نمایش نادیدنی‌ها در تهران

نزدیک یک ماه از اکران جنجالی‌ترین فیلم این روزهای سینمای ایران می‌گذرد و باید بگویم که از این فیلم هیچ خبری در شهر ما نیست یا بهتر بگویم هیچ خبری در هیچ جای ایران به جز تهران نیست. فیلم «زندگی با چشمان بسته» به‌عنوان جدیدترین فیلم «رسول صدرعاملی» به‌خودی خود فیلم پرماجرایی است چراکه حتی اگر از موضوع آن هم بگذریم، نمایش یک فیلم پس از سه سال توقیف، به‌تنهایی می‌تواند یک موضوع جنجال برانگیز باشد. این فیلم که هم‌اکنون با ۸ دقیقه سانسور وارد سالن‌های سینما شده است با فروشی معادل ۳۴۰ میلیون تومان، در جدول فروش پس از فیلم‌های «زنان ونوسی، مردان مریخی» و «شیش و بش» قرار گرفته است، اما با ذکر یک نکته یا تبصره و آن این‌که در کمال تعجب، «اداره نظارت و ارزشیابی» مجوز نمایش این فیلم را فقط در شهر تهران صادر کرده است! ● یک اتقاق بی‌سابقه در میان ما رسم بر این است که وقتی یک اتفاق در نظرمان خیلی عجیب جلوه می‌کند با ربط دادن آن به اتفاق مشابه عجیبی که پیش از این رخ داده است، سعی در آرام‌کردن خود می‌کنیم و به همه می‌گوییم: «ای بابا از این قبیل چیزها که قبلا هم دیده‌ایم» اما در دلمان می‌گوییم: «این که چیزی از عجیب و غیرمعمول بودن این واقعه کم نمی‌کند». از این توجیهات خواستم به این نکته برسم که پیرامون واقعه اخیر، یعنی عدم نمایش فیلم «زندگی...» در شهرستان‌ها، حتی از توجیه اخیر هم نمی‌توانیم استفاده کنیم، چراکه نه‌تنها عجیب، بلکه بی‌سابقه هم هست. پیش از این در ارتباط با دو فیلم «مارمولک» و «تسویه حساب» دیدیم که اولی پس از یک مدت کوتاه از پرده سینماهای مشهد جمع شد و دومی که اصلا پایش به مشهد نرسید، البته این موضوع به‌طور صریح عنوان شد که با توجه به فضای مذهبی شهر مشهد، نمایش چنین فیلم‌هایی که تاحدودی جنجالی هستند به‌صلاح نمی‌باشد، اما این موضوع فقط به مشهد محدود شد و شامل سایر شهرستان‌های کشور نشد. حتی اگر بخواهیم این موضوع را در تمام دنیا هم مورد بررسی قرار بدهیم به فیلم‌هایی می‌رسیم که دارای درجه‌بندی سنی می‌باشند، برخی برای نوجوانان زیر ۱۳ سال توصیه نمی‌شوند و در برخی دیگر توصیه شده که در هنگام تماشای فیلم، والدین همراه فرزندان باشند. در برخی موارد هم دیده شده است که فیلمی به‌طور کلی در کشوری خاص به‌نمایش درنمی‌آید؛ به‌عنوان مثال فیلم «راه‌های افتخار» ساخته «استنلی کوبریک» به‌دلیل آن‌چه که بدبین‌سازی جوانان به ارتش فرانسه اعلام شد، در آن کشور به‌نمایش درنیامد، اما بازهم سابقه نداشته که فیلمی فقط برای یک کشور خاص مجوز نمایش داشته باشد و سایر کشورهای جهان از دیدن آن محروم باشند. ● از فیلم چه می‌دانیم؟ از این جهت که فعلا دیدن این فیلم برای بچه‌های شهرستانی امکان‌پذیر نمی‌باشد تنها می‌توان به آن‌چه که در مطبوعات درباره این فیلم ذکر شده است بسنده کرد و گفت که مضمون و داستان فیلم «زندگی...» واقعا جنجالی است؛ صدرعاملی در این فیلم بخشی از جامعه سنتی کشورمان را به نقد می‌کشد و قهرمان داستانش را فردی معرفی می‌کند که با این جامعه درتقابل است اما راهی که برای این تقابل انتخاب می‌کند به‌طور عقلانی صحیح نیست و منجر به اتفاقات نامبارکی برای خود و اطرافیانش می‌شود. اما ناگفته نماند که سانسور ۸ دقیقه‌ای فیلم، کمی داستان را از قافیه انداخته و بیننده را مجبور کرده تا بخشی از اتفاقات غیرمنطقی را برای خود توجیه کند. به‌نظر خود کارگردان، فیلم «زندگی...» در ادامه سه فیلم پیشینش یعنی «دختری با کفش‌های کتانی»، «من ترانه ۱۵ سال دارم» و «دیشب باباتو دیدم آیدا» قرار دارد و در گونه اجتماعی که علاقه و تخصص صدرعاملی است قرار می‌گیرد. ● پیش‌بینی آینده به‌هرصورت راه دیدن فیلم سینمایی «زندگی...» برای مخاطبان سینما بسته نیست و احتمال به‌وجود آمدن سه حالت مختلف وجود دارد.حالت اول که احتمال آن هم کم نیست، این است که مسئولان سینمایی کشور به این نتیجه برسند که تصمیم‌گیری‌شان عجیب است و طی یک تصمیم جدید فیلم مذکور را در تمام ایران اکران کنند. در حالت دوم که اگر همه چیز به‌طور طبیعی پیش برود احتمال به‌وقوع پیوستن آن خیلی زیاد است، پس از اتمام مدت‌زمان نمایش سینمایی «زندگی...» می‌توان امیدوار بود که این فیلم وارد شبکه ویدئویی شده و از آن‌جا وارد ویدئوکلوپ‌ها و سوپرمارکت‌ها بشود و به دست همه مردم ایران برسد. البته گفتنی است که این حالت یک حسن برای اثر دارد و آن این است که معمولا فیلم‌هایی که در اداره نظارت و ارزشیابی دچار توقیف و سخت‌گیری می‌شوند، در نمایش عمومی با ولع پایان ناپذیر تماشاگران روبه‌رو شده و همه مردم (علاقمند و غیرعلاقمند به سینما) از سر کنجکاوی هم که شده به دیدن آن‌ها می‌شتابند. درحالت سوم که همین حالا هم امکان‌پذیر است، مخاطبان شهرستانی سینما می‌توانند با تهیه بلیط اتوبوس، قطار یا هواپیما و یا با استفاده از خودروی شخصی عازم تهران شده و به دیدار فیلم «زندگی...» بشتابند که این روش آخر چندان مورد توصیه عقلا نمی‌باشد. البته یک تبصره جدید هم به این حالت‌ها اضافه می‌کنیم و آن این‌که اگر برحسب اتفاق، آقای صدرعاملی فیلمش را به‌گونه‌ای ساخته باشد که فقط برای مردم تهران مناسب باشد! به تمام شهرستانی ازجمله خودم و شما توصیه می‌کنم وقتتان را تلف نکنید و به دیدن این فیلم نروید، چراکه ممکن است مسئولان سینمایی، طی یک تکنیک جدید برای ورود به سینما، از شما با بخواهند با نشان دادن شناسنامه، تهرانی بودنتان را ثابت کنید.