یکی از شاخصههای مهم و متمایز کننده گوشیهای تلفن همراه شاخصه سیستم عامل است. سیستم عاملی که به صورت مستقیم میتواند بر کارایی، قیمت، قابلیت ساپورت نرم افزاری، کیفیت کاربری و … تاثیر بگذارد.
امروزه تمایل به خرید تلفنهای همراه هوشمند روز به روز افزایش مییابد و این افزایش تقاضا تنها به این دلیل نیست که این تلفنها امکانات بسیار بیشتری را در اختیارمان میگذارند (مانند ارسال ایمیل، مرورگرهای محبوب وب و برنامهها و بازیهای قابل دانلود و نصب روی موبایلها)، بلکه دلیل اصلی این اشتیاق بازار، قیمتهای ارزان و مناسب این گوشیها نسبت به هر زمان دیگر است. به استثنای برخی مدلهای گرانقیمت اروپایی، میتوان با پرداخت مبلغی کمتر از ۳۰۰ هزار تومان صاحب یک.Smartphone سریع و مناسب شد.
● گوشیهای بدون سیستم عامل، گوشیهای جاوا
تا همین چند سال اخیر واژه سیستمعامل در بین گوشیهای تلفن همراه معنا و مفهوم خاصی نداشت. یعنی گوشیهای تلفن همراه از سیستمعامل خاصی استفاده نمیکردند و شاید صحیحتر بتوان گفت که سیستم عاملی برای گوشیهای تلفن همراه وجود نداشت! با به وجود آمدن سیستم عاملهای مختلف واژهای به نام گوشیهای بدون سیستم عامل بهوجود آمد.این نوع از گوشیها از نظر ساختار نرم افزار جزو سادهترین نوع گوشیهای تلفنهمراه هستند. به صورت غیرتخصصی میتوان آنها را در سه گروه زیر دستهبندی کرد:
۱) گوشیهای ساده بدون سیستم که قابلیت ساپورت نرمافزار ندارند، از امکاناتی چون دوربین و … نیز برخوردار نیستند: نوکیا ۱۲۰۰، ۱۱۰۰ و …
۲) گوشیهای ساده بدون سیستم عامل که قابلیت ساپورت نرمافزارهای مخصوص تولیدی فقط توسط سازنده را دارند، گاهی از دوربین و … نیز در سطح پایین برخوردار هستند: نوکیا ۶۰۲۰ و تعدادی از گوشیهای سامسونگ و موتورولا.
۳) گوشیهای بدون سیستم عامل که قابلیت نصب تمهای مخصوص، بازیها و نرم افزارهای جاوا را دارند و دارای دوربین عکاسی بعضا با کیفیت بسیار بالا نیز هستند. در بین عموم مردم به گوشیهای جاوا معروف هستند. مانند اکثر گوشیهای سونی اریکسون: w۸۱۰ , k۷۵۰ , w۷۷۰ نوکیا: ۶۵۰۰ , ۵۳۱۰ و …سه نوع بالا اگر چه در دسته بندی گوشیهای بدون سیستم عامل قرار دارند ( سیستم دارند، در واقع سیستمها کاربری ساده ویژه کارخانه برای گوشی) اما مسلم است نوع سوم، تفاوتها و گستردگیهای بسیار زیادی را با دو نوع اول دارد و امروزه نیز قسمت بزرگی از بازار را تشکیل میدهند و در واقع گوشیهای با کاربری فقط ضروری نام گرفتهاند.
● سیمبیان
سیستم عامل سیمبیان یکی از محبوبترین و گسترده ترین انواع سیستم عاملهای تولید شده برای گوشیهایی تلفن همراه است. گوشیهایی که در این دسته قرار دارند جزو گوشیهای Smart Phone (هوشمند) یعنی با قابلیت نصب نرمافزار هستند. این سیستم عامل دارای انواع مختلف است که در زیر به بررسی چند نوع از آن میپردازیم.
● گوشیهای سیمبیان UIQ و UIQ۳
این سیستم عامل تا به امروز بیشتر روی گوشیهای سری P سونیاریکسون بیشتر استقاده شده است. گوشیهایی که از این سیستم عامل استفاده میکنند دارای صفحه لمسی هستند. از نرم افزارهای سیمبیان خاص UIQ , UIQ ۳ نیز پشتیبانی میکنند. سونی اریکسون P۱ یا P۹۹۰ نمونههای مناسبی برای این نوع گوشیها هستند.
گوشیهای سیمبیان سری ۶۰ ویرایش سوم ( پر طرفدار ترین نوع سیستم عاملها ) گوشیهای سیمبین سری ۶۰ نگارش سوم همانطور که از نامشان پیداست نوع تکمیل شده سری ۶۰ هستند که ایرادهای سری ۶۰ سیمبیان در آنها رفع شده است و ظاهر نرم افزاری و امکانات بیشتری را دارا هستند این نوع سیستم عامل تقریبا سیستم عامل روز است و همه گوشیهای سری N نوکیا بهجز دو مورد بالا گوشیهای مانند سامسنوگ I۸۰۰ و … دارای این نوع سیستم عامل هستند.
سیستم عامل OS۹.۲ تقریبا نسخه بسیار کاملی است که بیشتر گوشیهای دارای سیستم عامل مدل جدید دارای این نوع سیستم عامل هستند این نوع گوشیها نرم افزارهای خاص خود را ساپورت میکند. از جمله بهترین امکانات نرم افزاری این نوع گوشیها توانایی نصب بازیهای N-gage در آنهاست که فوق العاده جذاب هستند.
امروزه حتی پس از معرفی سیستم عاملهای جدید و پیشرفته هنوز بیشتر مردم علاقه مند هستند که با گوشیهایی دارای این نوع سیستم عامل کار کنند. این نوع سیستم عامل دارای امکانات کاربری بسیار مناسب و آسان، ظاهر بسیار بهتر نسبت به سریهای معرفی شده و … است
● آندروید گوگل
داوطلب جدیدی که با سروصدای فراوان وارد سرزمین همراههای هوشمند شد. آندروید یک پلتفرم متن باز بر پایه لینوکس است که توسط شرکت گوگل تولید شده و به بازار عرضه گشته است.
این سیستم عامل رویای اتصال دائمی گوشیهای همراه به اینترنت را به واقعیت تبدیل کرده است، هر چند که در شروع کار فقط روی یک مدل گوشی(موبایل G۱ از شرکت HTC) ارائه شده است. البته پیش بینی میشود به زودی روی تعداد زیادی از موبایلهای HTC، موتورولا و غیره قابل مشاهده خواهد بود.
روی هم رفته شما با یک تلفن مدرن و قدرتمند طرف هستید و باید این حقیقت را مورد توجه قرار دهید که متن باز بودن این سیستم عامل، بهطور باور نکردنی آن را برای بسیاری از توسعه دهندگان نرمافزارها جذاب و خوشایند ساخته است.برخلاف بلک بری، ویندوز موبایل و iPhone، هیچ محدودیتی برای فعالیت توسعهدهندگان برنامههای این پلتفرم وجود ندارد. همین توانایی تسلط بر قدرت توسعهدهندگان و استفاده از تمامی آنها (بهدلیل متن باز بودن) دلیل اصلی قدرتمندی آندروید است.
باید منتظر دیدن تعداد بسیار زیادی از برنامههای خلاقانه و ابتکاری باشید که برای اولین بار روی این پلتفرم اجرا خواهند شد. شما تعداد بسیار زیادی انتخاب سخت افزاری از قیمتهای پایین تا گرانترین قیمت را خواهید داشت و تقزیبا هر نوع ابزار ورود اطلاعاتی را که ترجیح میدهید در اختیار خواهید گرفت ( صفحه لمسی، صفحه کلید QWERTY و یا هر چیز دیگر). این آخرین موبایل Geekهاست توسعهدهندگان در همین ابتدای کار تعداد زیادی حفره در این پلتفرم را آشکار کردهاند (مانند نداشتن امکانات مناسب برای کارهای تجاری.)
اگر گوگل در رفع این مشکلات موفق نباشد، ممکن است پاسخ مورد نظر را از ارائه این محصول نگیرد و در این زمینه موفقیتی حاصل نکند. البته آندروید هنوز آزمایشهای پایه را طی نکرده است و برای قضاوت در مورد آن احتمالا کمی زود است.
● بلک بری
بلک بری قبل از آنکه بهعنوان بهترین موبایل هوشمند برای استفاده از پست الکترونیک مورد توجه واقع شود، کار خود را به عنوان یک پیجردوطرفه ستایش شده آغاز کرده بود. این نام همچنین به عنوان یک مدل جامع سخت افزاری و نرم افزاری، درخشش خاص خود را در ارزیابیهای انجام شده نشان داده است.
زیرا Research in Motion هم سخت افزار و هم سیستم عامل این همراه هوشمند را تولید میکند.سابقا این تلفن همراه توسط شرکتها به کارمندان و افراد مرتبط با آنها ارائه میشد، زیرا پشتیبانی از این موبایل توسط سرورهای عظیم بلک بری برای تمام کشورها انجام میگرفت. این سرورها خدمات بلک بری را همراه با پست الکترونیکی شرکتها به شکل یک پارچه و همراه با امنیت و پشتیبانی کامل ارائه میکردند. اما امروزه، درخواست برای بلک بری توسط افراد حقیقی هم رو به افزایش گذاشته است.
BlackBerry Bold هم آخرین نسخه استاندارد این سیستم عامل است که برای استفاده در گوشیهای صفحه لمسی بهبود یافته و برای اولینبار در BlackBerry Storm از آن استفاده شده است.بلک بری یکی از بهترین تجربههای استفاده از پست الکترونیک در همراههای هوشمند است و این را باید ممنون صفحه کلید پر هیبت آن باشیم.
کار با سیستم عامل بلک بری واقعا ساده است و همه چیز با سادگی و از روی سلیقه به شکل آیکون در سطرهای متوالی در برابر شما قرار دارد. اینها دلایلی هستند که این سیستم عامل در فروش کلی از ویندوز موبایل شرکت مایکروسافت جلو افتاده است.
همچنین RIM قصد دارد که به انجمن توسعه دهندگان این پلتفرم رونقی دوباره بدهد. بنابراین پیش بینی میشود که در آینده باید در انتظار برنامههای بیشتر و کاربردیتری برای این سیستم عامل باشیم.
بلک بری کاملا محصور و اختصاصی است. برای داشتن این سیستم عامل شما باید یک گوشی بلک بری بخرید.
اگر از نسخه Bold این سیستم عامل استفاده نکنید، مدل Storm و یا Flip Pearl این گوشی چندان جذابیتی نخواهد داشت و حتی تاریخ گذشته هم به نظر خواهد آمد. همچنین در مدلهای قبلی بلک بری مرورگر وب آن کاملا غیر کاربردی و بدون استفاده است. هم اکنون فقط باید منتظر گامهای بلند بلک بری برای تبدیل شدن به یک ابزار کارآمد برای مصرف کننده باشیم. خوشبختانه تغییرات خوبی در اینجا در حال وقوع است.
● ویندوز موبایل شرکت مایکروسافت
برخلاف نام iPhone و سیستم عامل ایکس آن، تنها اشتراک سیستم عامل گوشیهای هوشمند مایکروسافت با سیستم عامل آن شرکت هم نام بودن این دو است.
ریشههای ویندوز موبایل در ویندوز CE قرار دارند و قبل از این در پاکت پی سیهای این شرکت مورد استفاده قرار گرفته اند. نسخهای از ویندوز موبایل که امروزه استفاده میشود ۶۱ است که به دو شکل صفحه لمسی و صفحه معمولی ارائه شده است.
ویندوز موبایل هم اکنون بعد از بلک بری در رتبه دوم بازار فروش ایستاده است، توسط گروهی از کارخانجات تولید کننده بهدلیل جان سختی و تواناییاش مورد استفاده قرار میگیرد و برخلاف بلک بری و iPhone شما میتوانید برای استفاده از آن خودتان اقدام به تولید سخت افزار مناسب کنید. گروه بزرگی از سخت افزارهای پیشرفته بازار موبایل را نمیتوان بدون ویندوز موبایل تصور کرد (مانند Xperia X۱ سونی و HTC Touch HD).
به دلیل اینکه رابط کاربری این سیستم عامل واقعا وحشتناک است (بخصوص هنگام استفاده با گوشیهای صفحه لمسی) تولیدکنندگانی که از آن استفاده میکنند روز به روز در تغییر این رابط کاربری ماهرتر و کارآمد تر میشوند!
برای استفاده از امکانات مولتی مدیا، گوشی چندان جالبی نیست و مرورگر اصلی آن بسیار ناخوشایند است. متاسفانه برای نسخه بعدی آن (WM۷) هم باید بیش از یکسال منتظر بمانید.