عصب‌کشی، عصب‌کشی یا درمان ریشه دندان

درمان ریشه‌ دندان که برخی از مردم آن را به نام عصب‌کِشی یا عصب‌کُشی می‌شناسند، شامل برداشت و از بین‌بردن میکروب‌ها و عوامل محرکه آنهاست که به‌طور عمده به دنبال پوسیدگی در تاج‌دندان بافت‌های سالم درون ریشه را آلوده ‌کرده و بیماری‌های ریشه‌ دندان را ایجاد می‌کنند... در صورتی که درمان ریشه‌ دندان به موقع یا به خوبی انجام نشود این عوامل محرکه به فضاهای اطراف ریشه سرایت‌ می کنند و باعث از بین رفتن استخوان اطراف آن همراه با تحلیل ریشه می‌شوند. گاهی این از بین رفتن استخوان اطراف ریشه که ناشی از عفونت داخلی ریشه است، آنقدر گسترده است که فرد به خوبی لقی دندان را احساس می‌کند. قبل از اینکه ویژگی‌های یک درمان ریشه خوب را بررسی کنیم لازم است این توضیح داده شود که قضاوت در مورد کیفیت درمان ریشه توسط رادیوگرافی، صحیح نیست و مجموعه شرایط دندانی، وضعیت عمومی بیمار و کار دندان‌پزشک در ارائه یک درمان ریشه مناسب مطرح است. به عنوان مثال برای فردی که در اثر ضربه دندانی یا افزایش سن، کانال‌های دندان نیازمند درمان ریشه دچار انسداد (کلسیفیکاسیون) می‌شود، ممکن است انجام یک درمان ریشه مطلوب امکان‌پذیر نباشد و حتی حوادثی نظیر سوراخ‌شدگی دندان در قسمت تاجی یا ریشه‌ای ایجاد شود. بنابراین نباید فقط براساس رادیوگرافی و بدون توجه به شرایط اولیه دندانی قضاوت کرد که دندان‌پزشک درمان را به درستی انجام نداده است یا به‌طور مثال بیمارانی که به دلیل بیماری اسکلرودرمی یا به‌طور طبیعی محدودیت بازشدگی دهان دارند و نیازمند درمان ریشه روی دندان‌های آسیای بزرگ هستند از جمله شرایط عمومی اولیه قبل از درمان هستند. تنها نکته مهم در این گونه موارد آن است که دندان‌پزشک توانایی خود و امکانات و وسایل مورد نیاز درمان را ارزیابی‌ و سپس اقدام به درمان ریشه یا ارجاع بیمار به متخصص درمان ریشه بکند. ● ویژگی‌های یک درمان موفق یک درمان ریشه خوب شامل پاکسازی سیستم کانال ریشه از میکروب‌ها و عوامل محرکه آنها و پرکردگی آنها در تمام ابعاد به صورت فشرده است. برای اینکه این امر به خوبی انجام شود، لازم است ابتدا تمام پوسیدگی‌های دندانی برداشته شده و مسیر دسترسی به داخل کانال یا کانال‌های ریشه و امکان جستجوی کانال‌های اضافی فراهم شود. به این ترتیب، امکان پاکسازی مناسب دیواره‌های کانال ریشه با کمک ابزارهای دندان‌پزشکی و نیز محلول‌های شستشو‌دهنده و ضدعفونی‌کننده ایجاد می‌شود. هر چقدر ابزارهای مناسب به درستی و تا حد لازم استفاده شوند و هر چقدر محلول‌های شستشو‌دهنده با حجم بالاتر به کار روند، شانس پاکسازی کانال ریشه بیشتر است. در عین حال به کار‌بردن برخی محلول‌های ضدعفونی‌کننده که فواید آنها ثابت شده است، کمک زیادی به پاکسازی هر چه بیشتر سیستم کانال ریشه و افزایش از بین‌بردن عفونت داخل کانال یا اطراف ریشه می‌کند. جلوگیری از ورود بزاق داخل دندان هنگام درمان ریشه از تداخل میکروب‌ها پیشگیری می‌کند و باعث افزایش موفقیت درمان ریشه می‌شود. یکی از ویژگی‌های درمان ریشه خوب، پاکسازی همه کانال‌های ریشه اعم از اصلی یا اضافی است به گونه‌ای که تمام طول کانال از قسمت تاجی دندان تا قسمت انتهایی ریشه به‌طور کامل پاکسازی و آماده سازی شوند. از دیگر ویژگی‌های مهم درمان ریشه خوب، پرکردگی سه‌بعدی تمام فضای کانال یا کانال‌های ریشه از ابتدا تا انتهای کانال به‌طور فشرده و منسجم با مواد مخصوص پرکردگی ریشه است به صورتی که اجازه رشد و نفوذ میکروب‌ها وجود نداشته باشد. تحت چنین شرایطی، میکروب‌های باقیمانده در کانال یا موجود در فضای اطراف ریشه امکان رشد نداشته و از بین خواهند رفت. بنابراین کنترل‌های ۶ ماهه و سالانه برای بررسی شرایط دندان و وجود عفونت ضروری است. از نکات مهمی که باعث افزایش موفقیت یک درمان ریشه خوب می‌شود، ترمیم تاج دندان بلافاصله یا در مدت زمان کوتاهی پس از درمان ریشه است. ثابت شده که میکروب‌های موجود در بزاق یا ناحیه پوسیدگی می‌توانند وارد کانال ریشه و باعث از بین رفتن آن شوند. ● درد پس از درمان ریشه باید بررسی شود در پایان لازم است بدانیم هرگاه دندانی که درمان ریشه‌‌ای خوبی برایش انجام شده دردناک شود، باید از جنبه‌های مختلف موردبررسی قرار گیرد. از جمله وضعیت تماس با دندان مقابل و تماس‌های بین دندانی، احتمال گیر غذایی و ناراحتی‌های لثه اطراف دندان، احتمال ترک دندانی یا ریشه‌ای، وجود پوسیدگی‌های زیر پرکردگی یا روکش و نیز بررسی کیفیت درمان ریشه به‌طور دقیق. چنانچه همه شرایط خوب باشد و مشکل به ریشه‌ دندان ارتباط یابد، لازم است بررسی شود که چه مدت از درمان ریشه گذشته است. درد پس از درمان ریشه طی هفته‌های اول کاملا طبیعی است و این درد روند کاهشی خواهد داشت ولی دردی که پس از گذشت چند ماه یا چند سال و در ارتباط با ریشه ظاهر می‌شود، نیازمند بررسی بیشتر از لحاظ تجدید درمان یا جراحی انتهای ریشه است. در این صورت حتی اگر درمان ریشه از نظر رادیوگرافی به ظاهر خوب باشد و امکان درمان مجدد هم وجود داشته باشد، ضروری است این درمان تکرار شود تا مشکل رفع شود. علت نیاز درمان مجدد ریشه ممکن است به دلیل احتمال کانال اضافی یا نیاز به پاکسازی بیشتر در طول کانال ریشه باشد.