گاهی یک اشتباه کوچک ما را به دردسرهای بزرگی میاندازد؛ مثلا مهمان این هفته «میزگرد زیبایی»، خانم نرگس معینی، میگوید که یک روز عجله داشته و برای خرید ریمل به یک فروشگاه لوازم آرایشی در تهرانپارس رفته و ریملی خریده که هیچ بستهبندی و نشان استانداردی نداشته است...
اگر دوست دارید بدانید که همین ریمل خریدن ساده چه دردسرهای بزرگی را برای خانم معینی به وجود آورده، گفتوگوی ما را با ایشان بخوانید و نظر متخصصان «سلامت» را هم در این مورد بدانید.
نرگس معینی از تجربه دردناک و ترسناکاش میگوید:
از چشمم لختههای خون بیرون میزد!
▪ خانم معینی! برایمان توضیح میدهید که آن ریمل غیراستاندارد و فاقد بستهبندی که خریدید، چه بلایی سرتان آورد؟!
- بله. همان روزی که این ریمل را خریدم، به مژههایم زدم و از بعدازظهر تا شب که صورتم را شستم، ریمل روی مژههایم باقی ماند. صبح روز بعد که از خواب بیدار شدم، احساس کردم که چشمهایم میسوزد و پلک بالای چشم راستم ورم کرده و کبود شده! شاید باور نکنید که چشم راستم آنقدر ورم کرده بود که اصلا باز نمیشد. ۲ روز بعد هم پلک پایینیام ورم کرد و دیگر حسابی چشمدرد گرفته و ظاهر بدی پیدا کرده بودم.
▪ وقتی متوجه شدید مشکل از ریملی که خریدهاید بوده، چه کار کردید؟
- رفتم و ریمل را به مغازهدار پس دادم. او هم خیلی راحت پذیرفت و یک ریمل بستهبندیشده با مارک دیگری به من داد و گفت که میتوانم آن را تست کنم و اگر نخواستم پس بدهم. بزرگترین اشتباه من این بود که به خاطر عجلهای که داشتم، یک لوازم آرایش نامناسب و فاقد استاندارد خریدم.
▪ برای درمان، پیش چشمپزشک هم رفتید؟
- البته! یک هفته گذشت و دیدم که درد و التهاب چشمهایم اصلا خوب نشده است. به همین خاطر پیش چشمپزشک رفتم و او تشخیص داد که این تورم و التهاب، گلمژه است. بعد برایم پماد تتراسایکلین چشمی، قطره چشمی و کپسول آموکسیسیلین تجویز کرد.
▪ یعنی فقط دارو مصرف میکردید؟
- نه! دکتر به من گفته بود که روزی چند مرتبه پنبه را در آب جوش بزنم و روی پلکم بگذارم و بعد از برداشتن پنبه هم کمی پشت چشمم را با دست ماساژ بدهم تا این تورم یک جا جمع و گلمژه بزرگتر نشود.
▪ با این کارها گلمژه از بین رفت؟
- نه! یک هفته تمام داروهایم را مصرف کردم و همه توصیهها را انجام دادم اما اصلا بهتر نشدم. تازه گلمژهای که روی پلک پایینام بود هم داشت متورمتر میشد. یک مدت هیچ اقدام درمانی نکردم تا اینکه گلمژه پلک پایینام سر باز کرد یا شاید هم ترکید!
▪ چطوری؟
- فکر کنم یک روز داشتم صورتم را میشستم که متوجه شدم از چشمم لختههای خون بیرون میریزد. اول خیلی ترسیدم ولی بعد از اینکه در آینه نگاه کردم، متوجه شدم که گلمژه پلک پایینام سر باز کرده است.
▪ دوباره رفتید دکتر؟
- راستش را بخواهید، نه! یکی از اطرافیانم که چند سال قبل مشکل من برایش پیش آمده بود، توصیهای به من کرد و آن را انجام دادم.
▪ چه توصیهای؟
- اینکه پیاز را رنده کنم و در حالی که چشمانم بسته است، آن را روی پلکهایم بگذارم. بعد کمی چشمهایم را باز کنم تا آب پیاز داخل آنها برود و چند دقیقه در همین حال بمانم و سپس چشمهایم را بشویم. او توصیه کرد که روزی چند مرتبه هم حوله را داغ کنم و روی پلکهایم قرار دهم.
▪ این کارها برایتان فایدهای هم داشتند؟
- بله. چشم من دیگر به همهچیز، حتی گرد و خاک و هوای آلوده بسیار حساس شده بود. حالا که روزی چند مرتبه آنها را با آب پیاز شستوشو میدهم، احساس میکنم که درد و تورمشان خیلی کمتر شده است. شاید جالب باشد بدانید که چشمهایم اینقدر درد میکردند که من خیلی سوزش آب پیاز را حس نمیکردم.
▪ حالا دیگر میتوانید برای چشمهایتان از لوازم آرایشی استفاده کنید؟
- بله. یکی، دو ماه است که دیگر در اثر استفاده از لوازم آرایش مخصوص چشم مانند ریمل یا سایه، چشمهایم متورم یا ملتهب نمیشوند اما این را هم بگویم که گلمژهام هنوز به طور کامل از بین نرفته است.
▪ قصد ندارید که برای درمان کامل و از بین بردن گلمژه پشت پلکتان دوباره به پزشک مراجعه کنید؟!
- چند وقت پیش دوباره به پزشکم مراجعه کردم و او معتقد بود که چون گلمژه من با دارو از بین نرفته و کمکم دارد به یک توده سفت تبدیل میشود، باید با جراحی آن را بردارد که من فعلا ترجیح میدهم کمی دیگر صبر کنم و اگر دیدم که واقعا با هیچ راهی از بین نمیرود، آن را جراحی کنم.
▪ چرا ترجیح میدهید که بیشتر صبر کنید؟
- چون فکر میکنم که گلمژه من بیشتر ریشه عفونی دارد و شاید با همین آب پیاز از بین برود. الان که مدتی از ضدعفونی کردن چشمهایم با آب پیاز میگذرد، گلمژهام سر باز کرده و دارد کمکم تخلیه میشود. دلیل دیگری که احساس میکنم بدنم عفونت دارد این است که مدام تبخال میزنم. هر وقت عصبی میشوم، استرس دارم، تب میکنم یا میبینم که کسی تبخال زده است، خودم هم تبخال میزنم. من سالی چند مرتبه تبخال میزنم و برای درمان آن هم مدام قطره میرتکس و پماد موضعی فلوئوسینولون استفاده میکنم.
▪ تبخال زدن در خانوادهتان ارثی نیست؟
- نه! ولی اتفاق عجیبی که در خانواده ما افتاده، این است که بعد از گلمژه زدن من، خواهر و برادرهایم هم گلمژه زدند و آنها هم دارند کارهای درمانی را برای از بین بردن گلمژهشان انجام میدهند.
▪ ممنوعیت غذایی خاصی برای تحریک نشدن تورم پلکتان ندارید؟
- راستش از خیلیها شنیدهام که موادغذایی خیلی چرب مانند چیپس یا سس میتوانند مشکلام را تشدید کنند و به همینخاطر چند وقتی است که این خوراکها را مصرف نمیکنم.
● نگاه اول
دکتر مسیح هاشمی فوقتخصص شبکیه و لیزر میگوید:
غذاهـای گـرم و گـلمـژه رابـطه دارنـد
▪ آقای دکتر! میشود گلمژه را برایمان تعریف کنید؟
- گلمژه یک التهاب عفونی در لبه پلک است. به عبارت دیگر، اگر میکروب استافیلوکوک در حاشیه مژهها نفوذ و پرورش پیدا کند، یک آبسه چرکی یا غیرچرکی در لبه پلک به وجود میآید که قرمز و برجسته است و به آن گلمژه میگویند. این التهاب گاهی به مرور زمان سر باز میکند و فروکش پیدا میکند و گاهی هم به شکل کیست یا برجستگی سفتی زیر پلک باقی میماند و تنها با عمل جراحی میتوان آن را خارج کرد.
▪ بهترین راه درمان گلمژه چیست؟
- مرحله اول این است که ما از بیمار بخواهیم پلکهایش را کمپرس گرم کند. اگر خوب نشد از او میخواهیم که قطره آنتیبیوتیک مخصوص را داخل چشمهایش بریزد یا در موارد حادتر برایش آنتیبیوتیکهای خوراکی هم تجویز میکنیم. اگر هم با هیچکدام از این درمانها بیماری از بین نرفت، بهتر است که آبسه به وجود آمده، شکافته و چرک داخل آن تخلیه شود.
▪ چرا پزشک معالج خانم معینی، علاوه بر این اقدامات درمانی برای ایشان استفاده از پماد تتراسایکلین را هم ضروری دانستهاند؟
- برخی از افراد، بیشتر اوقات، التهاب مزمن لبه پلک دارند و زمینه رشد میکروب و ایجاد گلمژه در آنها فراهم است. این افراد معمولا از پوستهریزی پلکهایشان هم شکایت میکنند و پماد تتراسایکلین به پیشگیری از ایجاد گلمژه یا باز شدن دهانه آن و تخلیه چرکش کمک میکند. بنابراین به این خاطر است که گاهی پزشکان متخصص چشم از کسانی که گلمژه زدهاند، میخواهند که پماد تتراسایکلین هم استفاده کنند. علاوه بر استفاده از این پماد، شستوشوی مژهها با شامپوبچه و تمیز و خشک نگه داشتن لبه پلکها در افرادی که زمینه گلمژه زدن را دارند، میتواند در پیشگیری از این مشکل بسیار موثر باشد.
▪ آیا شستوشوی چشمها با آب پیاز، تاثیری در بهبود وضعیت گلمژه دارد؟
- راستش را بخواهید، افرادی که با مشکلاتی مانند گلمژه روبهرو میشوند، توصیههای زیادی از دوستان و آشنایان خود میشنوند؛ توصیههایی مانند شستوشوی چشم با پیاز یا لیمو یا حتی سوزاندن مدفوع الاغ و دود دادن آن در داخل چشم! اما حقیقت این است که هیچکدام از این توصیهها در هیچ کتاب یا متن علمی ذکر نشده و مطالعه خاصی هم در مورد آنها صورت نگرفته است. بنابراین هرچند که شاید برخی از این کارها برای افرادی مانند ایشان موثر بوده باشد اما پایه و اساس علمی ندارند و ما به صراحت آنها را تایید یا تکذیب نمیکنیم.
▪ با توجه به اینکه خانم معینی میگویند چند نفر از اعضای خانوادهشان بعد از ایشان گلمژه زدهاند، آیا این بیماری مسری است؟
- در این مورد باید بگویم که خیلی وقتها بیشتر افراد یک خانواده زمینه عفونت در چشمهایشان را دارند و ممکن است با کوچکترین بیتوجهی، بیماریهای عفونی چشمی بین آنها پخش شود. برای پیشگیری از به وجود آمدن چنین مشکلی اگر کسی در خانواده گلمژه میزند، نباید از حوله مشترک استفاده کند یا سایر اعضای خانواده نباید از حوله او برای خشک کردن دست و صورتشان استفاده کنند. به علاوه، استفاده از صابون مشترک هم در خانوادهای که یکی از اعضایشان گلمژه زده، توصیه نمیشود و حتی چون احتمال ایجاد آلودگی در شامپوهایی که برای مدت زیادی میمانند، وجود دارد، بهتر است کسانی که زمینه عفونت و التهاب چشم دارند، از شامپوهای استاندارد با تاریخ تولید جدید استفاده کنند.
▪ مدت زمان گلمژه چقدر است؟
- بهطور طبیعی، گلمژه باید یک هفتهای خوب شود و التهابش فروکش کند و اگر هم تبدیل به کیست شد، ظرف ۲ تا ۳ ماه جذب شود و از بین برود. در غیر این صورت و با سفت شدن گلمژه، نیاز به جراحی برای از بین بردن آن ضروری است.
▪ آیا گلمژه درد دارد یا درد چشم خانم معینی دلیل دیگری داشته است؟
- درد، سنگینی و افتادگی موقت پلک از جمله علایم گلمژه است که خانم معینی هم تمام آنها را تجربه کردهاند.
▪ به نظر شما این ادعا که غذاهای چرب باعث تشدید و تحریک گلمژه میشوند، درست است؟
- بله. درواقع غذاهای محرک و گرم مانند کاکائو و قهوه یا موادغذایی دارای چربیهای سنگین مانند فندق، پسته، چیپس و سس مایونز میتوانند زمینه فعالیت میکروبها را بالا ببرند و باعث تشدید و تحریک گلمژه شوند. به همین خاطر کسانی که گلمژه میزنند بعد از مصرف غذاهای بسیار محرک و چرب، احساس تورم و سنگینی پلکشان بیشتر میشود.
▪ استفاده از لوازمآرایش چطور؟ میتواند باعث تحریک گلمژه شود؟
- ممکن است که خود گلمژه در اثر استفاده از لوازم آرایش آلوده و نامرغوب به وجود بیاید ولی استفاده از لوازم آرایش سالم و استاندارد، معمولا باعث تحریک گلمژه نمیشود. اما لوازم آرایشی مانند سرمه که از چربی گاو و مواد ناشناخته تولید میشود، میتواند زمینه رشد میکروب را در پلکها افزایش دهد و چنین لوازم آرایشی حتی میتوانند باعث ریختن مژهها هم بشوند.
▪ آقای دکتر! به نظر شما ترکیدن و خونریزی گلمژه میتواند امری طبیعی باشد و جای نگرانی ندارد؟
- خونریزی گلمژه میتواند به خاطر التهاب آن باشد. در هر حال، اگر خونریزی تنها صورت بگیرد، بعید است که برجستگی پلک، گلمژه باشد و باید فرد بیشتر مورد بررسی قرار بگیرد چون ممکن است آن توده یک تومور باشد نه گلمژه! اما اگر در صورت سرباز کردن گلمژه، خون و چرک با هم از آن خارج شوند مشکلی نیست و فرد نباید نگران باشد.
● نگاه دوم
تبخال را هرگز نخارانید!
دکتر امیرهوشنگ احسانی/ متخصص پوست و مو، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران
تبخال، یک عفونت ویروسی است که ویروسی به نام هرپس سیمپلکس عامل به وجود آورنده آن است. این بیماری دوست دارد که خودش را بیشتر روی ریشههای عصبی مانند اطراف لبها و روی صورت نشان بدهد. وقتی که فعالیت ویروس هرپس روی ریشههای عصبی بیش از حد میشود، افراد تبخال میزنند.
از مهمترین عوامل به وجود آورنده تبخال میتوان به استرس، ابتلای فرد به تب بالا، مصرف برخی داروهایی که ایمنی بدن را پایین میآورند، کم بودن سطح ایمنی بدن و قرار داشتن در دوران پیش از قاعدگی یا حتی حین قاعدگی اشاره کرد.
معمولا تبخال طی یک هفته تا ۱۰ روز باید از بین برود و گاهی به خودی خود ناپدید میشود و گاهی با مصرف داروهای ضدویروسی. قرص آسیکلوویر یکی از همین داروهای ضدویروسی است که باید ۷ تا ۱۰ روز توسط بیمار مصرف شود تا تبخال او از بین برود.
در موارد حادتر و وقتی که فرد بیشتر از ۳ تا ۶ بار در سال تبخال میزند ما از او میخواهیم که قرص را طی دورههای طولانیتر، مثلا دورههای ۶ ماهه، استفاده کند تا عود و تکرر بیماری در او کم شود.
مهمترین نکته در مورد کسانی که تبخال میزنند، این است که تا حد امکان تبخالشان را نخارانند، لمس نکنند و از وسایل شخصی که تماس مستقیم با پوست دارند به طور مشترک استفاده نکنند. ضمن اینکه هر چند تبخال یک بیماری ویروسی است اما اگر سیستم ایمنی بدن فردی پایین نباشد، او به این بیماری مبتلا نمیشود و بنابراین ما نمیتوانیم گفته خانم معینی که ادعا میکنند «من اگر ببینم کسی تبخال زده، تبخال میزنم» را قبول کنیم! در این مورد باید بگویم که شاید سیستم ایمنی بدن ایشان ضعیف است و از وسایل مشترکی با فرد تبخال زده استفاده کردهاند و در نتیجه تبخال زدهاند.
● نگاه سوم
لوازم آرایشتان را از داروخانه بخرید
دکتر حسین طباطبائی/ متخصص پوست و مو، استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران
اولین نکتهای که باید در مورد خانم معینی به آن اشاره کنیم، این است که بزرگترین اشتباه ایشان، خرید لوازم آرایش از یک فروشگاه معمولی بینام و نشان بوده است. از آنجایی که استفاده از انواع لوازم آرایش میتواند تاثیر مستقیمی روی سلامت ما داشته باشد، خانمها باید مراقب باشند که به خاطر خرج نکردن پول بیشتر، هرگز سراغ فروشگاههای غیرمعتبر نروند و وسایل آرایشیشان را حتما از فروشگاههای معتبر یا داروخانهها بخرند. کالاهای آرایشی موجود در داروخانهها همیشه دارای مجوز بهداشتی هستند و مسوولان داروخانه معمولا کالایی را که به فروش میرسانند از همه نظر کنترل میکنند تا سالمترین محصول را به دست مشتری برسانند. نکته بعدی این است که لوازم آرایشی مانند ریمل یا مداد چشم به هیچ عنوان تست ندارند و اگر فروشنده به شما اجازه تست داد، مطمئن باشید که به مشتریان دیگری که ممکن است عفونت یا ویروسی در بدنشان داشته باشند هم اجازه تست داده است و این کار میتواند باعث انتقال عفونت و آلودگی از طریق لوازم آرایش، از فردی به فرد دیگر شود.
بنابراین، به هیچ عنوان از مغازههایی هم که به شما اجازه تست ریمل یا مداد چشم را میدهند لوازم آرایش نخرید. حالا اگر تحت هر شرایطی لوازم آرایشی را خریدید و در اثر استفاده از آن دچار آلرژی یا عفونتی مانند گلمژه شدید به جای اینکه مثل خانم معینی آن را به مغازهدار پس بدهید، برای حفظ سلامت خود و سایر افراد جامعه، آن کالای غیراستاندارد را به وزارت بهداشت ببرید و مجوزدار بودن یا نبودن یا حتی اصل یا تقلبی بودن محصولتان را از طریق مراجع مربوطه پیگیری کنید تا اگر بحث قاچاق یا تقلب در مورد آن وسیله موردنظر مطرح است، موضوع هر چه سریعتر از طریق مقامات وزارت بهداشت پیگیری شود. متاسفانه خیلی از لوازم آرایشی به صورت قاچاق به کشورمان وارد میشوند و این کالاهای قاچاقی، اغلب تقلبی هم هستند و هیچ نهاد بهداشتی در هیچ کجای دنیا آن را مورد تایید قرار نداده است. بنابراین شما به عنوان مصرفکننده باید حواستان به سلامت کالایی که میخرید باشد و اگر دیدید که وسیله آرایشیتان باعث بیماری شما شد، حتما از دست مغازهداری که آن لوازم آرایش را از او خریدهاید شکایت کنید تا سرمنشأ چنین تقلبهایی که با جان مردم بازی میکنند، هرچه سریعتر پیدا شوند.
در مورد گلمژه بسیار مقاوم خانم معینی هم باید بگویم که ریمل آلوده میتواند باعث ایجاد حساسیت، قرمزی، خارش، پوسته شدن لبه پلک و حتی گلمژه بشود اما تمام این مشکلات باید بعد از مدت کوتاهی از بین بروند و بنابراین به احتمال زیاد، خود نرگس معینی استعداد گلمژه زدن را داشته و ریمل فقط یک عامل محرک برای او بوده است. ما ۲ نوع آلرژی داریم؛ یکی آلرژی تماسی که در اثر استفاده از لوازم آرایش آلوده در منطقه خاصی از صورت یا استفاده از بدلیجات پیش میآید و دیگری آلرژی عمومی که معمولا از طریق تنفس، خوردن یا تزریق مادهای در کل بدن به وجود میآید و برای فرد دردسر زیادی درست میکند. بنابراین آلرژی خانم معینی به ریمل، نوعی آلرژی تماسی محسوب میشود که تنها چشم را درگیر میکند و مشکلی برای سایر نقاط بدن پیش نمیآورد. درنهایت نیز باید بگویم که اگر خانمها عادت کنند که لوازم آرایش خود را از فروشگاههای معتبری که برچسب سلامت کالا را روی آنها نصب میکنند، بخرند هیچوقت چنین مشکلاتی برایشان پیش نمیآید.
● پیگیری سوژه
از دسـت آنهـا به کجـا بایـد شکـایـت کـرد؟
الناز باقرینژاد
اگر شما هم با چنین مشکلی برخورد کنید، چه کار میکنید؟ اگر کالایی که خریدهاید تا این حد به جسم شما آسیب بزند، راههای قانونی برخورد با این موضوع را میدانید؟ در حقیقت ۲ نهاد برای بررسی چنین موضوعات و طرح شکایت وجود دارد؛ وزارت بهداشت و سازمان تعزیرات حکومتی. روش پیگیری و برخورد هر کدام نیز متفاوت است و باید ادله و مدارکی را برای طرح دعوی در اختیار داشته باشید.
در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی واحدی به نام اداره کل نظارت بر مواد دارویی و آرایشی وجود دارد که مرجع ذیصلاح در طرح شکایاتی از این دست است. همراه داشتن جنس، دارو یا ماده غذاییای که برای شما مشکل ایجاد کرده، ضروری است. در حقیقت مهمترین مدرک برای اثبات ادعای شماست. مدرک دوم فاکتور خرید است که معمولا کمتر کسی هنگام خرید از مغازهها، دریافت میکند و سوم، ارائه مدارک از سوی پزشک یا پزشکانی است که بیماری و آسیبهای شما را ناشی از مصرف چنین کالایی اعلام کردهاند.
خانم بهبهانی، کارشناس اداره کل نظارت بر مواد دارویی و آرایشی با تاکید بر فعالیتهای جدی و پیگیریهای مستمر وزارت بهداشت اعلام کرد: «اگر در مواردی شبیه این اتفاق، فرد به هر دلیلی کالا را به فروشنده برگردانده باشد، باز هم امکان طرح شکایت برای او وجود دارد اما از آنجایی که معمولا افراد فاکتوری دریافت نمیکنند، وجود خود کالا کمک بسیاری به پیگیری شکایت میکند. ما پس از بررسی کالا و مدارک پزشکی فرد به واحد تجاری متخلف مراجعه میکنیم. اقدامات ما در کمترین حد تذکر و در بالاترین حد با همکاری واحد قضایی، پلمب و جریمه مالی فرد متخلف است. این امکان برای وزارت بهداشت وجود دارد که در صورت لزوم با دستگاه قضایی مذاکره و احکامی را برای فروشندگان، واردکنندگان و تولیدکنندگان چنین محصولاتی ایجاد کند.»
اداره کل نظارت بر مواد دارویی و آرایشی در خیابان انقلاب، خیابان فخررازی، نبش خیابان وحید نظری واقع شده و برای طرح شکایت، باید در این محل حضور پیدا کنید.
این اداره زیرمجموعه معاونت غذا و دارو است و وظیفه رسیدگی به تخلفات را بر عهده دارد. اما روند رسیدگی در تعزیرات حکومتی به شکلی دیگر است. در این شکل از شکایت، شما در حقیقت از فرد فروشنده به عنوان فروشنده اجناس تقلبی شکایت میکنید. در این روند، فرد فروشنده، متهم اصلی است و تولیدکننده یا واردکننده مورد توبیخ قرار نمیگیرد. برای این هدف حتما باید کالای موردنظر و فاکتور را در اختیار داشته باشید. شوراهای حل اختلاف، مرجع رسیدگی به این شکل از شکایات هستند اما نکته مهم این است که باید به شورای حل اختلاف منطقهای مراجعه کنید که واحد تجاری در آن واقع شده است. با مراجعه به این مرجع و طرح شکایت قضایی، فرد به عنوان مجرم مورد محاکمه قرار میگیرد و با احکامی نظیر پلمب، جریمههای مالی و پرداخت غرامت مواجه میشود. این ۲ راهکار، روشهای قانونی برخورد با فروشندگان اجناس تقلبی است و میتوانید از هر دو راه برای طرح شکایت اقدام کنید.