عدم توفیق سازمان در اجرای وظایف قانونی

به منظور بررسی عملکرد سازمان نظام پزشکی، لازم است ابتدا به‌طور اجمال نکاتی در خصوص قانون تشکیل سازمان، ساختار، اهداف، وظایف و سایر تکالیف قانونی شرح داده شده و سپس به نقد کارشناسانه عملکرد پرداخته شود... قانون جدید تشکیل سازمان نظام پزشکی پس از تصویب در صحن علنی مجلس در تاریخ ۲۵/۱/۸۳ به منظور رفع اختلاف شورای نگهبان و مجلس در مجمع تشخیص مصلحت نظام در تاریخ۱۶/۸/۸۳ به تصویب نهایی رسیده و در تاریخ ۱۷/۹/۸۳ از مجلس به دولت ارسال و در تاریخ ۲۵/۹/۸۳ از سوی رییس جمهوری به وزارت بهداشت جهت اجرا ابلاغ شد. این قانون مشتمل بر ۴۷ ماده و ۵۰ تبصره است. در ماده ۲، اهداف سازمان تبیین‌شده و در ماده ۳ وظایف و اختیارات سازمان در ۲۰ بند آمده است. ماده ۵ شامل ارکان سازمان شامل مجمع عمومی، شورای عالی، رییس کل، هیات مدیره نظام پزشکی شهرستان‌ها و شورای هماهنگی استانی، هیات‌های انتظامی، بازرسان و صندوق رفاه و تعاون است. ساختار شورای‌عالی به استناد ماده ۸ متشکل از ۲۵ نفر از کادر پزشکی، ۲ نفر از نمایندگان کمیسیون بهداشت مجلس به عنوان ناظر، یک نفر نماینده وزارت بهداشت و رییس پزشکی قانونی کشور بوده که حضور نمایندگانی از سه قوه در ترکیب شورای‌عالی از نقاط قوت این قانون است. ● تشکیل ساختار جدید پس از ابلاغ قانون جدید، با توجه به ماده ۴۶، جهت اجرای بهتر قانون، ساختار جدید سازمان در ۵ معاونت شکل گرفت تا براساس ماده ۹ زیر نظر رییس کل سازمان که بالاترین مقام اجرایی سازمان است و در چارچوب مصوبات شورای‌عالی، انجام وظیفه کنند. این ۵ معاونت شامل معاونت‌های نظارت و برنامه‌ریزی، رفاهی و اجتماعی، انتظامی،‌ آموزشی و پژوهشی و معاونت پشتیبانی و پارلمانی بود که پس از مدتی معاونت پارلمانی از معاونت پشتیبانی منتزع و در نتیجه سازمان دارای ۶ معاونت شد. از آنجایی که مجمع عمومی عالی‌ترین رکن سازمان است، به استناد بند الف ماده ۷ قانون، سیاست‌های کلان پیشنهادی شورای‌عالی در ۴۲ بند در تاریخ ۱۰/۱۲/۸۶ به تصویب مجمع عمومی رسید که به لحاظ اهمیت موضوع ونقد بهتر عملکرد سازمان، ۱۰ بند اول این سیاست‌ها ذیلا ذکر می‌شود: ۱) تدوین برنامه راهبردی جامعه پزشکی و تنظیم برنامه‌های جامع عملیاتی در دوره‌های زمانی ۵ ساله. ۲) صیانت از قانون نظام پزشکی از طریق اجرای دقیق، فعال‌سازی تمام ظرفیت‌ها و تلاش مستمر برای تقویت این قانون. ۳) تلاش در ایجاد اصلاحات بنیادین در ساختار نظام سلامت با تکیه بر استقرار نظام پزشک خانواده، سطح‌بندی خدمات و ارجاع، تبیین جایگاه بخش خصوصی در نظام سلامت، تبیین شرح وظایف و تنظیم مناسبات گروه‌های مختلف پزشکی. ۴) صیانت از قداست، منزلت و جایگاه والای جامعه پزشکی، تحکیم اعتماد متقابل جامعه پزشکی و مردم. ۵) تبیین و ترویج اخلاق پزشکی به ویژه با بهره‌گیری از آموزه‌های دین مبین اسلام. ۶) ارتقای کیفیت و استاندارد‌سازی خدمات پزشکی در جهت ارتقای سلامت و رضایتمندی هم‌میهنان. ۷)‌ بسترسازی برای حضور فعال و مشارکت موثر جامعه پزشکی در مدیریت کشور. ۸) مشارکت فعال در تدوین و تصویب طرح‌ها، لوایح و آیین‌نامه‌های مرتبط با امور پزشکی و در صورت لزوم بازنگری ضوابط و مقررات مربوطه. ۹)‌ بسترسازی برای حضور فعال و مشارکت موثر جامعه پزشکی در سیاست‌گذاری و اداره سازمان نظام پزشکی و نیز مدیریت کلان بخش سلامت کشور. ۱۰) پایه‌ریزی و پیگیری تعامل موثر با قوای سه‌گانه، نهادها و سازمان‌های حکومتی و نیز سازمان‌های غیردولتی و استفاده از ظرفیت‌های آنها در راستای تحقق اهداف سازمان. ● توفیقات و نقد عملکرد سازمان حال باتوجه به ظرفیت‌ها، وظایف و اختیارات و تکالیف قانونی که بیان شد به نقد عملکرد سازمان می‌پردازیم: سازمان نظام پزشکی در دوره تثبیت قانون جدید به‌رغم اینکه همواره در معرض تهدید‌های مختلف از جمله لغو اختیار تعرفه‌گذاری در بخش غیردولتی بود، ولی با استفاده از ظرفیت‌های موجود توانست به توفیقاتی دست یابد که اهم آنها عبارتند از: ۱) شکل‌گیری ارکان وساختار تشکیلاتی جدید. ۲) شکل‌گیری کمیسیون‌های تخصصی مشورتی. ۳) شکل‌گیری هیات‌های انتظامی و شوراهای حل اختلاف. ۴) بهبود فضای فیزیکی ساختمان مرکزی سازمان. ۵) تدوین آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های مربوطه از قبیل دستورالعمل نحوه تبلیغ و آگهی‌های دارویی و مواد خوراکی، آشامیدنی، آرایشی، بهداشتی و امور پزشکی. آیین‌نامه استانداردسازی تابلو و سرنسخه‌های موسسات پزشکی، شاغلان حرف پزشکی و وابسته پزشکی. آیین‌نامه انتظامی رسیدگی به تخلفات صنفی و حرفه‌ای و آیین رسیدگی دادسراها و هیات‌های انتظامی سازمان. ۶) صدور پروانه مطب در سازمان مرکزی و شهرستان‌ها. ۷) برگزاری منظم برنامه‌های آموزش مداوم. ۸.طراحی و سازماندهی صندوق رفاه و تعاون. هر‌چند سازمان در اجرای بیش از ۵۰ درصد ازوظایف واختیارات مندرج در ذیل ماده ۳ توفیق داشته، اما به‌رغم برخورداری از حضور رییس کل سازمان در جایگاه ریاست کمیسیون بهداشت و سپس هیات رییسه مجلس و نوع تعامل ایشان با دولت، در اجرای برخی از بندهای مهم ماده فوق‌الذکر و همچنین اجرای سیاست‌های کلان پیشگفت با ضعف‌های زیادی روبه‌رو بوده و عملا نتوانسته انتظارات به حق اعضای نظام پزشکی را فراهم آورد. عدم توفیق سازمان در اجرای وظایف قانونی و پیگیری مطالبات جامعه پزشکی معلول عوامل مختلفی است که ذیلا به طور اختصار به آن پرداخته می‌شود: الف) عوامل خارجی ۱) بروز مقاومت و ایجاد چالش توسط وزارتخانه‌های بهداشت و رفاه و تامین اجتماعی در پی واگذاری برخی اختیارات به نظام پزشکی به موجب اجرای قانون جدید. ۲) مشخص نبودن جایگاه تشکل‌های صنفی از قبیل سازمان نظام پزشکی در تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی‌های کلان و خرد دولت از جمله اجرای برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع. ۳) عدم حضور نمایندگان ناظر مجلس در جلسات شورای‌عالی. ۴) کمبود اعتبارات جاری سازمان. ب) عوامل داخلی ۱) عدم تدوین برنامه راهبردی و استراتژیک به‌رغم مصوبات مجمع عمومی و شورای‌عالی. ۲) عملکرد ضعیف برخی معاونت‌های سازمان و بی‌توجهی به مصوبات شورای‌عالی. ۳) نداشتن ارتباط با سازمان‌های نظام پزشکی شهرستان‌ها و عدم توانایی در استفاده از پتانسیل مجمع عمومی. ۴) فقدان وحدت و انسجام جامعه پزشکی برای مقابله با تهدید‌ها و استفاده از فرصت‌ها. ۵) فاقد هویت بودن سازمان نظام پزشکی تهران بزرگ و درگیر بودن مدیران سازمان مرکزی با امور جاری اعضای نظام پزشکی تهران به جای پرداختن به برنامه‌ریزی و نظارت بر عملکرد شهرستان‌ها. امید بر این است تا با برنامه‌ریزی مناسب و بهره‌گیری از توان تمامی نیروهای خدوم، در جهت اعتلای سازمان گام‌های موثری برداشته شده و اهداف والای سازمان محقق شود.