هپاتیت، بیماری که ساده شروع می‌شود اما...

افرادی که بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماری هپاتیت هستند عبارتند از: نوزادان مادران آلوده، معتادان تزریقی، افراد با شرکای جنسی متعدد، دریافت‌کنندگان مکرر خون و فرآورده‌های خونی، بیماران تحت دیالیز و پرسنل بهداشتی- درمانی. بر اساس آمار حدود سه‌درصد از جمعیت جهان به هپاتیت آلوده‌اند که از این میان آفریقا با میزان شیوع ۳/۵درصد بیشترین و اروپا با ۳% کمترین میزان شیوع آلودگی را به‌خود اختصاص داده‌اند. آلودگی بیشتر در سنین ۲۰ تا ۳۹ سالگی اتفاق می‌افتد ولی حداکثر شیوع مربوط به سنین ۳۰ تا ۴۹ سال است. جنس مذکر غالب است و در حال حاضر عمده‌ترین افراد در معرض خطر شامل معتادان تزریقی، دریافت‌کنندگان مکرر خون و فرآورده‌های خونی و بیماران دیالیزی هستند. ● نشانه‌های بیماری علایم ابتلا به هپاتیت در تمامی انواع آن مشابه است به این صورت که اول علایم عمومی مثل بی‌اشتهایی، ضعف، خستگی، تهوع، استفراغ و درد مبهم در قسمت فوقانی و راست شکم بروز می‌کند. گاهی در این مرحله تب هم وجود دارد. بعد از این مرحله زردی پیشرونده بروز می‌کند که ملتحمه (پرده داخلی چشم)، مخاط‌ها و پوست تمام بدن زرد می‌شود. تمام افراد آلوده‌شده به این ویروس علایم بیماری حاد را نشان نمی‌دهند. ۳۰ تا ۴۰ درصد افراد آلوده‌ علامت خاصی را بروز نمی‌دهند. معمولا علایم حدود چهار تا شش هفته بعد از ورود ویروس بروز می‌کند. مانند هپاتیت A افراد آلوده‌شده با ویروس هپاتیت B حاد احساس بیماری می‌کنند و قادر به انجام کاری نیستند. کمتر از یک درصد افراد آلوده این بیماری را به شکل خیلی شدید و سریع نشان می‌دهند که منجر به از کار افتادن کبد و مرگ می‌شود. اگر دستگاه ایمنی نتواند بیماری را تا شش ماه مراقبت کند، شخص علایم هپاتیت مزمن را نشان می‌دهد. نشانه‌های هپاتیت مزمن مشابه هپاتیت حاد است. معمولا افرادی که چندین سال مبتلا به بیماری هستند گروهی از علایم اضافی را نیز نشان می‌دهند. این علایم شامل کهیر، جوش‌های پوستی، آرتریت، سوزش یا مورمور کردن در بازوها و پاها (Polyneuropathy) است. ● انواع بیماری ▪ هپاتیت A: این نوع هپاتیت توسط یک ویروس شدیدا آلوده‌کننده و مسری ایجاد می‌شود و از طریق تماس‌های نزدیک قابل انتقال است. عمده‌ترین انتقال آن از طریق دهانی- مدفوعی است یعنی در مناطقی که بهداشت رعایت نشده و پس از دستشویی دست‌ها با آب و صابون شسته نمی‌شود و با همان دست غذا خورده می‌شود که این ویروس به راحتی انتقال می‌یابد. همچنین بر اثر خوردن آب، غذاها، شیر آلوده و گوشت نپخته ماهی انتقال می‌یابد. زمانی که علایم بیماری و زردی بروز کرد فرد فقط باید استراحت کند تا ویروس توسط دفاع سیستم ایمنی بدن مهار شود و به تدریج التهاب کبدی به وضعیت سابق برگردد. نکته قابل ذکر این است که هپاتیت A به هیچ نوع درمان دارویی احتیاج ندارد. ▪ هپاتیت B: ابتلا به این نوع هپاتیت عوارض بی‌شماری دارد. از این‌رو شناخت آن بسیار اهمیت دارد. راه‌های انتقال این ویروس عبارتند از: - مادر به جنین: به ویژه اگر مادر در ماه سوم بارداری آلوده شده باشد احتمال انتقال بیماری به جنین بسیار بالا است. - تماس جنسی، از طریق خون، استفاده از سرنگ مشترک در معتادان تزریقی یا فرو رفتن سوزن آلوده به ویروس به طور اتفاقی در پوست افراد سالم و استفاده از تیغ‌های آلوده از دیگر راه‌های انتقال این بیماری است. - ترشحات بدن: بزاق، مدفوع، صفرا، اشک و مایع منی منابع انتقال ویروس مطرح هستند. بعد از آلوده‌شدن به ویروس هپاتیت B سه مشکل بالینی رخ می‌دهد. ۱) علایم دیده نمی‌شود. ۲) مانند هپاتیت A علایم به صورت حاد یعنی ضعف، بی‌اشتهایی و زردی پیش‌رونده بروز می‌کند. ۳) آنتی‌ژن ویروس در بدن باقی می‌ماند و اشکال مزمن بیماری اتفاق می‌افتد و سپس با فعالیت مجدد ویروس علایم هپاتیت بروز می‌کند. گاهی باعث ایجاد سرطان در کبد می‌شود. گاهی با بروز علایم هپاتیت حاد، زردی آنقدر زیاد می‌شود که روی عملکرد طبیعی مغز تاثیر گذاشته و باعث علایم خواب‌آلودگی و عدم هوشیاری می‌شود و به علت تخریب سلول‌های کبدی زمان انعقاد خون به شدت طولانی می‌شود و خونریزی‌های مختلف در نواحی متفاوت بدن مثل خونریزی لثه، مخاط‌ها و پوست اتفاق می‌افتد که وضعیت بیمار بسیار خطرناک و مرگبار می‌شود. ویروس هپاتیت B در افراد بدون علامت که به صورت مزمن و طولانی ویروس را در خون خود حمل می‌کنند از راه‌های گفته‌شده به افراد سالم انتقال می‌یابد. نکته مهم آن است که درمان خاصی برای این بیماری هنوز کشف نشده و ابتلا به این نوع از بیماری ویروسی مرگبار است. ▪ هپاتیت C: راه انتقال این نوع ویروس به وسیله تزریق است. این بیماری غالبا در گیرندگان خون و فرآورده‌های خونی و معتادان تزریقی بروز می‌کند. البته در کشور ما انتقال این نوع از هپاتیت از طریق فرآورده‌های خونی بسیار کم شده است زیرا کنترل می‌شود. برای پیشگیری از این نوع هپاتیت معتادان تزریقی یا اعتیاد خود را ترک کنند یا از روش دیگری برای استفاده از مواد مخدر استفاده کنند. قانونمندی و عدم تجاوز به حریم خانواده و فعالیت‌های جنسی سالم نیز از راه‌های پیشگیری است. ▪ هپاتیت D: این نوع هپاتیت فقط در بیمارانی که به صورت طولانی ناقل ویروس هپاتیت B هستند، بروز می‌کند. علایم این بیماری مشابه سایر هپاتیت‌های ویروسی است؛ با این تفاوت که سیر شدیدی دارد و گاهی سبب تخریب کامل کبد و مرگ می‌شود.