نگاهی به شیوع هر ساله وبا در ایران

هنوز وقتی صحبت از یک بیماری مثل وبا می شود و اعلا م می کنند وبا فراگیر شده و شیوع پیدا کرده است فکر می کنیم این بیماری تنها مخصوص زمانهای قدیم بوده که امکانات بهداشتی و اطلا عات پزشکی خیلی کم و محدود بود. با آمدن وبا افراد زیادی به آن مبتلا می شدند و تنها راه خلا صی آنها مرگ بوده و برای اینکه جلوی نشر آن را بگیرند باید حتما جسد بیمار را هم می سوزاندند. اما امروزه چرا باید با این همه پیشرفت علم و فنآوری در پزشکی و گسترش و تجهیز امکانات بهداشتی، باز هم باید خبرهایی راجع به شیوع وبا بشنویم؟ هرچند ابتلا به وبا در بین کشورهای توسعه یافته تقریبا محال به نظر می رسد اما چرا این بیماری در کشور ما بیماری غریبی نیست و تابستان هر سال باید با آن روبه رو باشیم؟ وبا یکی از بیماریهای واگیر عفونی است که فقط در انسان ایجاد بیماری می کند. عامل بیماری زایی وبا یک باکتری به نام ویبریوکلرا است و این بیماری در اثر سم تولید شده از این باکتری که در روده کوچک تکثیر پیدا می کند، ظاهر می شود. این بیماری چون اولین بار در مناطقی به نام التور در آفریقا پیدا شد، به این نام مشهور است. عامل بیماری مدت زیادی در آب زنده می ماند و در مناطقی که سطح آبهای زیرزمینی آن بالا ست بیشتر شایع است و بیشتر عامل بیماریزا از طریق مدفوع و فاضلا ب قابل انتقال است. بیماری وبا دارای دو مرحله است. در مرحله اول بسیار ناگهانی دچار اسهال آبکی، پرفشار و بدون درد می شود و اندکی بعد استفراغ روی می دهد و در موارد شدید ممکن است بیمار تا ۴۰ بار در روز مدفوع داشته باشد. در مرحله دوم به علت کم شدن آب بدن، با از دست دادن ۳ تا ۵ درصد وزن طبیعی بدن، تشنگی و با کاهش ۵ تا ۸ درصد وزن بدن ضعف و سرگیجه دیده می شود. با کاهش بیش از ۱۰ درصد وزن بدن، ترشح کم ادرار و گاهی قطع کامل ادرار، نبض ضعیف، چشمهای گودرفته، پوست چروکیده، شکم فرورفته، گرفتگی عضلا ت و در شیرخواران فرورفتگی ملا ج و در نهایت خواب آلودگی و مرگ می شود. انسان تنها مخزن وبا است و منبع بیماری اسهال و استفراغ بیماران و خود حاملا ن بیماری هستند. راه های انتقال آن از طریق دست های آلوده، تماس با مواد مدفوعی و استفراغ بیماران، ملحفه و لوازم آلوده است. همچنین وبا از طریق آب آلوده به مدفوع انسان، منابع آب حفاظت شده، سبزیجات و میوه های آلوده یا شسته شده با آب آلوده، شیرآلوده و بستنی تهیه شده از منابع غیرمطمئن هم منتقل می شود. این بیماری در زن و مرد و در همه سنین دیده می شود. در مناطق بومی کودکان بیشتر از بزرگترها در خطر ابتلا هستند. در رابطه با شیوع وبا در ایران چند مورد دخیل است. از جمله ورود غیرقانونی اتباع کشورهای همسایه به ویژه اتباع افغانی و عراقی و همچنین مسافرت های غیرقانونی ساکنان مناطق مرزی به کشورهای همسایه و ابتلا ی آنها به بیماری وبا از عوامل شیوع وبا در سال جاری اعلا م شده است. عامل عمده انتقال بیماری وبا، آب آلوده است، این مساله به ویژه در مناطق روستایی که دسترسی کمتری به آب آشامیدنی سالم دارند، مردم را به سمت استفاده بیشتر از آب های ناسالم مانندآب چاه، رودخانه و امثال آن هدایت می کند و به همین دلیل باید انتظار بروز موارد بیشتر این بیماری ها را داشته باشیم. همچنین در شرایطی که دسترسی به آب کم شود، شست وشوی دست هم به عنوان عامل پیشگیری کننده از میکروب وبا نیز کم خواهد شد. پس باید از آب آشامیدنی سالم استفاده کرد و از مصرف یخ های قالبی عرضه شده در مکان های غیربهداشتی خودداری کرد و مرتبا دستها را با آب و صابون شست. در همین راستا، در موارد خشکسالی، نبود آب سالم، کشاورزان به استفاده از فاضلا ب آلوده در آبیاری سبزیجات و صیفی جات روی میآورند. کشت سبزی ها با فاضلا ب انسانی و مصرف آنها بدون شست وشوی مناسب مهمترین عامل شیوع وبا اعلا م شده است. متاسفانه با وجود بازدیدهای استانداری، برخی افراد به صورت قاچاقی و شبانه مزارع خود را با فاضلا ب آبیاری می کنند، بدون اینکه به عواقب آن توجه کنند و تنها به سود خود فکر می کنند و خودشان عاملی در شیوع وبا می شوند. متاسفانه با اینکه امروزه وبا در بین کشورهای توسعه یافته تقریبا محال به نظر می رسد با تمام پیشرفت ها و افزایش امکانات بهداشتی و بیشتر شدن سطح آگاهی مردم، باز هم در کشور ما ایران، وبا بیماری غریبی نیست و ما هر تابستان باید شاهد شیوع وبا باشیم. پیشگیری از وقوع وبا و جلوگیری از شیوع و گسترش این بیماری تنها با همکاری و مشارکت دولت و مردم ممکن می شود.دولت باید به طور جدی با ورود و خروج اتباع خارجی و اتباع ایرانی که به صورت قاچاق به عراق و افغانستان مسافرت می کنند برخورد کند و همچنین دولت بهتر است مجازات متخلفینی را که با آب فاضلا ب آلوده سبزیجات و صیفی جات را آبیاری می کنند، شدیدتر کرده و جدی تر اعمال کند. مردم نیز باید بهداشت فردی و جمعی را رعایت کنند. دست ها را مرتبا با آب و صابون بشویند. از تماس با افراد آلوده بپرهیزند. قبل از مصرف سبزی ها حتما آنها را خوب بشویند و در صورت دیدن علا یم درخودشان یا دیگر اعضای خانواده حتما آن را جدی بگیرند و به پزشک مراجعه کنند.