سوختن داریم تا سوختن

تحقیقات نشان داده که سوختگی‌ها عموما در منازل اتفاق می‌افتد. همه ما درد ناشی از سوختگی‌های خفیف را تجربه کرده‌ایم و بیشتر مواقع کاملا نسبت به آن بی‌تفاوت بوده‌ایم و با درمان‌های ابتدایی مانند گذاشتن یخ یا سیب‌زمینی روی ضایعه یا زدن پمادهای ضدسوختگی التیام پیدا کرده‌ایم... اما این زمانی است که جراحت سوختگی از سطح پوست فراتر نرفته یا یک فرد سالم دچار سوختگی شده است. این هفته می‌خواهیم بدانیم آیا اگر بیمار دیابتی دچار سوختگی شد، می‌تواند با این درمان‌های ساده بهبود یابد؟ برای پاسخ به این سوال به سراغ دکتر افشین امینی، متخصص طب اورژانس، رفته‌ایم و نظر او را جویا شده‌ایم. ▪ آقای دکتر! آیا سوختگی یک فرد دیابتی با سوختگی یک فرد عادی تفاوت دارد؟ - سوختگی، یک روند آسیب سلولی ناشی از حرارت بالاتر از حد معمول و به صورت حرارت خشک ناشی از انتقال الکتریسیته است و با توجه به میزان سوختگی به درجه‌های مختلفی تقسیم می‌شود. افراد عادی، چه بیماران دیابتی و چه افراد سالم، فقط لازم است سوختگی درجه یک را بشناسند. سوختگی درجه یک محدود به پوست است و در درجه‌های بالاتر سوختگی، میزان آسیب وارده فراتر از پوست است و به زیر پوست و عضلات تاندون‌ها و حتی استخوان‌ها می‌رسد و باعث می‌شود فرد مصدوم نیاز به بستری و اقدامات تخصصی داشته باشد. اصولا در سوختگی‌های عمیق‌تر فرد ناچار است به مراکز درمانی مراجعه کند. در نوع یک سوختگی افراد عادی، شاید کاملا نسبت به سوختگی بی‌تفاوت باشند یا حتی نیاز به مراقبت خاصی هم نداشته باشند ولی در یک بیمار دیابتی التیام زخم به راحتی صورت نمی‌گیرد و این افراد حتما باید با هر نوع سوختگی حتی یک سوختگی ساده و سطحی با پزشک معالج مشورت کنند. ▪ چرا التیام زخم در این بیماران به دشواری صورت می‌گیرد؟ - به طور کلی هر نوع سوختگی، زخم یا تاول‌های پوستی در بیمار دیابتی را باید جدی گرفت. این افراد از نظر عصبی - حسی دچار مشکل هستند و درد را به خوبی به خصوص در اندام‌های انتهایی و پاها حس نمی‌کنند. در این موارد ترجیح بر این است که حتی سوختگی‌های بسیار سطحی از نظر التیام و عوارض ثانویه و از لحاظ پیشرفت یا پسرفت مورد پیگیری دقیق قرار گیرند. نکته مهم دیگر آن است که بدانیم اگر بیمار دچار سوختگی شده آیا این سوختگی ناشی از یک سهل‌انگاری بوده یا سوختگی ناشی از اختلال حس اندام (دست یا پا) بوده و اگر اختلال حسی است باید رسیدگی شود تا دوباره تکرار نشود. درمانی که برای التیام زخم بیماران صورت می‌گیرد باید حرفه‌ای‌تر از افراد عادی باشد و بهتر است از پانسمان‌های مخصوص التیام زخم استفاده شود. این بیماران دچار اختلال در گردش خون اعضا به خصوص در اندام‌های انتهایی و انگشتان هستند و بهتر است مانند یک زخم پای دیابتیک غیرسوختگی با آن برخورد کنیم. ▪ برخی از بیماران ممکن است نسبت به بیماری خود بی‌توجه باشند یا اطلاع کافی از نحوه برخورد با حوادث نداشته باشند و به پزشک مراجعه نکنند. سوال من از شما این است معمولا سوختگی‌های سطحی پوست چه مدت طول می‌کشد تا بهبود یابند؟ - سوختگی‌های درجه یک محدودند. در واقع انتظار سوختگی عمیق نداریم. اگر بیمار گردش خون مناسبی داشته باشد یعنی درگیری‌های عروقی هنوز آغاز نشده باشد و از لحاظ ایمنی نیز دچار مشکل نباشد و بیماری خود را به خوبی کنترل ‌کند، انتظار داریم التیام زخم حدود ۵ تا ۷ روز به طول بینجامد ولی اگر روند بهبودی بیشتر از این زمان طول بکشد احتمال عمیق‌تر بودن زخم یا اختلال در التیام زخم مطرح می‌شود. ▪ برای بیمارانی که دچار سوختگی شده‌اند چه اقداماتی باید انجام شود؟ - اقدامات بستگی به نوع سوختگی دارد. وقتی فرد معمولی یا دیابتی با سوختگی روبه‌رو می‌شود عاقلانه‌ترین کار، تماس با اورژانس است. سوختگی‌ها انواع متفاوتی دارند مانند حرارت، الکتریکی یا شیمیایی. کمک‌های اولیه سوختگی در همه افراد یکسان است. در سوختگی‌های شیمیایی قراردادن دائمی عضو آسیب‌دیده زیر شیر آب به مدت ۱۰ تا ۲۰ دقیقه شدت اثر سوختگی را کاهش خواهد داد. در سوختگی‌های ناشی از الکتریسیته، ابتدا باید فرد را از منبع انرژی جدا کنند و اگر مصدوم هوشیار نیست وی را به پهلوی چپ بخوابانند و در صورتی که هوشیار است و حالت تهوع ندارد به آرامی مقداری مایع به او بدهند. در سوختگی‌های درجه ۱ فرد می‌تواند خوددرمانی کند و از پمادهای سوختگی نیز استفاده کند. در مواقعی که ناحیه سوختگی تاول زده نباید آن را ترکاند زیرا تاول به عنوان پانسمان محسوب می‌شود ولی دوباره تاکید می‌کنم در بیمار دیابتی همه این مراحل اقدامات اولیه و ابتدایی هستند و تحت هر شرایطی باید مصدوم سریعا به بیمارستان یا مراکز درمانی مجهز منتقل شود و زیر نظر پزشک و متخصصان قرار گیرد. بی‌توجهی بیماران به این مساله ممکن است عوارض جبران‌ناپذیری داشته باشد.