زمان بازی کودک را محدود نکنید

مقداری انرژی اضافی در کودکان وجود دارد که این انرژی از طریق بازی باید مصرف شود، چرا که کودکان ازطریق «بازی» نوعی تمرین را انجام می دهند، درنتیجه می توانند مهارت های لازم را برای رفع نیازهای زندگی به دست آورند، بنابراین بازی در واقع نوعی فعالیت برای پاکسازی حالات درونی است. آزادی در انتخاب نوع بازی، بازی کردن با آسودگی کامل، دخالت نکردن بزرگ ترها برای تغییر مسیر بازی با همبازی شدن با کودکان، سبب می شود که آنها از بازی های انفرادی و گروهی به طور واقعی لذت ببرند و همه اینها از شرایط اصلی بازی های آزاد است. «مادربزرگ ها» درمورد بازی بچه های کوچک به مادران همیشه سفارش می کنند که «بگذارید آن قدر بازی کند تا سیر شود» که این گفته بی شک حاصل تجربه ای عمیق است، چرا که کودکی که در هریک از مراحل رشد به اندازه نیازش آزادانه بازی کند، بهتر و استوارتر این مراحل را پشت سرمی گذارد و انسانی متعادل تر و مفیدتر می شود. الگوی بازی کودکان در سالهای اولیه کودکی نشانه تغییر رشدی آنهاست. کودک خردسال بیشتر به بازی های انفرادی نیاز دارد که مجددا با بازی موازی دنبال می شود. یعنی ۲کودک در کنار هم و نه با یکدیگر به بازی می پردازند. آنها ممکن است از یک وسیله نیز استفاده کنند، اما مستقل از یکدیگر و بدون ارتباط زیاد با هم به کار و بازی بپردازند. کودکان سه تا چهارساله بیشتر به بازی ارتباطی می پردازند؛ یعنی آنها با کودکان دیگر نیز بازی می کنند و می توانند وسایل خود را تا اندازه ای معین به دیگران بدهند و یا با آنها شریک شوند، اما در عین حال نمی توانند علایق فردی خود را فدای گروه کنند و به اصطلاح تابع گروه شوند. از چهار تا شش سالگی است که کودکان بیشتر به بازی اشتراکی روی می آورند و در موقعیت های گروهی که هدفی مشترک را دنبال می کنند، به بازی گروهی می پردازند. به طور کلی عوامل موثر در بازی کودکان شامل سن، جنس، هوش و محیط است. درجریان رشد کودکان، سه نوع بازی مشاهده می شود، بازی های تمرینی، بازی های نمادی و بازی های باقاعده. کودک در هر سنی به بازی های خاصی می پردازد و بعد از مدتی بعضی از آنها را رها می کند؛ برای مثال بچه هایی که به مهد می روند از بازی با مکعب های چوبی دست می کشند، چرا که اشیایی از قبیل رنگ گل رس، مداد رنگی و... فعالیت های جالب تر و متنوع تری هستند که به کودک عرضه می شود و او تمایل دارد برای بازی به آنها بپردازد. وقتی کودکی نمی تواند اسباب بازی ها و عروسک های خود را جان دارکند، این بازی ها نیز جذابیت خود را از دست می دهد و او کم کم به سوی بازی هایی مانند فوتبال، بسکتبال، شطرنج و بازی های فکری پیچیده می رود که نیازهای فکری، جسمی، روانی و اجتماعی او را بهتر برآورده می کند. مقدار انرژی اضافی درکودکان وجود دارد که این انرژی ازطریق بازی باید مصرف شود. چرا که کودکان ازطریق بازی، نوعی تمرین را انجام می دهند، درنتیجه می توانند مهارت های لازم را برای رفع نیازهای زندگی به دست آورند، پس بازی نوعی فعالیت برای پاکسازی حالات درونی است. عامل اصلی بازی، لذتی است که در حال بازی کردن در فرد ایجاد می شود و این تفاوت اصلی با کار است، چرا که کار نوعی فعالیت برای رسیدن به هدف است. شخص این فعالیت را نه تنها به خاطر آن که از آن لذت می برد، بلکه بدلیل آنکه خواهان نتیجه نهایی آن است به انجام می رساند. برای تمیز و تشخیص بازی از کار، پنج معیار به عنوان شاخصه های بازی معرفی شده است این معیارها شامل این است که بازی دارای هدف در خود است، بازی اختیاری است نه اجباری، بازی دلپذیر و خوشایند است، بازی ترکیب و سازمانی ندارد و نهایتا بازی از قید کشاکش و پرخاش آزاد است. برای مثال نقاشی را می توان به عنوان فعالیتی دلپذیر و لذت بخش دربازی درنظر گرفت که منظور کسب لذت از آن است. کودکان به فکر برنده شدن و رقابت با دیگران نیستند و هدفشان تفریح و لذت بردن از بازی است، اما به تدریج که کودکان بزرگتر می شوند و موضوع رقابت و برنده شدن بیش از بازی برایشان لذت آفرین می شود. اهمیت بازی و اثر عمیق روحی و معنوی و آموزش نهفته در آن، به طور جدی مورد توجه کارشناسان و پژوهشگران است و آنها به این نتیجه رسیده اند که بازی کردن برای پذیرش مطالب گوناگون، ایجاد آمادگی جسمی و روانی موثر است و عمل یادگیری را سریع و آسان می سازد؛ بازی در واقع نیروهای ذهنی و جسمی فرد را برای کسب موفقیت به کار می اندازد. بازی هایی که بزرگترها ترتیب می دهند، مدت محدودی کودکان را سرگرم نگه می دارد، اما بازی هایی که کودکان خودشان آنها را ترتیب می دهند؛ می تواند ساعت ها و شاید همه روز آنها را مشغول کند. کودکان «عروسک بازی»، «خانه سازی» با گل و شاخ و برگ بازی هایی که در مدرسه ترتیب داده می شود و غیره را به دلخواه شروع می کنند و ساعت ها با آن سرگرم می شوند.