یک پله نزدیک‌تر به طبیعت

شروع گیاهخواری با تاریخ پیدایش انسان در روی زمین آغاز شده است . انسان های اولیه در جنگل های گرمسیری زندگی می کردند و خوراک آنها میوه درختان بود اما به واسطه پیش آمدهای ناگهانی مانند زمین لرزه ، سیل و غیره به نواحی دیگری کوچ کردند و به تناسب تغییرات آب و هوایی و کمیاب شدن میوه ها و به علت گرسنگی مجبور شدند از گوشت جانورانی را که برای دفاع از خود می کشتند بخورند و پس از کشف آتش این عادت را حفظ نمودند. بودا ، زرتشت ، فیثاغورث ، سقراط ، افلاطون، مولانا و عطار نیشابوری از جمله افرادی هستند که گیاهخوار بوده و به شاگردان و پیروان خود این شیوه را توصیه نموده اند. در مقابل اصطلاح رژیم همه چیزخواری یا OMNIVOROUS DIET که شامل تمام منابع حیوانی و گیاهی می‌باشد ، رژیم گیاهخواری یا VEGETARIAN DIET وجود دارد یعنی محدود کردن رژیم غذایی به غذاهای گیاهی و پرهیز از مصرف انواع گوشت ها و محصولات حیوانی. رژیم گیاهخواری انواع گوناگونی دارد که ما آنها را برای شما بیان می کنیم. در بعضی از گروه های گیاهخوار علاوه بر غذاهای گیاهی، از مواد غذایی دیگر با منشا حیوانی نیز استفاده می شود. - LACTO - VEGETARIAN : علاوه بر غذاهای گیاهی ، از فرآورده های لبنی به جز بستنی نیز استفاده می‌کنند. - OVO- VEGETARIAN: علاوه بر غذاهای گیاهی‌، از تخم مرغ نیز استفاده می کنند. - LACTO-OVO- VEGETARIAN : این گروه علاوه بر غذاهای گیاهی، از شیر و تخم مرغ در برنامه غذایی خود استفاده می کنند که متداول ترین و راحت ترین نوع گیاهخواری است. - SEMI- VEGETARIAN : به نام رژیم نیمه گیاهخواری است. این گروه فقط گوشت قرمز را از برنامه غذایی خود حذف می کنند، ولی محصولات لبنی ، تخم مرغ ، مرغ و ماهی را مصرف می کنند. این نوع رژیم ممکن است به دلایل مذهبی و سنتی ، الگوهای فرهنگی و یا جهت حفظ سلامتی اتخاذ شود. - VEGAN : تحت عنوان گیاهخواری تام می باشد که هیچ نوع گوشت و محصولات حیوانی را مصرف نمی‌کنند. رژیم این افراد شامل سبزیجات ، غلات، حبوبات ، انواع مغزها، دانه ها و میوه‌ها می باشد. این گروه حتی از محصولات چرمی ، پشمی ، ابریشمی یا هرگونه محصول به‌دست آمده از حیوانات نیز استفاده نمی کنند. - PESCO- VEGETARIAN: این گروه از فرآورده‌های لبنی ، تخم مرغ و ماهی تغذیه می کنند اما از انواع دیگر گوشت پرهیز می کنند. - FRUITARIAN : این گروه فقط از میوه های خام یا خشک شده ، انواع مغزها، عسل و روغن زیتون استفاده می‌کنند و غذاهای پخته را به میزان حداقل مصرف می‌کنند. شاید مهمترین دلیل انتخاب رژیم غذایی گیاهخواری تمایل به دریافت غذای سالم تر ، ابراز مخالفت با سوء رفتار با حیوانات اهلی و صدمه زدن به محیط زیست باشد. رژیم گیاهخواری به جلوگیری از سرطان ، بیماری های قلبی ، عدم افزایش فشار خون و عدم بازگشت دیابت کمک می کند. بارها و بارها شنیده ایم که مصرف کمتر گوشت احتمال حمله قلبی را تا ۵۰ درصد کاهش می دهد و رژیم غذایی یک وگان تا ۹۰ درصد موجب تقلیل آن می شود. همچنین رژیم غذایی گیاهی احتمال بیماری های مربوط به اشریشیا کلی ( یک باکتری روده ای گرم منفی) و باکتری هایی را که اغلب طی بازرسی گوشت از آنها غفلت می شود ، کاهش می دهد. سالانه بسیاری از افراد در اثر مصرف گوشت آلوده بیمار می شوند. گیاهخواران معتقدند برای تهیه محصولات غذایی حیوانات را در بدترین شرایط نگهداری کرده،آنها را با آهن داغ مارک دار نموده و در نهایت بیرحمانه می کشند. تغدیه نامناسب ، تزریق آنتی بیوتیک های مضر ، و وادار نمودن آنها به رشد سریع از دیگر موارد شرایط نگهداری این حیوانات است. رشد سریع فرصت کافی نمی دهد که اندام های حیاتی آنها به اندازه رشد بدنشان برسد. اغلب در قفس ها محکم بسته شده‌اند و قادر به حرکت نیستند. از سوی دیگر استفاده روز افزون از حیوانات اهلی به محیط زیست صدمه وارد می‌کند. اکنون گیاهخواری به‌عنوان یک رژیم غذایی بیشتر از گذشته به جوامع راه یافته است. لازم به ذکر است که رژیم گیاهخواری تنها به خوردن سالاد محدود نمی‌شود و از تنوع بسیار زیادی برخوردار بوده و از لحاظ کیفیت غذایی نیز اطمینان لازم را به مصرف کننده می دهد. در فهرست زیر به برخی مواد غذایی در رژیم غذایی گیاهخواری و عناصر موجود درآنها اشاره شده است: - پروتئین: عدس ، محصولات لبنی کم چرب، دانه ها ، انواع نخود ، آجیل. - آهن : آهن به دو شکل همی (heme) و غیر همی(non–heme) وجود دارد که نوع اول آهن متصل به رنگدانه هم است و از غذاهای حیوانی تامین می شود ونوع دوم آهنی است که فاقد این رنگدانه می باشد. غذاهای گیاهی حاوی این نوع آهن هستند و نوع همی آن را ندارند اما نکته مهم این است که نوع غیر همی کمتر از نوع همی به‌وسیله بدن جذب می شود. جذب آهن از غذاهای گیاهی ۱۰-۱ درصد و از غذاهای حیوانی ۲۰-۱۰ درصد می باشد. به همین جهت برای افزایش جذب آهن از غذاهای گیاهی مصرف همزمان یک منبع ویتامین «ث» مانند آب پرتقال ،سبزیجات دارای برگ تیره، گل کلم ، گوجه فرنگی یا مرکبات ، به گیاهخواران توصیه می شود. منابع عمده آهن در رژیم گیاهخواری عبارتند از: باقلای خشک، اسفناج، سبزیجات برگ دار، سبزیجات تیره، دانه ها ، حبوبات ، همه انواع نان گندم، تخم مرغ، گیاهان تیره نخود یا حبوبات به‌ویژه عدس و لوبیای قرمز، زردآلو و انجیر. - روی: همه انواع دانه ها، نان گندم، انواع بنشن، آجیل، تخم‌مرغ، عدس، مخمر آبجو، سبزیجات، جوانه گندم. - ویتامین ب ۱۲: محصولات لبنی، برخی انواع مخمر های غذایی و سبزیجات دریایی. - کلسیم : کلم سبز، بروکلی، کلم پیچ ، محصولات لبنی کم چرب ، شلغم، کنجد، مغز بادام، عصاره سویای غنی شده، دانه ها، آجیل ، بنشن ، جوانه ها، تخمه آفتاب گردان، میوه‌های خشک و آب پرتقال غنی شده با کلسیم. - پروتئین: در گیاهخواران به‌ویژه گروه اوو- لاکتو پروتئین مورد نیاز با مصرف انواع دانه ها مانند دانه کنجد، تخمه آفتاب گردان؛ انواع آجیل مثل بادام و بادام زمینی؛ حبوبات‌ها مانند عدس و باقلا؛ غلاتی مانند گندم، پاستا، جو دوسر، ذرت شیرین ، بلال ، برنج ، چاودار ؛ انواع تخم ها و محصولات لبنی تامین می شود. گیاهخواران باید توجه داشته باشند که پروتئینی کامل است که ۸ اسید آمینه ضروری را دارا باشد در غیر اینصورت کامل نیست و اکثر محصولات گیاهی فاقد پروتئین کامل هستند بنابراین باید انواع آنها مصرف شود تا این اسید های آمینه تامین گردد. - پتاسیم : بهترین منبع پتاسیم موز است. گرچه اسفناج و سیب زمینی شیرین نیز منابع گیاهی خوبی برای آن هستند. خوردن غذاهای گیاهی و کم چرب و پرهیز از مصرف چربی‌ها به‌ویژه انواع اشباع شده که به مقدار زیادی در غذاهای حیوانی یافت می شوند ، سالهاست توسط متخصصین بهداشت و سلامتی به افراد توصیه می شود. اما از طرفی هم ، مصرف هردونوع گروه مواد غذایی اعم از گیاهی و حیوانی البته در مقادیر متفاوت ، فوائد خاص خود را دارند و توصیه می شوند. بدین معنی که مصرف غذاهای گیاهی اعم از سبزیجات، میوه ها، نان، حبوبات، و... در وعده های بیشتر و مصرف غذاهایی با منشا حیوانی از جمله گوشت‌، تخم مرغ و... در وعده های کمتر برای تامین مواد موردنیاز بدن لازم است. برای مثال گوشت و جگر منبع سرشار ازآهن هستند و برای کودکان و نوجوانان مفیدند اما مصرف آنها باید با دقت نظر و به‌میزان کافی و نه بیش از اندازه صورت گیرد. علاوه بر اینکه برای برخی افراد به‌ویژه بزرگسالان و سالمندان استفاده کمتر از این نوع غذاها ومصرف بیشتر غذاهای حاوی فیبر ، سبزیجات و میوه ها توصیه می شود. همچنین نقش مصرف غذاهای گیاهی و میوه‌ها که محتوای فیبر هستند و کاهش مصرف غذاهای چرب، گوشت قرمز در جلوگیری از انواع سرطان به اثبات رسیده است. این مطلب که گیاهخواری یا افزایش وعده های غذایی گیاهی نسبت به انواع حیوانی، از چاقی، افزایش فشار‌خون، کلسترول مضر خون و... جلوگیری می کند نیز بر کسی پوشیده نیست. اما باید توجه داشت که رژیم غذایی هر چه محدود تر شود ، کسب همه عناصر مغذی موردنیاز بدن دشوارتر خواهد شد. اگر کسی رژیم گیاهخواری را برمی گزیند ، لازم است بسیار دقت کند تا برنامه ریزی مناسبی را اتخاذ نماید. برای مثال گروهی که لبنیات یا گوشت نمی خورند با بزرگترین خطر تغذیه ای مواجه‌اند چرا که بسیاری عناصر غذایی مهم از جمله انواع ویتامین ها عمدتا یا تقریبا به‌میزان فراوان در غذاهای حیوانی موجودند. لذا به این افراد توصیه اکید می شود که در رژیم غذایی خود از انواع مواد با منشا گیاهی که پیش از این از آنها نام برده شد استفاده کنند. برخی محققین معتقدند گیاهخواری در صورتی که کامل و متعادل باشد تامین کننده مواد مورد نیاز بدن بوده و رژیم سالمی محسوب می‌شود اما گروهی دیگر با این نظر مخالفند. به هر حال محققان ، مصرف انواع غذاهای گیاهی را به گیاهخواران توصیه می کنند تا بدین وسیله مواد موردنیاز بدنشان تامین شود و آنها را از مصرف یک یا چند نوع غذای محدود بر حذر می دارند.