به تدریج بار اضافه بر عضلات وارد شود تا عضله تحریک‌ شده و حجمش افزایش پیدا کند. این تحریک ورزشی باید با افزایش میزان مصرف کالری البته به اندازه مجاز باشد تا به افزایش حجم عضلات و بهبود تناسب اندام کمک کند. لازم به ذکر است این تمرین‌ها در افزایش تراکم استخوان هم نقش دارند که البته به میزان کمتری در افزایش وزن دخیل‌اند. فراموش نکنیم ورزش‌هایی که برای تقویت عضلات و افزایش وزن صورت می‌گیرد، باید تدریجی باشند و نباید هیچ‌گونه شتاب و عجله‌ای برای انجام آنها به خرج داد. آقای صفری خیلی اهل خوردن پروتئین نیستند اما اگر بخواهند وزن اضافه کنند و حجم ماهیچه و عضلات‌شان را افزایش دهند، باید میزان پروتئین مصرفی روزانه‌شان به ازای هر کیلوگرم ۲ گرم بیشتر کنند. مصرف بیش از این مقدار را توصیه نمی‌کنم زیرا با توجه به اینکه ایشان سنگ کلیه دارند، مصرف بیشتر می‌تواند آثار منفی کلیوی برجای بگذارد. در ضمن ایشان باید به اندازه کافی نیز مایعات بنوشند. بهتر است زیر نظر کارشناسان تغذیه نسخه تغذیه (میزان کالری و پروتئین و مایعات مورد نیاز) دریافت کنند و تمرینات قدرتی افزایش حجم عضلات را زیرنظر کارشناس یک روز در میان انجام دهند. می‌گویم یک روز در میان چون فاصله یک روزه برای استراحت و اجازه ترمیم به بافت‌های آسیب‌دیده دادن ضروری است تا عضلات فرد بتواند به تدریج حجم پیدا کند. چون بحث افزایش وزن و افزایش حجم عضلات را داریم تمرین‌ها باید دائمی باشند زیرا با قطع تمرین‌ها یا فاصله ۱ تا ۳ ماهه انداختن حدود ۵۰ درصد از حجم و قدرت عضلات کم می‌شود. افزایش حجم وزنه‌ها را تا جایی می‌توان پیش برد که تاندون‌ها و عضلات قدرت کافی بیابند. بعد از آن می‌توان یک وضعیت ثابت را انتخاب کرد تا وضعیت موجود را حفظ کرد. آقای صفری به دلیل کارمند بودن و فرصت کافی نداشتن تنها به رژیم غذایی برای افزایش وزن اکتفا کرده‌اند. توصیه بنده به ایشان این است که حتی اگر وقت کافی برای مراجعه به سالن‌های ورزشی ندارند در خانه با استفاده از دمبل‌ها و کش‌های پلاستیکی تمرین کنند. البته برای مبتدیان استفاده از دستگاه‌ها در سالن‌های ورزشی بهتر است زیرا هم کنترل شده است و هم زیر نظر کارشناس هستند پس احتمال آسیب کمتر است. ● نگاه چهارم مسواک شبانه را هرگز از قلم نیدازید دکتر سیدمهدی هاشمی/ دندان‌پزشک، عضو هیات علمی دانشگاه زاهدان یکی از مواردی که باعث پوسیدگی دندان‌ها می‌شود و آقای صفری هم به درستی به آن اشاره کردند، مواد قندی است. شکلات هم جزو این گروه است و خوردن آن به مقدار زیاد می‌تواند سبب پوسیدگی دندان شود. ایشان اشاره‌ای هم به ارثی بودن و جنس بد دندان‌هایشان داشتند. این موضوع هم صحت دارد و تغذیه مادر در دوران بارداری روی جنین و سلامت دندان‌های دائمی می‌تواند، تاثیر بگذارد. جوانه‌های دندانی از ۴ تا ۵ ماهگی جنینی کم‌کم شکل می‌گیرند و دارو و حتی بیماری‌های مادر می‌تواند روی آن تاثیر بگذارد ولی این موارد خیلی زیاد نیست و حتی تغذیه تا ۱ تا ۲ سالگی می‌تواند آن را تصحیح کند. در صورتی که مدتی فردی به این دلایل دندان‌های گچی و ضعیف‌تری داشته باشد اگر به صورت مرتب مسواک بزند و از یک دهانشویه فلوراید هم استفاده کند، مشکلی نخواهد داشت. به نظر من دلیل اصلی پوسیدگی دندان‌های آقای صفری از سن پایین مسواک نزدن بوده است. آنچه در پوسیدگی دندان تاثیر زیادی می‌گذارد زمان است. پوسیدگی ۳ رکن اصلی دارد. مانند مثلث آتش که نیاز به اکسیژن، مواد سوختنی و ماده آتش‌زا دارد. لازم است مواد پوسیدگی‌زا، باکتری‌ها و میکروارگانیسم‌ها و بعد زمان وجود داشته باشد. تمامی مواد غذایی که در دهان بمانند پوسیدگی‌زا هستند البته شدت و ضعف دارند. میکروارگانیسم‌ها و باکتری‌ها عامل پوسیدگی‌اند. در ۵ درصد از افراد جامعه میکروارگانیسم‌ها و باکتری‌های داخل دهانشان پوسیدگی‌زا نیستند و این افراد با وجود اینکه غذا و شیرینی مصرف می‌کنند و مسواک هم نمی‌زنند، دندان‌هایشان پوسیدگی پیدا نمی‌کند اما در ۹۵ درصد افراد باکتری‌های موجود در دهان پوسیدگی‌زا هستند. اگر این دو عامل وجود داشته باشد اما ما به آن بعد زمان را ندهیم و بلافاصله بعد از خوردن غذا خوب مسواک بزنیم هم مواد پوسیدگی‌زا از دهان حذف می‌شود هم رشد باکتری‌های پوسیدگی‌زا کاهش می‌یابد پس احتمال پوسیدگی دندان کاهش می‌یابد. وقتی آقای صفری می‌‌گویند مسواک نمی‌زدند پس میکروارگانیسم‌های داخل دهانشان نسبتا زیاد بوده، چون در خوردن شیرینی و شکلات زیاده‌روی می‌کرده‌اند، مواد غذایی در دسترس باکتری‌ها بوده و مدتی هم چون این مواد در دهانشان می‌مانده پس به اندازه کافی باکتری‌ها وقت داشته‌اند تا عامل پوسیدگی شوند. توصیه می‌کنم اگر کسی حتی روزها مسواک نمی‌زند، حداقل شب خوب مسواک بزند. خیلی از باکتری‌ها و میکرواگارنیسم‌ها بی‌هوازی‌اند و در حضور هوا و اکسیژن نمی‌توانند زندگی ‌کنند پس طی روز که صحبت می‌کنیم و دهان باز و بسته می‌شود این باکتری‌ها حذف می‌شوند. حرکات زبان و شست‌وشوی مرتب هم توسط زبان و بزاق سبب حذف باکتری‌ها می‌شود. طی شب که دهان بسته است و زبان هم حرکت ندارد و محیط کاملا گرم است، این باکتری‌ها توانایی فعالیت می‌یابند و به شدت سبب پوسیدگی می‌شوند. آقای صفری اگر حداقل شب‌ها مسواک می‌کردند مشکلات‌شان به این شدت نمی‌شد. ● نگاه پنجم چرا لاغر می‌شویم؟ دکتر ایرج خسرونیا/ رئیس انجمن متخصصان داخلی ایران لاغری دلایل مختلفی دارد. می‌تواند جنبه ارثی و ژنتیکی داشته باشد. بسیاری از افراد به طور مادرزادی استعداد چاقی ندارند و با اینکه خوب غذا می‌خورند لاغر هستند. معمولا در این افراد پدر، مادر یا خواهر و برادر هم لاغر‌ند و مساله‌ای هم نیست. گاهی لاغری به دلیل ابتلا به نوعی بیماری است. به عنوان نمونه، در افرادی که پرکاری تیرویید دارند، شاهد کاهش وزن هستیم. اما در اغلب موارد به ویژه در جوانان همان‌طور که در مورد آقای صفری هم می‌بینیم رژیم‌ها یا عادات بد غذایی عامل اصلی کمی وزن هستند. آقای صفری به این نکات اشاره کردند که بد خوراک بودند، لبنیات نمی خوردند، گوشت قرمز و پروتئین مصرف نمی‌کردند و... کاملا طبیعی است که وقتی انرژی کافی به بدن نرسد، شخص احساس ضعف می‌کند و سرما می‌خورد. خوشبختانه ایشان متوجه این موضوع شده‌اند و با تغییر عادات غذایی‌شان سلامت‌شان را باز یافته‌اند. به تمامی کسانی که احساس می‌کنند دچار ضعف هستند و بی‌دلیل بیمار می‌شوند توصیه می‌کنم میوه، سبزی‌ها و لبنیات را به برنامه‌غذایی‌شان بیفزایند. دریافت ویتامین‌های ضروری مانند ویتامین C و سایر مینرال‌ها و ریزمغذی‌ها، سد دفاعی بدن را قوی‌تر می‌کند و مانع از بیمارشدن‌‌های بی‌دلیل می‌شود. نکته دیگری‌ که لازم است در اینجا به آن اشاره کنیم اینکه لاغر بودن جزئی، عامل ضعف سیستم ایمنی نیست. ۵ تا ۶ کیلوگرم کمبود وزن نمی‌تواند سیستم ایمنی را ضعیف کند. آقای صفری به اندازه کافی انرژی دریافت نمی‌کرده‌اند و حالا با مصرف گوشت و لبنیات به اندازه کافی چون کالری دریافت می‌کنند، احساس ضعف کمتری دارند و سالم‌ترند اما اگر شخصی چه لاغر چه با وزن مطلوب دائم احساس ضعف می‌کند و پشت‌سر هم بیمار می‌شود لازم است برخی بررسی‌ها و آزمایش‌ها را انجام دهد تا مشخص شود این موضوع ارتباطی به سیستم ایمنی دارد و میزان ایمونوگلبولین‌هایش پایین‌تر از حد هست یا خیر. معمولا در افرادی که وزن‌شان ۳۰ تا ۴۰ درصد از حد معمول کمتر است، شاهد ضعف سیستم ایمنی هستیم.