«شاخص عمده در حرکت مردمی این کشورها سه چیز است: یکی اسلامی بودن، یکی ضدآمریکا و ضدصهیونیست بودن و یکی مردمی بودن. این شاخص ها در همه این کشورها مشترک است. ملت مصر که یک ملت شاخص در دنیای عرب و دنیای اسلام است، ملتی است که این نهضت را به راه انداخته است، این انقلاب را در کشور خودش به وجود آورده است. هم اسلامی است، هم مردمی است، هم صریحا ضدآمریکایی و ضدصهیونیستی است. بقیه کشورها هم همین جور.»
اینها بخشی از بیانات ولی امر مسلمین جهان در تبیین جنس حرکت های انقلابی مردم منطقه است. ایشان همچنین با محتوم دانستن پیروزی ملت های منطقه، تصریح می کنند: این سرکوب ها فایده ای ندارد. ملتها بالاخره وقتی بیدار شدند، وقتی قدرت خودشان را شناختند، این راه را دنبال خواهند کرد و ان شاءالله حرکت ملت های منطقه- چه در آن کشورهایی که امروز حرکت هست، چه آن«کشورهایی که بالقوه در آن ها این حرکات وجود دارد- به پیروزی خواهد رسید.
شیخ علوی امین السید- استاد دانشگاه الازهر مصر- در همایش بین المللی «بیداری اسلامی» که دهم خردادماه سال جاری در ایران برگزار شد، ضمن اشاره به رهبری قیام مردم ایران توسط امام خمینی(ره) گفت:« امام به مردم دنیا یاد داد که نباید از هیچ ظلمی بترسند.» این استاد دانشگاه الازهر، تاثیر سخنان مقام معظم رهبری را در پیروزی انقلاب مصر بسیار زیاد توصیف کرده و تصریح می کند:« برخی می گویند ایران در انقلاب مصر دخالتی نداشته، اما من می گویم دخالت داشته است؛ مقام معظم رهبری در خطبه روز جمعه خود، تمام مصریان را به قیام ترغیب کرد و از آنها خواست فریاد بکشند و نترسند. این خطبه تاثیر زیادی بر پیروزی انقلاب مصر داشت و باعث تسریع در سقوط نظام طاغوتی مبارک شد.»
نگاهی به اظهارنظرها و فعالیت های اساتید و دانشجویان مصری، نشان می دهد که این بخش از توده های مردمی مصر، تاثیر بسزایی در پی گیری خواسته های قیام و تلاش برای تحقق آنها داشته اند.
در ابتدای اسفند ماه ۸۹، رئیس دانشگاه مسیحیان مصر، ضمن محکومیت حامیان حسنی مبارک، به دلیل ترور شخصیت های دینی این کشور، اعلام کرد مسیحیان مصری با برپایی حکومت اسلامی مخالفتی ندارند. دکتر «هانی حنا» تاکید کرد که دینی که در آن وحدت و احترام به دیگر ادیان موردنظر قرار گرفته است، می تواند بهترین الگو برای بهره برداری در قانون اساسی باشد. ادیان الهی در راستای یک هدف قدم برمی دارند و اختلاف افکنی میان آن ها فقط از عهده دشمنان توحید برمی آید.
دوراندیشی و صحت سخنان این استاد دانشگاه آنجا ظاهر می شود که ارتش مصر در دیداری که اول ژوئن ۲۰۱۱ با نمایندگان ائتلاف موسوم به «شورای رهبری انقلاب مصر» داشت، اعلام کرد که اسنادی در اختیار دارد که از طرح تقسیم مصر به سه کشور پرده برمی دارد.
این اسناد سه هدف عمده را در برمی گیرد:
اول؛ ایجاد درگیری میان ملت و پلیس، برای غرق کردن کشور در آشوب و تحت تاثیر قرار دادن اقتصاد و حالت اجتماعی کشور.
دوم؛ درگیری مردم و ارتش به منظور مجازات نیروهای مسلح و تضعیف آنان.
و سومین و مهم ترین هدف؛ تجزیه مصر به سه کشور کوچک (کشور نوبیایی در جنوب، کشور اسلامی در شرق و در باقی، کشوری مسیحی)
نکته شایان توجه اینکه، دستیابی به این هدف به لحاظ استراتژیک از اهمیت ویژه ای برای اسرائیل برخوردار است؛ زیرا در صورت تحقق آن، با کوچاندن فلسطینی ها از نوار غزه به سینا، جنگی سه جبهه ای میان مصر و فلسطین و اسرائیل شکل می گیرد و کشورهای عربی در قالب طرحی از پیش ریخته شده تجزیه می شوند. بنابراین مصر نیز در بالاترین حد ممکن تضعیف شده و... به زعم خودشان- اسرائیل، قوی ترین عنصر خاورمیانه جدید باقی خواهد ماند.
اظهارنظر هانی حنا (رئیس دانشگاه مسیحیان مصر) مبنی بر عدم مخالفت مسیحیان با تشکیل حکومت اسلامی، در کنار ضدصهیونیستی بودن حرکت مردم مصر، پازل طراحی شده برای تجزیه مصر و قوت گرفتن اسرائیل را درهم می پیچد.
واکنش دانشجویان مصری، بلافاصله پس از مصاحبه شیمون پرز بارادیو اسرائیل که از جوانان خاورمیانه و به طور خاص، جوانان مصری خواسته بود روابطشان را با اسرائیل از سر بگیرند، تظاهراتی گسترده بود که در آن خواستار پایان دادن به هرگونه روابط با رژیم صهیونیستی شدند. در این تظاهرات که صدها دانشجوی مصری از حزب های مختلف در آن حضور داشتند، دانشجویان حرکت خود را از در ورودی دانشگاه قاهره به سمت سفارتخانه اسرائیل آغاز کردند و ضمن شعار علیه رژیم صهیونیستی، خواستار پایان دادن به معاهده کمپ دیوید و اشغال فلسطین از سوی اسرائیل شدند.دانشجویان در این تظاهرات علیه توافق نامه گاز بین مصر و اسرائیل نیز اعتراض کردند.
تاثیر دانشجویان در ایجاد تحول در ساختار مدیریت کشور مصر نیز انکارناپذیر است.
تحصن هزاران دانشجوی مصری در اعتراض علیه مدیریت روسای دانشگاه ها و درخواست اخراج این افراد، از جمله حرکت های انقلابی دانشجویان است. در این اعتراض، استادان بیش از ۱۰ دانشگاه مصر نیز دانشجویان را همراهی می کردند و برکناری روسای وابسته به حزب دیکتاتور مبارک و استعفای ایشان را خواستار شدند و یکصدایی جامعه دانشگاهی مصر، وزیر علوم را وادار به واکنش و تمکین- ولو تلویحی- کرد. موافقت شورای نظامی مصر با برکناری «ماهر الدمیاطی»- رئیس دانشگاه الزقازیق مصر- نیز با تظاهرات گسترده دانشجویان علیه حضور وی در دانشگاه کلید خورد. دانشجویان مصری ضمن اعتراض به محدود شدن فعالیت های دانشجویی توسط وی، خواستار تعیین روسا و مدیران، از طریق انتخابات شده و گفتند که باید فعالیت های دانشجویی آزادانه صورت بگیرند و نباید بین دانشجویان تبعیض وجود داشته باشد. همچنین باید انتخابات اتحادیه های دانشجویی با شفافیت برگزار شود.
در حالی که از ۲۵ژانویه ۲۰۱۱، مصادف با آغاز انقلاب ملی مصر، دانشگاه ها به تعطیلی کشیده شدند، تظاهرات گسترده دانشجویان و اساتید مصری در قاهره پایتخت مصر و سایر شهرهای این کشور، برای از سرگیری کلاس های دانشگاهی و بهبود وضعیت کار و تحول در مدیریت دانشگاه ها مثمرثمر بود و دانشگاه های مصر، کار خود را آغاز کردند.
● وضعیت دانشجویان بحرین در انقلاب مردمی این کشور
وضعیت در دانشگاه های بحرین نیز مشابه است. بخش عظیمی از دانشجویان، در اعتراض به سیاست های آل خلیفه، با تأکید بر «حق حاکمیت بر سرنوشت خویش» با مردم این کشور همراه بوده و نقش مؤثری در انقلاب این کشور ایفا می کنند.
در دستگیری های گسترده و کشتار مردم بی دفاع بحرین توسط مأموران حکومتی و نیروهای سعودی و اردنی، دانشجویان و اساتید دانشگاه نیز بی نصیب نبوده اند.
به تعطیلی کشاندن دانشگاه ها، لغو بورسیه تحصیلی دانشجویان فعال سیاسی، بازداشت و به شهادت رساندن دانشجویان در زندان ها، از جمله اقدامات رژیم آل خلیفه در برخورد با جامعه دانشگاهی بوده است.
رژیم حاکم منامه ضمن اعلام لغو بورسیه تحصیلی ۴۰نفر از دانشجویان فعال سیاسی که در تظاهرات ضددولتی شرکت کرده بودند، از نامعلوم بودن وضعیت تحصیلی ۱۵۰دانش آموز و دانشجوی این کشور که در جریان اعتراضات دستگیر شده بودند، خبرداده و پس از اعلام وضعیت فوق العاده در این کشور و تلاش برای بازگشایی مدارس و دانشگاه های بحرین، اعلام کرده بود که دانش آموزان و دانشجویان دستگیر شده در جریان اعتراضات، اجازه حضور در محل تحصیل خود را ندارند.
وزارت آموزش بحرین، درباره وضعیت بورسیه دانشجویان این کشور نیز اعلام کرد: این بورسیه تحت شرایط خاص به دانشجویان اعطا شده و از آنها خواسته شده بود که در مدت تحصیل، به سبک و سیاقی رفتار کنند که به اعتبار کشور خود لطمه ای وارد نسازند؛ اما متأسفانه این دانشجویان در تظاهرات شرکت کرده و علیه دولت شعار داده اند. یعنی هزار دیناری را که صرف آموزش آنها شده بود، به هدر داده اند و هیچ کشوری حاضر نیست بودجه هنگفتی را صرف شهروندانی کند که برای آن کشور احترام قائل نیستند یا برخلاف منافع آن حرکت می کنند.
با بالاگرفتن درگیری هایی که بین دانشجویان و مأموران آل خلیفه در دانشگاه های این کشور رخ داد و منجر به بازداشت و یا اخراج شمار زیادی از دانشجویان شد، دانشگاه های این کشور تعطیل شدند.
باگذشت دو ماه و بازگشایی دانشگاه ها، دانشجویان انقلابی شرکت کننده در تظاهرات، از حضور در امتحانات پایان ترم محروم شدند.
سخنگوی رسمی بخش اطلاع رسانی جوانان انقلابی بحرین موسوم به «انقلاب ۱۴ فوریه» ضمن تأیید این موضوع، تصریح می کند: عکس همه جوانان شرکت کننده در اعتراضات و اعتصابات، توسط مزدوران آل خلیفه گرفته شده و اکنون با استفاده از آن، مانع از حضور دانشجویان در امتحانات می شوند.
با تشدید بحران در بحرین، نیروهای امنیتی، مناطق مختلف دانشگاه بحرین را به دوربین های مداربسته و ایست های بازرسی مجهز کردند. در پی این اقدام صدها تن از دانشجویان بحرینی به نشانه اعتراض؛ کلاس های خود را تعطیل کرده و از ادامه تحصیل در وضعیت کنونی انصراف داده اند.
یکی از دانشجویان در این رابطه می گوید: نیروهای امنیتی برای جلوگیری از تحصن دانشجویان، تمامی درهای دانشگاه را بسته اند و دانشجویان تنها از یک در که به ایست و بازرسی تبدیل شده است، حق ورود دارند. علاوه بر این مأموران امنیتی مانع از برپایی تریبون های دانشجویی و سخنرانی های جمعی دانشجویان می شوند.
یک دانشجوی فناوری اطلاعات نیز می گوید: مسئولان دانشگاه، تمامی دانشجویان را مجبور می کنند که منشور وفاداری به سران آل خلیفه را امضا کنند در غیر این صورت حق ادامه تحصیل در دانشگاه را نخواهند داشت. طبق این منشور، دانشجویان در صورت مشارکت در فعالیت های دانشجویی و سیاسی، از تحصیل محروم خواهند شد.
همچنین علاوه بر ایست های بازرسی، دانشکده ها و ساختمان های دانشگاه به وسیله احداث دیوار حائل، از یکدیگر جدا شده اند که این مسئله عبور و مرور دانشجویان را با دشواری مواجه کرده است.
یک دانشجوی دختر انصرافی نیز در توصیف وضعیت دانشگاه های بحرین می گوید: نیروهای امنیتی زن، دانشجویان دختر را از طریق دستگاه های فلزیاب بازرسی می کنند و این امر باعث انصراف بسیاری از دانشجویان از تحصیل شده است. یکی دیگر از دانشجویان دختر نیز اعلام کرد که دانشگاه های بحرین اکنون به یک پادگان نظامی تبدیل شده اند و هدف مسئولان دانشگاه از این اقدامات، تحقیر و توهین دانشجویان معترض و وادار کردن آنها به ترک تحصیل است.
با این حال معاون رئیس دانشگاه بحرین در این باره مدعی شده است که اقدامات اتخاذ شده در راستای افزایش امنیت دانشجو و دانشگاه صورت می گیرد و امضای منشور وفاداری به سران آل خلیفه به معنای اعلام دوستی و تعهد به میهن است.
نقش دانشجویان در گسترش انقلاب یمن
در یمن نیز، دانشگاه صنعا به کانون تحولات و گسترش اعتراضات در بدنه اجتماعی بدل گشت.
سرکوب تظاهرات دانشجویان در دانشگاه صنعا و دستگیری و کشتار صدها نفر از معترضان و شرکت کنندگان در تظاهرات ضددولتی، نه تنها این قبیل تحرکات را محدود نکرد بلکه دامنه آن را به دیگر اقشار جامعه نیز گسترش داد.
تظاهرات هر روزه دانشجویان یمن که خواستار سرنگونی علی عبدالله صالح هستند، پس از آن به تحصنی نامحدود تبدیل شد که احزاب مخالف دولت، معروف به «تجمع دیدار مشترک» اعلام کردند به دانشجویان می پیوندند. علاوه بر دانشجویان، نمایندگان مجلس یمن، فعالان سیاسی و مخالفان دولت نیز به تحصن مقابل دانشگاه صنعا پیوستند و آنجا را به کانون معترضان به رژیم حاکم یمن تبدیل کردند؛ طوری که تلاش نیروهای امنیتی یمن برای ایجاد مانع در اطراف محل تحصن بی نتیجه ماند.
بی تردید نقش دانشجویان در گسترش اعتراضات و پافشاری بر تحقق اهداف انقلاب های مردمی منطقه، غیر قابل انکار است؛ آنچه باید مورد توجه قرارگیرد، مراقبت برای پیشگیری از ایجاد انشقاق در صفوف به هم پیوسته مردم و تلاش برای به انحراف کشیدن اهداف این انقلاب هاست که به حول و قوه الهی و با استناد به سخنان رهبر معظم انقلاب اسلامی، تحقق این امر و پیروزی ملت های منطقه دست یافتنی خواهد بود.
