خانه، پناهگاه شماست اما همین خانه میتواند جایی برای رویارویی با بسیاری از مواد شیمیایی و مواد دیگری که سلامت شما را تهدید میکند، باشد. شما میتوانید با شناسایی این عوامل و از بین بردن آنها از ریههایتان محافظت کنید، از ابتلا به انواع سردردها، حساسیتها و احتمال ابتلا به سرطان در امان باشید، خواب خوبی را تجربه کنید و سطح انرژی بدنتان را افزایش دهید...
در اینجا نگاهی میاندازیم به جدیترین خطرهای سلامت در خانه و برخی از راههای آسان و سریع مقابله با آنها.
● رختخواب
همه ما تقریبا حدود یکسوم از زندگی خود را در رختخواب میگذرانیم. این زمان زیادی برای تنفس مواد شیمیایی مضر موجود و دایمی در پنبه و پلیاستر فشرده شده و به کار رفته در رختخوابهایی با الیاف مصنوعی است. در واقع تولیدکنندگان وسایل خواب برای بهتر
نشان دادن الیاف و جلوگیری از چروکشدنشان، به آنها فرمالدیید میزنند. این ماده سرطانزا و طبق تحقیقات انجام شده با بیخوابی، اختلال خواب و خستگی مرتبط است. از طرفی چون جریان هوا در الیاف مصنوعی مانند الیاف طبیعی نیست، بوی عرق و تنفس در این الیاف حبس میشود و به شما احساس خفقان میدهد و از خواب بیدارتان میکند. ضمن اینکه تجمع رطوبت هم باعث رشد کپک و قارچ در آنها میشود. تحقیقات نشان داده است بیشتر تشکهای حاوی فوم پلیاورتان و پلیاستر میتوانند برای پوست، چشمها، گلو و ریه مضر باشند و چون شرایط در این تشکها برای رشد انواع کنه، کپک و مخمر مهیاست، انواع آلرژی و آسم را برای استفادهکنندگان خود در پی خواهند داشت. در برخی از تشکها هم که گفته میشود خاصیت ضدآب و ضدلکه دارند، از مواد شیمیایی موسوم به پرفلورها استفاده میشود. این مواد شیمیایی در طبیعت از بین نمیروند و در بدن انسان توانایی جایگزینی دارند.
کارشناسان بهداشت توصیه میکنند برای به حداقل رساندن این مشکلات، تماس خود را با این مواد شیمیایی و حساسیتزا کاهش دهید و از رختخوابهایی با جنس پشم استفاده کنید زیرا پشم طبیعی در برابر رشد انواع کپک، قارچ، رطوبت و... مقاوم است و به شما آسیب نمیرساند.
از طرفی، هر انسانی به طور متوسط هنگام خواب نیم لیتر عرق میکند. این امر به مرور زمان باعث نمناک شدن دایمی تشک میشود و آن را به محل مناسبی برای رشد انواع باکتری و قارچ تبدیل میکند. صبحها عجلهای برای مرتب کردن تشک نداشته باشید. پنجره را برای حداقل یک ساعت باز بگذارید تا هوا در اتاق جریان یابد. هر ۶ ماه یکبار هم تشک را پشت و رو کنید.
● کمددیواری
کمددیواری یک منبع هوای آلوده و آلودگی قارچی است. لباسهای تمیز و خشک آویزان در کمدهای دیواری بخارهایی از خود متصاعد میکنند که ناشی از مواد شوینده و حلالی است که با آنها شسته شدهاند. این مواد شیمیایی سرطانزا هستند و به کبد و سیستم عصبی مرکزی صدمه میزنند. قارچها و کنهها هم میتوانند در کف و دیوارهای کمدهای دیواری زندگی کنند بنابراین هر زمان که در کمد را باز میکنید، در معرض ابتلا به انواع حساسیتها خواهید بود.
برای جلوگیری از این آلودگی، سعی کنید لباسها را طوری آویزان کنید که تهویه در کمد وجود داشته باشد. لباسها را در یک کیسه نایلونی قرار دهید تا بوی حلال خشکشویی در کمد منتشر نشود. اگر هم ممکن است در هفته یک نیم روز در کمد را باز بگذارید تا هوای داخل کمد کاملا عوض شود.
از طرفی باید طبقات موجود در کمددیواری را هر از گاهی گردگیری کنید تا از هجوم کپکها و قارچها جلوگیری شود. بهتر است کفشهایتان را در طبقه پایینی کمد به شیوهای قرار دهید که جریان هوا از زیر آن عبور کند تا مانع رشد قارچها شود و در فاصلههای زمانی کوتاه، کفپوشهای زیر آنها را شسته یا عوض کنید.
● سرویس بهداشتی
معمولا فکر میکنیم که حمام تمیزترین مکان خانه ماست در حالیکه اینطور نیست. کاشیها، سقف، کف، سنگ توالت، وان، سینک روشویی، پرده حمام، قفسههای لوازم بهداشتی و ... از منابع آلودگی و مکانهای مناسبی برای رشد انواع قارچها، کپکها و باکتریها هستند. این امر میتواند باعث ابتلای افراد به انواع حساسیتها، حملههای آسم و سردرد شود. همچنین سینک روشویی معمولا حاوی مقدار زیادی باکتری است زیرا محیط آن به دلیل مرطوب بودن برای رشد میکروبها بسیار مطلوب است. جالب اینکه تعداد باکتریهای ایکولای کشفشده در سینک روشویی بیشتر از توالت است.
معمولا آلودهترین دستگیرهها در دستشوییها دستگیره سیفون است. این میکروبها خطر ابتلا به اسهال را در پی دارند. یکی از راههای خلاص شدن از این آلودگیها، باز کردن در و پنجره یا استفاده مداوم از هواکش است که میتواند به گردش هوا در حمام و توالت کمک کند. بسیاری از افراد برای تمیز کردن سرویسهای بهداشتی از مواد ضدعفونیکننده استفاده میکنند. این مواد عمدتا حاوی آمونیاک، اتانول و فنل هستند که میتوانند باعث تحریک یا سوزاندن پوست و ریه شوند بنابراین هنگام استفاده از این مواد به دستورالعمل روش مصرف آن دقت و به میزان مورد نیاز از آنها استفاده کنید. هرگز چند ماده ضدعفونیکننده را با هم مخلوط نکنید؛ از آب ولرم استفاده کنید نه آبجوش، در و پنجرهها را باز و هواکش را روشن کنید و دستکش و ماسک مناسب را از یاد نبرید. سعی کنید برای شستشو از مواد طبیعی مانند سرکه سفید، جوششیرین، صابونهای گیاهی و نمک استفاده کنید.
● صفحه کلید رایانه، گوشی تلفن و کنترل تلویزیون
نتایج بررسی روی بسیاری از وسایلی که با دست انسان تماس دارند، نشان داد برخلاف اینکه تصور میشود دستگیره در یا دکمههای آسانسور مملو از میکروبهای بیماریزاست، گوشی تلفن، کنترل تلویزیون و صفحه کلید رایانه بیشترین آلودگی میکروبی را دارند. این وسایل بهخصوص هنگامی که بهطور مشترک استفاده شوند، از آلودهترین وسایل در خانه و محل کار محسوب میشوند. معمولا هم هنگام تمیز کردن خانه فراموش میشوند و کسی توجهی به آنها ندارد. به دلیل ساختار الکترونیک این وسایل نمیتوان به راحتی آنها را تمیز کرد. تنها راه چاره این است که حتی زمانی که در خانه حضور دارید، پیش از غذا خوردن دستها را بشویید.
● سینک ظرفشویی و ابر و اسفنج
بررسیها نشان داده است ابرها و اسفنجهای ظرفشویی و سینک ظرفشویی از آلودهترین نقاط خانه هستند و باکتری سالمونلا که همان باکتری ایجادکننده مسمومیتهای غذایی است، در این محلها زیاد مشاهده میشود. خیلیها به این موضوع که اسفنجها با حفرههای ریز و مرطوبشان محل مورد علاقه باکتریها و میکروبها هستند، توجه نمیکنند. بررسیها نشان میدهد ۱۲ درصد مردم فقط ماهی یک بار اسفنج ظرفشوییشان را تعویض یا ضدعفونی میکنند و ۶ درصد هم دیرتر از یک ماه این کار را انجام میدهند. اسفنجهای آلوده باعث انتشار و انتقال آلودگی به ظروف و مواد غذایی میشوند و افراد خانواده را دچار مسمومیت غذایی میکنند بنابراین باید با دقت بیشتری آنها را تمیز کرد. معمولا بعد از شستن ظروف، اسفنج را به دقت نمیشوییم که باعث باقی ماندن آلودگی در اسفنج میشود. بهتر است بعد از هر بار ظرف شستن، اسفنج را هم با دقت با آب گرم و مایع شوینده شست و خوب آن را چلاند تا آب داخل آن خارج شود، بعد هم آن را جایی قرار داد تا خشک شود. قرار دادن اسفنج در کف سینک باعث میشود با هر بار باز کردن شیر آب، اسفنج مرطوب شود. بهتر است بعد از شستن ظروفی که مرغ، گوشت یا ماهی خام در آنها قرار داشته، اسفنج را با دقت بیشتری بشویید. بهترین راه برای تمیز کردن و از بین بردن میکروبهای داخل اسفنج این است که آن را مرطوب کنید و به مدت ۲ تا ۳ دقیقه در ماکروویو قرار دهید. فراموش نکنید سیم ظرفشویی یا سایر اسفنجهای ظرفشویی را که درونشان فلز به کار رفته، نباید داخل مایکروویو قرار دهید. بعد از مایکروویو کردن اسفنج ظرفشویی، آن را بدون دستکش از مایکروفر بیرون نیاورید چون داغ است و دست شما را میسوزاند. از اسفنجهایی با اندازههای کوچکتر استفاده کنید و اسفنجهای کهنه و فرسوده را هر ۲ هفته ۱ بار دور بیندازید.
● آلودگی هوای منزل
بسیاری از افراد فکر میکنند منبع آلودگی هوا فقط در خارج از منزل است در حالی که گاهی در برخی شرایط و هنگام استفاده از بعضی وسایل، هوای داخل خانه نیز به اندازه هوای بیرون آلوده میشود. بعضی از آلودهکنندههای هوای خانه عبارتند از:
▪ شمع: سوختن پارافین شمع آن هم در محیط سربسته برای سلامت انسانها بهخصوص برای سیستم تنفسی مضر است. موم پارافین باعث انتشار مواد شیمیایی در خانه میشود و خطر ابتلا به آسیبهای کبدی، مشکلات عصبی و سرطان خون را به همراه دارد. دود سیاه شمع میتواند در صورت استنشاق بیش از حد، در بافت ریه و قلب اختلال ایجاد کند.
▪ استفاده از دستگاه چاپگر در خانه: چاپگرها حاوی مقادیر فراوانی از میکروذرات مشتق شده از جوهر و تونر هستند. این ذرات میتوانند باعث اختلالات ریوی شوند. در یک مطالعه که در استرالیا انجام شد، مشخص شد میزان آلودگی چاپگرها معادل دود ناشی از وسایل نقلیه است.
▪ گردوغبار: گردوغبار میتواند متشکل از بسیاری از آلایندهها از جمله سلولهای مرده پوست، انواع ساسها، کنهها و حشرات مرده، فضولات پرندگان، گرده گلها و ... باشد و همانطور که میدانید میتواند در هر جایی از خانه دیده شود. گردوغبارها میتوانند به خصوص در زنان باعث ایجاد انواع حساسیتها و سردرد شوند.
▪ مبلمان و وسایل چوبی خانه: بعضی از انواع مبلمان یا وسایل چوبی خانه از انواع فیبر ساخته شدهاند. فیبرها در واقع از خردههای چوب به همراه چسب و رزین ساخته شدهاند بنابراین نسبت به چوب قیمت ارزانتری دارند و اغلب به عنوان مواد تشکیلدهنده در قفسهها و میز استفاده میشوند اما آیا میدانستید فیبر میتواند باعث انتشار فرمالدیید که مادهای سرطانزاست شود و علایمی همچون بثورات جلدی، تهوع، حملههای آسم و ... ایجاد کند؟ بنابراین هنگام خرید این وسایل دقت کنید و حتیالمقدور وسایلی را که چوب خالص برای ساخت آنها به کار رفته است، بخرید.
▪ مواد شیمیایی در خانه: مواد شیمیایی از جمله حشرهکشها، رنگها، براقکنندهها، واکسها، چسبها، پاککنندهها، خوشبوکنندهها و سفیدکنندهها و بسیاری از مواد دیگر، مواد تبخیرشونده دارند. پس از استفاده از این مواد، بخشی از آن تبخیر و وارد هوای تنفسی میشود. این مواد باعث بروز واکنشهای سریع در بدن مثل سوزش و خارش چشم، بینی و گلو و سردرد میشوند. تماس با این مواد در طولانیمدت باعث از دسترفتن قدرت تمرکز، حالت تهوع، آسیبهای کبدی و کلیه و دستگاه اعصاب میشود. اثر سرطانزایی برخی از این مواد بر حیوانات و انسان به اثبات رسیده است.
