چاقی و افسردگی کودکان را جدی بگیرید

طی دوران رشد و تکامل کودک اتفاقات مهمی رخ می دهد؛ یکی از مهم ترین آن ها شکل گیری عادات خوردن است که در سال های اولیه زندگی کودک و پس از قطع وابستگی کودک به شیر مادر آغاز می شود و ذائقه او اندک اندک با طعم مواد غذایی مختلف هماهنگ می شود. از آن جا که فرآیند رشد کودک طی سال های اول زندگی بسیار سریع است، طبیعی است که والدین به غذاخوردن کودک حساسیت نشان دهند. اما نکته این جاست که بسیاری از والدین کنترلی روی میزان مواد مصرفی کودک خود ندارند. به عبارت دیگر بیشتر والدین مانع از پرخوری کودک خود نمی شوند. به همین علت است که طی سال های اخیر شاهد افزایش تعداد کودکان چاق بوده ایم. کودکانی که به علت چاقی مفرط بعدها دچار مشکلات فراوانی می شوند و عزت نفس، زندگی اجتماعی و سلامت روانی شان بر اثر ابتلا به افسردگی به خطر می افتد. در حالی که بسیاری از والدین ممکن است نسبت به علایم افسردگی و یا چاقی بی توجهی نشان دهند. ● چاقی و افسردگی حامد سیامکی خبوشان، کارشناس ارشد روان شناسی بالینی، در گفت وگو با خراسان درباره این تصور نادرست که ابتلا به افسردگی امری طبیعی است، می گوید: افسردگی یک بیماری محسوب می شود و غم، ناامیدی، ناکامی، نداشتن رضایت از زندگی، احساس گناه، نپذیرفتن انتقاد دیگران، خستگی مزمن و ... نشانه های اصلی افسردگی است. طیف افسردگی متعدد و ممکن است حاد یا مزمن باشد. هم چنین عوامل فیزیولوژی،هورمون ها و عملکرد غدد در بروز افسردگی نقش دارد و از نظر روانی نیز نگرش ها و تصورات فرد به زندگی در ابتلا به افسردگی موثر است. نمی توان مسائل اجتماعی و عوامل محیطی را نادیده گرفت زیرا ممکن است در فردی که مستعد به افسردگی است به بروز بیماری بینجامد.از آن سو چاقی نیز یک اختلال محسوب می شود که با برخی اختلالات روانی در ارتباط است.خوب است بدانید چاقی یعنی تجمع بیش از حد چربی در بدن و سیری احساسی است که هنگام ارضای نیاز گرسنگی حاصل می شود. وقتی مواد مغذی وارد بدن و جذب می شود یک پیام متابولیکی به مغز ارسال می شود. این پیام بخشی از مغز را فعال می کند که به احساس سیری منجر می شود. ● فرق گرسنگی و اشتها سیری در واقع یکی از مکانیسم های تنظیمی و کنترل کننده دریافت غذا محسوب می شود. از طرف دیگر اشتها یعنی میل به غذا در ابتلا به چاقی بسیار مهم است. شخص گرسنه ممکن است تا رسیدن به احساس سیری غذا بخورد اما فردی که اشتها دارد ممکن است حتی پس از احساس سیری دست از غذا خوردن نکشد. در واقع گرسنگی در این موارد قابل کنترل است اما اشتها قابل کنترل نیست.وی با اشاره به این که عوامل روان شناختی، فیزیولوژیکی، عملکرد غدد و هورمون ها در افزایش اشتها تاثیرگذار است، می افزاید: نکته این جاست که چاقی و افسردگی در ارتباط تنگاتنگ هستند. البته منظور ما این نیست که افراد چاق حتما افسرده هستند و یا بالعکس بلکه منظور این است که چاقی ممکن است فرد را به افسردگی مبتلا کند و یا فرد افسرده که زمینه چاقی دارد، اضافه وزن پیدا می کند. در تست های روان پزشکی در بحث افسردگی سوالی درباره اشتها از مراجعه کنندگان پرسیده می شود که اشتهای شما چه فرقی کرده است.منظور از سوال این است که اشتها کم یا زیاد شده است؛ زیرا برخی از افراد در هنگام افسردگی دچار کم اشتهایی و برخی دچار پرخوری می شوند. این تفاوت در اختلال خواب هم وجود دارد. بعضی به هنگام افسردگی کم خواب و بعضی پرخواب می شوند.عضو سازمان نظام مشاوره و روان شناسی درباره پرخوری چنین توضیح می دهد: فردی که به علت احساس گناه زیاد می خورد دچار استدلال احساسی شده است. یکی از جنبه های این استدلال ، مسامحه است یعنی فرد برای این که خود را راحت کند شروع به پرخوری می کند. توضیح این نکته ضروری است که در مغز ما نقطه ای وجود دارد به نام هیپوتالاموس که مرکز اصلی تنظیم محورهای عصبی و هورمونی است. جالب این جاست که کم کاری یا پرکاری هیپوتالاموس باعث ایجاد افسردگی می شود و از طرفی مرکز تشخیص سیری یا گرسنگی انسان نیز هست. وقتی در تنظیم و کنترل هورمون ها در هیپوتالاموس اختلالی ایجاد شود فرد ناگهان به پرخوری یا کم خوری رو می آورد. علت این که بعضی افراد با وجود سیری می خورند و می گویند هر چیزی می تواند اشتهای آن ها را تحریک کند، دقیقا همین امر است. ● در کودکان چاقی باعث افسردگی می شود نکته این جاست که در اغلب بزرگسالان افسردگی ممکن است به چاقی منجر شود اما در کودکان چاقی باعث افسردگی می شود.استفاده از فست فود، غذاهای پرچرب، پرکربوهیدرات و کم تحرکی باعث می شود نظم هورمونی در بدن کودکان دچار اختلال شود. در این شرایط یک نواختی زندگی و بی تحرکی و انجام اعمال روزمره باعث می شود بعد اجتماعی کودک تحت تاثیر قرار بگیرد. مختل شدن زندگی اجتماعی کودک ممکن است به احساس در خودفروماندگی، گناه، بی کفایتی و شکست منجر شود. آستانه تحمل این کودکان پایین است و احساس تنهایی و... در سنین ۴ یا ۵ سالگی در درازمدت باعث افسردگی می شود.حتی اگر این اختلال بروز پیدا نکند طی سال های بعد، فرد مستعد ابتلا به برخی اختلالات خواهد بود.سیامکی ادامه می دهد: الگوهایی که در اطراف کودک وجود دارد بدون شک نقش مهمی در پرخوری او دارد. کودکان از خانواده الگوپذیری بالایی دارند و مهم ترین الگو برای آن ها، پدر است. بعضی از کودکان دچار هرزه خواهی می شوند، کسانی که دایم دهانشان می جنبد حتما باید خوراکی داشته باشند و همیشه در حال خوردن هستند، این افراد در واقع هرزه خواه هستند. هرزه خواهی می تواند به چاقی منجر شود و گاه والدین، کودک را به دایم خوردن تشویق می کنند و از این کار لذت می برند غافل از این که او را به دردسر می اندازند.از طرفی ممکن است رژیم غذایی بعضی خانواده ها سالم نباشد و عادت های غذایی خانواده به گونه ای باشد که مواد نشاسته ای ، کربوهیدرات ها، روغن و چربی سهم زیادی از مواد غذایی مصرفی را تشکیل دهد و در مقابل میوه و سبزی و غذاهای سالم کمتر مورد استفاده قرار می گیرد.بنابراین سبک رفتاری والدین، فشارهای والدین برای خوردن و رژیم غذایی ناسالم در ابتلای کودکان به چاقی نقش موثری دارد.رابطه بین چاقی و افسردگی از چندین بعد قابل بررسی است. نتایج تحقیقات نشان داده است کودکان افسرده به مراتب بیش از دیگر همسالان خود ممکن است به بزرگسالان چاق تبدیل شوند و سبک زندگی امروزه ما چاق شدن را به مراتب آسان تر کرده است. اگر فردی افسرده باشد ممکن است برای جبران افسردگی به خوردن روی بیاورد.گاهی اوقات بیماری های فیزیکی مثل کم خونی یا مشکلات مربوط به تیروئید به افسردگی منجر می شود. افسردگی و چاقی در کودکان علامت های مشترکی مثل اختلال خواب، کم تحرکی و رفتارهای ناسالم غذایی دارد که در ۲ مورد اخیر خانواده نقش چشمگیری دارد. ● کارشناسان درباره چند نکته به والدین هشدار می دهند به یاد داشته باشید که کودک شما در هر شرایطی مستحق احترام است. والدین باید بدون قید و شرط کودک را دوست داشته باشند و چاقی را نکته منفی شخصیت او ذکر نکنند. الگوی خوبی باشید. این والدین هستند که ضمن ترتیب دادن یک رژیم غذایی سالم باید بعضی مواد غذایی را محدود و بعضی مواد غذایی را به وفور در اختیار کودک قرار دهند. طبیعی است که پیروی کردن خودشان از الگوهای صحیح غذایی بسیار موثر است. هرگز کودک را بابت پرخوری اش تحقیر نکنید. اگر کودک شما چاق و یا افسرده است، تحقیر کردن او فقط اوضاع را بدتر می کند. سعی کنید مشکل کودک خود را با مشورت با یک متخصص حل کنید. بپذیرید که ممکن است کودک تان دچار افسردگی شده باشد، پذیرش موضوع بسیار کارساز است.