پدیـده خودشـیـفـتـگی

«پدیده خودشیفتگی» که ویژگی اصلی اختلال خودشیفتگی است، بر پایه یک تضاد نهاده شده است که در ظاهر با یک الگوی فراگیر از «خودبزرگ‌بینی» و«نوعی بی‌نظیر بودن» نمایان می‌شود و در باطن و زیربنا، احساس حقارت و اعتمادبه‌نفس شکننده و آسیب‌پذیر مشخص می‌شود... به عبارت دیگر آن احساس منحصر به فرد بودن و حس مبالغه‌آمیز نسبت به توانایی‌ها و دستاوردهای خود و نیاز مداوم به توجه، تایید و تحسین دیگران که به صورت گسترده در رفتار، افکار، تصورات و تخیلات فرد رخنه می‌کند و در روابط بین فردی اعم از محیط خانواده، محیط کار و جامعه تاثیر می‌گذارد، دفاعی است آسیب‌پذیر در مقابل حس خودکم‌بینی که در عمق روان او، حضور فعال دارد و او را رها نمی‌کند. ● ویژگی‌ها اگر به برخی ویژگی‌های دیگر این افراد خودشیفته و خودبزرگ‌بین توجه شود به نقش محوری این تضاد در علامت‌سازی پی می‌بریم: ▪ حساسیت زیاد نسبت به انتقاد و اینکه اصولا انتقاد از طرف دیگران را یک نوع حمله شخصی تلقی می‌کنند. ▪ خود را مستحق برخورد ویژه می‌دانند و همواره یک نیاز عمیق به تحسین‌شدن از جانب دیگران را دارند. آنها در تلاش هستند شرایطی را فراهم کنند تا این نیاز آنها پاسخ داده شود. ▪ استفاده ابزاری از دیگران یا به خدمت گرفتن افراد برای کسب موفقیت‌های شخصی بدون در نظر گرفتن تاثیرات مخرب این استراتژی در شخصیت و زندگی فردی، اجتماعی کسانی که مورد بهره‌کشی قرار می‌گیرند. ▪ بی‌اعتبار کردن کسانی که به روان متورم آنها ضربه‌ای وارد کند یا در پاسخ به نیازهای عصبی آنها، جواب مناسب ندهد. ▪ تکبر، غرور و رشک و حسد نسبت به دیگران یا اینکه دیگران را به برخورداری این گونه احساسات نسبت به خود متهم می‌کنند. ▪ استفاده از مکانیسم‌های دفاعی انکار و دلیل‌تراشی به منظور جلوگیری از قبول نارسایی‌ها، ناتوانی‌ها و شکست‌های عملکردی خود. بدیهی است خودشیفتگی به درجه‌های مختلف در همه افراد وجود دارد ولی در صورتی که میزان، شدت و ابعاد آن گسترش یابد به عنوان یک بیماری شخصیتی محسوب می‌شود که باید درمان شود. ● تاثیر پدیده خودشیفتگی افراد مبتلا به پدیده خودشیفتگی در مواضع و ساختارهای مختلف اعم از خانواده و محیط کار می‌توانند مشکلاتی را به وجود آورند که مانع رشد و پیشرفت خود و دیگران شوند. براساس مطالعه‌های انجام شده در الگوهای فکری، رفتاری و باورهای ذهنی افراد خودشیفته، شواهدی دیده می‌شود که در واقع تلاش بی‌وقفه این افراد برای رسیدن به یک آرامش عصبی را نشان می‌دهد ولی خود این افراد نمی‌دانند که چه مشکلاتی را برای دیگران به وجود می‌آورند. انکار واقعیت، بدبینی، رشک و حسد، ناتوانی در تحمل انتقاد، افراط و تفریط و... در ابعاد مختلف بر عملکرد فردی و اجتماعی او اثر می‌گذارد که برای مثال می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: ▪ تصمیم‌گیری، ارتباط و بازخورد، کارگروهی، فرهنگ سازمانی، انگیزه‌ها، قضاوت، برنامه‌ریزی ▪ بی‌ثباتی در هر یک از فرآیندهای فوق ناشی از بی‌ثباتی و تضادی است که در روان این افراد به صورت فعال حضور دارد به نحوی که نهایتا یک نوع گیجی و سردرگمی را برای دیگران به دنبال دارد. ▪ هرکس خود را بشناسد خدایش را شناخته است ▪ پرداختن جدی به فرآیند خودشناسی که در واقع یکی از پیش‌زمینه‌های خداشناسی است (من عرف نفسه فقد عرف ربه) خصوصا در محور خودشیفتگی و موکدا در کسانی که مسوولیت‌های مهم و کلیدی جامعه را تقبل می‌کنند بسیار حیاتی است. این مار خفته در شرایط مناسب بیدار می‌شود و آسایش فردی، خانوادگی و اجتماعی را به آشفتگی مبدل می‌کند. ▪ از خداوند می‌خواهیم که همه را از گرفتاری نفس سرکش نجات دهد و در راستای خودشناسی و خداشناسی هدایت فرماید و توفیق خدمتی آگاهانه به دور از ریا، منت و آزار دیگران به همه عنایت فرماید.