شب قدر را قدر بدانیم

شب قدر، پر ارزش ترین وقت سال است ، سرنوشت آدمی در همین هنگام مشخص می شود. قرآن در شب قدر نازل شده است ، لذا به برکت نزول قرآن و فرشتگان و روح(۱) شبی که هر کس آن را درک کند و احیا بدارد، گناهانش آمرزیده خواهد شد و زندگی تازه ای خواهد یافت . شبی است پر برکت که سرنوشت همه موجودات در آن مقدر می گردد. شب قدر، شب جدایی اولیاء الله و اولیای شیطان است . شب قدر، شب دعا و ندبه و شب نزول رحمت عام و کرم خداوندی است ؛ شب آشتی بنده با خداوند و توبه و انابه و زدودن تیرگی های گناه از دل و شب خودسازی و نزدیک شدن به پروردگار است ، زیرا که اوست : ((قابل التوبات)) و ((مجیب الدعوات)) و ((ستار العیوب)) و ((غافر الخطیئات)). عزت و احترام این شب تا بدان حد است که قرآن درباره آن می گوید: لیلة القدر خیر من الف شهر(۲) شبی است که انجام اعمال عبادی در آن با عبادت هزار ماه برابر است .(۳) این شب ، شیاطین در بند اسارتند و زمینه برای انجام دادن کارهای خداپسند و مفید به حال فرد و جامعه مهیاتر است؛ مؤمنان در آن شب از وسوسه ها و کید شیاطین در امان خواهند بود. این شب ، شب معین کردن روزی افراد است، شب یادآوری نعمت های مادی و معنوی الهی است (نعمت ایمان و اسلام ، نعمت رهبری و ولایت فقیه ، نعمت سلامتی و عافیت ، نعمت فکر و اندیشه و...) ((شب وصال نبی ختمی و لیله وصول عاشق حقیقی به محبوب خود.))(۴) شب عروج انسان است ، از خاک به افلاک ؛ این شب باعظمت در رمضان واقع است که ماه خدا و با فضیلت ترین ماه هاست و روزهایش بهترین روزها و ساعاتش بهترین ساعات است .(۵) پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم )فرمود: «شیطان در این شب بیرون نیاید تا آن که صبح طلوع کند و قدرت آسیب رساندن به کسی را ندارد و سحر هیچ ساحری در این شب اثر نکند.» شب بیدار ماندن و بیدار کردن ، آگاه شدن از مکتب و دسیسه های دشمن ، تذکر دادن و یادآوری . آری لیلة القدر شبی است که بیداردلان شب زنده دار طاعتی افزون تر و نیایشی عاشقانه تر دارند. شبی که انسان های مومن ، آن را با اعمالی چون : یاد خدا، مناجات و دعا، تلاوت قرآن ، نماز شب ، گریستن بر خطاها، مطالعه و تحقیق و... زنده نگه می دارند. شبی که امام زین العابدین و فخر الساجدین (علیه السلام ) در دعای شریف ابوحمزه ثمالی تقاضای درک آن و توفیق عبادت در آن را از خدای خویش خواستار شده است و خواست مومنان نیز در ادعیه روزانه ماه رمضان همین است .(۶) شبی که پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلم ) رختخواب را جمع می کرد، خود را برای عبادت بیشتر مهیا می نمود(۷) و در مسجد به اعتکاف می پرداخت . حضرت فاطمه علیها السلام نیز نمی گذاشت فرزندانش در این شب با شرافت بخوابند؛ هر وقت خواب بر یکی از آنها غلبه می کرد، مقداری آب به صورت او می پاشید.(۸) شبی که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم ) درباره اش ‍ می فرمود: «شیطان در این شب بیرون نیاید تا آن که صبح طلوع کند و قدرت آسیب رساندن به کسی را ندارد و سحر هیچ ساحری در این شب اثر نکند.»(۹) شبی که برات آزادی از آتش جهنم و خوش بختی و سعادت دو جهان ، نصیب مومنان و زنده دلان می گردد. شبی که لیله البراتش گویند و در مورد کثرت فیضش ، لسان الغیب (خواجه حافظ) چنین سروده است : شبی که عالم بزرگ شیعه ، مرحوم آیة الله حاج محمد ابراهیم کلباسی - صاحب کتاب اشارات الاصول - برای به دست آوردن فیض و فضیلت آن ، یک سال ، شب تا صبح به عبادت پرداخت .(۱۰) شبی که خداوند آن را از میان شب ها برگزیده است ، همان طور که از بین موجودات ، انسان و از جمع پیامبران ، محمد (صلی الله علیه و آله و سلم ) و از بین بردن مکاتب ، اسلام و از بین خانه های روی زمین ، کعبه و از بین سنگها، حجر الاسود و از بین کتب آسمانی ، قرآن و از میان راه ها، صراط مستقیم ، و از میان سوره های قرآنی ، یس و از میان روزهای هفته ، جمعه و از میان ماه ها، رمضان را انتخاب کرده(۱۱)و از جمع بنی هاشم ، نیز هفت نفر را برگزیده است . شبی که مومنان عاشق برای وصول به معرفت آن از ابتدای ماه رمضان تا شب بیست و سوم سوره ((الدخان )) و یا صد مرتبه سوره ((قدر)) را می خوانند و چون شب بیست و سوم فرا رسد، دل را محکم می دارند و گوش های خود را برای شنیدن رازها می گشایند؛از این رو شب قدر از جمله ((لیالی عشر)) که خداوند در قرآن به آن سوگند خورده ، شناخته شده است . شبی که ملائک مهمان اهل زمینند. شب با عظمتی که درک کُنه و حقیقت آن برای انسان های عادی ، غیر ممکن است : (و ما ادراک ما لیلة القدر.) این شب ، مهلتی برای همه کسانی است که در عمر تاریک و ننگین خود به بیراهه رفته اند تا لحظه ای به خود آیند و اندیشه کنند که : ((چیستند))، ((کیستند)) و ((از کجا آمده اند و به کجا می روند)) و تا فرصت باقی است به جبران گذشته ها بپردازند و با توبه و استغفار خود را از سقوط حتمی ، برهانند و زندگی آینده خویش را با الگوی ((قرآن و عترت )) شکل دهند. شبی که انسان فرصتی دوباره می یابد تا با ((مطالعه و تحقیق ))، ((بحث و گفت و گو)) و ((غور در قرآن و سنت )) شیرینی معرفت خداوندی را درک کند و با تقویت درجات ایمان و یقین ، در جهت سیر الی الله و عروج به عالم بالا حرکت کند. این شب ، مهلتی برای همه کسانی است که در عمر تاریک و ننگین خود به بیراهه رفته اند تا لحظه ای به خود آیند و اندیشه کنند که : ((چیستند))، ((کیستند)) و ((از کجا آمده اند و به کجا می روند)) و تا فرصت باقی است به جبران گذشته ها بپردازند و با توبه و استغفار خود را از سقوط حتمی ، برهانند و زندگی آینده خویش را با الگوی ((قرآن و عترت)) شکل دهند شبی که موسم ناله و نجوا، خضوع و خشوع و تحلیل و تسبیح است . شب انسان کامل است و شب کمال انسان . این شب ، شام تعظیم است ، بندگان شایسته خدا در این لحظه های نورانی به عظمت و بزرگی می رسند. کثرت نام لیلة القدر دلیل بر عظمت آن است و این همه صفات والا کافی است که مسلمانان ((شب قدر)) را بزرگ شمارند و هر یک به اندازه ایمان و اندیشه خود از آن بهره جویند، ولی متاسفانه افراد بسیار از ارزش آن غفلت می ورزند و از این فرصت طلایی و استثنایی استفاده نمی کنند و از برکات آسمانی و خیرات فراوان و فیوضات سرشارش بی بهره می مانند؛ آنان در دام ابلیس اسیر گشته و در حجاب های ظلمانی گرفتار آمده اند، از این رو قدر و منزلت این شبها را فراموش کرده ، زیباترین نعمت های خداوندی را از دست می دهند؛ ولی مومنان وارسته از قیود مادی و حجب ظلمانی که در عطش قرب الی الله می سوزند، مامورند تا این شب عزیز را فراموش نکنند و در بزرگداشت آن ، بکوشند و آن را قدر بدانند، زیرا این لحظه های طلایی همیشه نصب آدمی نمی شود. خوشا به حال کسی که در این شب به انجام اعمال مخصوص توفیق یابد و این فرصت های گران بها و لحظه های گرانقدر را مغتنم شمارد و از سفره گسترده ضیافت الهی بهره مند شود! آفرین بر کسی که اهمیت ((شب قدر)) را در یابد و در این شب ارتباط خود را با قرآن و علی (علیه السلام )، این دو سرمایه نفیس و یادگاران جاودانه نبوی ، محکم کند و برای همیشه از آن دو جدا نگردد.