عوامل احتمالی بروز بیماری «ALS»

بیماری ALS یا (Amytrophic lateral sclerosis) یک بیماری مزمن عصبی است که باعث ضعف ماهیچه ها و ناتوانی فرد می شود. این بیماری یک تا ۳ نفر از هر صدهزار نفر را در سراسر جهان درگیر می کند و محققان معتقدند که ۹۰ تا ۹۵ درصد مبتلایان بیماری را به ارث می برند. این بیماری با ضعف و گرفتگی عضلات دست و پا اولین نشانه های خود را بروز می دهد که در بعضی مبتلایان همراه با اختلال در تکلم است. ALS در مراحل بعد توانایی فرد را در کنترل ماهیچه های موردنیاز برای تحرک، صحبت کردن، خوردن و تنفس درگیر می کند و فرد به شدت ناتوان می شود. نشانه های بیماری ALS شامل ناتوانی در حرکت دادن پاها و انگشتان است، ضعف در عضلات پا و زانوها، ضعف در عضلات دست، اختلال در گفتار، مشکل بلع، گرفتگی عضله و حرکات غیرارادی بازوها، شانه ها و زبان از دیگر علایم ALS می باشد. این بیماری در ابتدا از دست یا پا و یا هر دو آغاز می شود و سپس به دیگر قسمت های بدن گسترش پیدا می کند. هم زمان با پیشرفت بیماری عضلات به حدی ضعیف می شود، که فرد به طور کامل فلج می شود. این بیماری جویدن، بلع، صحبت کردن و تنفس بیمار را تحت تاثیر قرار می دهد و بدن بیمار در انجام اعمال حیاتی ناتوان می ماند. ● علل بیماری در این بیماری، سلول های عصبی که کنترل حرکات ماهیچه ها را در اختیار دارد، می میرد بنابراین ضعف ماهیچه ها علت عصبی دارد. محققان تاکنون به ماهیت این بیماری عصبی پی نبرده اند اما چند علت احتمالی درباره بروز بیماری ذکر کرده اند. جهش ژنتیکی اولین علامت است. جهش های ژنتیک متعدد ممکن است به بروز اشکالی از ALS منتهی شود. نتایج تحقیقات نشان می دهد افرادی که مبتلا به این بیماری هستند، دارای گلوتامین (Glutamate) بیشتری در سلول های عصبی واقع در نخاع می باشند. Glutamate یک گیرنده شیمیایی در مغز است و افزایش آن برای سلول های عصبی سمی است. همچنین واکنش نامنظم سیستم ایمنی بدن یکی دیگر از دلایل بروز بیماری محسوب می شود. گاهی اوقات سیستم ایمنی به سلول های عادی بدن حمله می کند. دانشمندان معتقدند که این اتفاق یکی از دلایل بروز ALS در فرد است. ناکارآمدی پروتئین ها نیز یکی دیگر از علل بیماری ذکر شده است. شواهد نشان می دهد که وقتی پروتئین به درستی کار خود را انجام ندهد، درون سلول های عصبی به صورت غیرطبیعی تجمع و زمینه مرگ سلول عصبی را فراهم می کند. ● عوامل خطر عوامل خطر شناخته شده در بروز این بیماری شامل ارث، سن و جنس است. محققان می گویند بیش از ۱۰ درصد کسانی که مبتلا به این بیماری شده اند، ALS را از یکی از والدین خود به ارث برده اند. به این ترتیب اگر شما یکی از مبتلایان به این بیماری باشید احتمال ابتلای بچه های شما به ALS وجود دارد. همچنین این عارضه معمولا در افراد بین ۴۰ تا ۶۰ سال مشاهده می شود. دانشمندان می گویند ALS مانند دیگر بیماری ها از طریق عوامل محیطی در افرادی که زمینه ارثی آن را دارند، بروز پیدا می کند. به عنوان مثال بررسی ژنوم کامل مبتلایان به بیماری نشان می دهد آنان تشابه ژنتیکی زیادی با یکدیگر دارند. محققان از سیگار و سرب به عنوان ۲ عامل محیطی موثر در بروز ALS یاد می کنند.محققان می گویند سیگار کشیدن احتمال ابتلا به بیماری را ۲ برابر می کند. هر قدر تعداد سال های سیگار کشیدن بیشتر باشد احتمال بروز بیماری بیشتر خواهد بود. از سوی دیگر ترک سیگار کاهش خطر بروز بیماری را در پی دارد. همچنین بعضی شواهد نشان می دهد که افرادی که در محیط کاری خود در معرض سرب قرار دارند، در خطر ابتلا و پیشرفت سریع بیماری هستند. ● تفاوت ALS با MS ALS در واقع بیماری است که نخاع را درگیر می کند و از سیستم اعصاب مرکزی نخاع گردنی را متاثر می کند. دکترسرمد قباد، جراح و متخصص مغز و اعصاب با بیان این نکته به خراسان می گوید: اگر به آناتومی نخاع نگاهی بیندازیم در می یابیم که طی این بیماری شاخ های طرفی نخاع دچار نوعی اسکروزیس می شود و قسمت های دیگر سیستم اعصاب مرکزی درگیر نمی شود. این بیماری به طور پیشرونده قسمت های بالاتری از نخاع گردنی را متاثر می کند و حتی تا بصل النخاع و مرکز تنفس هم گسترش پیدا می کند. تفاوت این بیماری با MS این است که در MS اعصاب بینایی و قسمت های مختلفی از مغز درگیر می شود و نخاع هم ممکن است متاثر شود اما در ALS نخاع در مراحل اولیه درگیر می شود و درگیری مغز بسیار کم است. با پیشرفت بیماری ممکن است قسمت های فوقانی نخاع گردنی نیز درگیر شود اما به ندرت بصل النخاع درگیر می شود. در MS سیستم عصبی مرکزی در مغز تحت تاثیر قرار می گیرد و در مراحل اولیه در نخاع بروز پیدا نمی کند. ● عوارض بیماری همزمان با پیشرفت بیماری، فرد ممکن است به عوارض تنفسی و اختلال در خوردن مبتلا شود. از آن جا که ALS باعث فلج شدن ماهیچه های تنفسی می شود، مبتلایان به وسایل و ابزارهای کمکی برای تنفس نیاز پیدا می کنند. این مشکل در مراحل پیشرفته بیماری به حدی حاد است که شایع ترین علت مرگ مبتلایان، مشکلات تنفسی ذکر شده است. همچنین زمانی که ماهیچه های مسئول بلع بیمار فلج شود، مبتلایان دچار سوءتغذیه و کم آبی شدید می شوند. این افراد در معرض خطر ورود موادغذایی و مایعات به ریه قرار دارند و نیاز به تیوب انتقال دهنده غذا پیدا می کنند. بعضی از مبتلایان نیز دچار مشکلات حافظه می شوند. ● درمان بیماری دکتر قباد با بیان این که MS به عنوان یک بیماری اتوایمیون با داروهایی که در سیستم ایمنی تغییراتی به وجود می آورد، قابل کنترل است، تصریح می کند: برای ALS درمان قطعی وجود ندارد و بسته به شدت و ضعف بیماری، بیمار به طور پیشرونده قابلیت هایش را از دست می دهد و دچار اختلال حسی و حرکتی و تنفسی می شود و در نهایت فوت می کند.البته قطعا راه هایی مثل استفاده از فیزیوتراپی بسیار کمک کننده است و یک سری از داروها سرعت بیماری را کند می کند و برای اختلال تنفس در مراحل پیشرفته بیماری نیز می توان از محرک هایی که عضلات تنفسی و بین دنده ای را در حین دم و بازدم تحریک می کنند، کمک گرفت.مشکل اصلی این بیماران ناتوانی در انجام حرکات است، در حالی که تمام قوای فکری و هوشی آن ها درست است و قشر مغز فعالیت های خود را انجام می دهد اما در مراحل پیشرفته بیماری ممکن است عضلات حلق و حنجره درگیر شود و فرد را دچار مشکلات عدیده کند.