کظم غیظ

یکی از ویژگیهای برجسته و بارز امام موسی کاظم (ع) کظم غیظ یا همان فرو نشاندن خشم می باشدکه در این مقاله سعی داریم اندکی در مورد این موضوع به صحبت بپردازیم.‏ ابتدا بهتر است از ریشه خشم و غضب صحبت کنیم که در این مورد در کتاب سفینه البحار داریم:‏ حواریّون ( یاران مخصوص حضرت عیسی (ع) ) همچون پروانه ای اطراف شمع فروزان حضرت عیسی (ع)را گرفته بودند وازموعظه او بهره مند می شدند دراین میان خطاب به او کرده وگفتند: ای معلم کما ل وسعادت به ما بیاموز که چه چیزی سخت ترین چیزها است؟ حضرت عیسی (ع) فرمودند: سخت ترین امور ، خشم خداست. پرسیدند : چگونه خود را از خشم الهی حفظ کنیم؟ فرمودند : در زندگی نسبت به مومنین غضب نکنید وخود را در حال خشم کنترل نمایید . پرسیدند : ریشه خشم و غضب چیست؟ فرمود: تکبر و خودخواهی وکوچک دانستن مردم .۱ ‏ خشم و غضب آثار و پیامدهای مخربی دارد که در کلام معصومین بسیار به این نکته پرداخته شده است که در زیر نمونه هایی از آن آورده شده است:‏ امام علی (ع) می فرمایند : زنهار از خشم ، زیرا آغاز آن دیوانگی وانجامش پشیمانی است.۲ ‏ و درجایی دیگر از امام علی (ع) هست که: خشم وتندی ، نوعی از دیوانگی است زیرا صاحب آن پشیمان می شود .واگر پشیمان نشود ، دیوانگی اش قطعی است. ۳‏ و امام صادق (ع) نیز در این مورد می فرمایند : هر که مالک خشم خویش نباشد ‌مالک خرد خویش نخواهد بود.۴‏ و اما حال که از آثار و پیامدهای خشم و غضب مطلع شدیم سئوالی که پیش می آید این است که چگونه باید خشم و غضب را کنترل کرد؟ این سئوال نیز در کلام معصومین به خوبی پاسخ داده شده است که بهتر است پاسخش را از کلام خود معصوم بگیریم.‏ رسول خدا (ص) می فرمایند: زمانی که خشمگین شدی ، ساکت باش ( تا حرفهایی از دهان تو خارج نشود که بعد از آن پشیمان شوی ) ۵‏ رسول خدا (ص) می فرمایند: زمانی که یکی از شما خشمگین شود در صورتی که ایستاده است باید بنشیند ودرصورتی که نشسته است باید بخوابد . ( زیرا همین نشستن وخوابیدن در برطرف کردن عصبانیت موثر است ) ۶‏ رسول خدا (ص) می فرمایند: همانا خشم از طرف شیطان است وشیطان از آتش آفریده شده است وآتش با آب خاموش می شود پس وقتی یکی از شما خشمگین شود با آب وضو بگیرد ( زیرا خشم هم نوعی آتش درونی است وبا آب خاموش می شود.)۷‏ امام باقر(ع) می فرمایند: همانا این خشم پاره آتشی از شیطان است که در قلب فرزند آدم افروخته می شود .وهمانا کسی از شما آن گاه که خشمگین می شود چشمهایش سرخ ورگهایش برآمده می شود . وشیطان در درون او وارد می گردد. پس هرگاه یکی از شما درباره خود از این خشم ترسان باشد به زمین بنشیند زیرا پلیدی شیطان در این هنگام از وجود او می رود . ۸‏ اما همان طور که خشم و غضب پیامدهای بسیار خطرناکی دارد در عوض کنترل غضب و فرونشاندن خشم نیز آثار و پیامدهای بسیار ارزنده ای در دنیا و آخرت دارد که در زیر نمونه هایی از آنها را بررسی می کنیم:‏ سیف بن عمیره از کسی که از امام صادق (ع) شنیده بود روایت کند که حضرت فرمود : کسی که جلوی خشمش را بگیرد خداوند نقصها وکاستیهای او را می پوشاند . ۹‏ ‏ در جایی دیگر ابو حمزه ثمالی روایت کرده است که از امام محمد باقر(ع) شنیدم که می فرمود : هرکسی که از دستیازی به آبروی مردم خود داری کند خداوند عذاب روز قیامت را از او دور می سازد. وکسی که خشم خود را فرونشاند خداوند در روز قیامت او را خواهد بخشید. ۱۰‏ و در پایان نیز حکایتی را از کتاب حکایتهای شنیدنی پیرامون فواید کنترل خشم و غضب بیان می کنیم:‏ مردی به حضور رسول خدا آمد وگفت : (( ای رسول خدا به من علم بیاموز .))‏ پیامبر فرمود : (( برو ، ودر زندگی خشم خود را کنترل کن .))‏ آن مرد گفت : (( همین علم مرا کافی است . ))‏ او به سوی قبیله خود بازگشت ، ناگاه دید شلوغ شده وجمعی از قبیله اش لباس جنگ می پوشند واسلحه به دست گرفته اند وبه خاطراختلاف مالی قصد جنگ با جمعی دیگر را دارند ، احساسات قبیله ای او جوشید و بی درنگ لباس جنگ پوشید واسلحه به دست گرفت که از قبیله خود حمایت کند،‌ناگهان به یاد سخن پیامبر افتاد که فرمود (( غضب نکن وخشم خود را کنترل کن )) همان دم اسلحه را به کنار انداخت وسپس به عنوان مصلح ‌بین صف دوگروه که آماده جنگ شده بودند آمده واز آنجا نزد گروه دشمن رفت وگفت : آهای مردم ، شما از جنگ چه سودی دیده اید ؟ آیا جنگ جز زخم وشکستگی وکشتار ، اثر دیگری دارد ؟ هر چه شما بخواهید من از مال خودم به شما می دهم ، وشما را راضی خواهم کرد . گروه دشمن در برابر سخنان نرم و صلح انگیز او نرم شدند . وگفتند : ماسزاوارتریم که آنچه شما می خواهید از مال خود به شما بدهیم ..........‏ به این ترتیب خشم وکینه نابود شد وجای آن را نرمش وصلح فراگرفت وآن دو گروه صلح کردند. ۱۱‏