روزنامه فردا برای فردای جهان

خبر قدرت می‌آورد. خبر مثال قدرت و قدرتمندی نیست. خبر خود قدرت است. خبر در همه دنیا اگرچه می‌تواند قدرت زده باشد، ولی همیشه در دامن قدرتمداران نیست. این سال‌ها که خوانده‌ام و نوشته‌ام، چه خوب و چه بد، بیشتر فهمیدم آن روز که خبر سخنرانی گل آقا را نوشتم و دستپاچه بودم تا خبرنگار دیگری نباشد در آن مراسم، سردبیر چرا خبرم را تیتر دو روزنامه کرد. می‌خواهید بگویید که چقدر کندذهنم که تازه این نکته را دریافتم؟ زود قضاوت کرده‌اید. چون من همین الان نوشتم که «بیشتر فهمیدم.» گل آقا، واقعا «دو کلمه حرف حساب» داشت. از روزنامه اطلاعات شروع کرده بود و مدت‌ها که گذشت، دید حرف‌هایش مردم را خوش آمده و دولت و ساختار حکومت هم مشکلی ندارند که هیچ، اتفاقا از حرف حق و حساب، حمایت هم می‌کنند. این شده بود دو کلمه حرف حساب. قصه نمی‌گویم، روایتی است از قدرت خبر. پس ادامه را بخوانید. سال‌های ۷۰ یا ۷۱ بود، یادم نیست، سال‌های اول دهه ۸۰ بود، در اطلاعیه‌یی خواندم که گل‌آقا در نمایشگاه مطبوعات سخنرانی می‌کند با موضوع طنز و سیاست. آن روزها با همه حمایت‌هایی که از گل آقا می‌شد ولی بسیاری از ذهن‌ها این سوال را شایعه کرده بودند که گل آقا سوپاپ اطمینان دولت و نظام است و طنزی هم که می‌نویسد برای دلخوش کردن و دور کردن مردم از برخی مسائل است. روز سخنرانی را یادداشت کردم و چهارشنبه روزی بود که شال و کلاه کردم و رفتم محل نمایشگاه دایمی. معطل بازاری بود و دلواپس بودم اگر گل آقا نیاید و من هم دست خالی برگردم، جواب دبیر تحریریه را چه بدهم: کجا بودم، بدون اطلاع؟ چرا رفتم، بدون اطلاع؟... اما زد و گل آقا آمد و از همان اول حرف‌هایش بحث داغی کرد که شاه بیتش این بود: «من سوپاپ اطمینان نظام نیستم.» تندتند می‌نوشتم و حواسم بود خبرنگار دیگری آنجا نباشد و زودتر از من خبر را ننویسد و پشت تلفن نخواند، که البته بود و حریص‌تر از من هم می‌نوشت. تمام راه را برای رسیدن به دفتر روزنامه ابرار آن زمان، با اضطراب سینه خیز رفتم. وقتی رسیدم بازخواست شدم ولی خبر را که به سردبیر دوست داشتنی دادم، دوبار پرسید: صابری خودش گفته؟ با تمام وجود تایید کردم. خبر شد تیتر دو روزنامه فردا و از آن زمان به بعد هم دبیر تحریریه آزادم گذاشت تا بروم و تولید کنم، نه اینکه مثل این روزهای «کارمندان خبر»، از روی دست بغلی بنویسی و کپی‌کاری کرده باشی به ماهی ۵۰۰ تومان یا که بیشتر. خبر قدرتمند بیش از اینها می‌ارزد و خبرنگار واسط انتشار و انتقال قدرت، در حکم کیمیاست. من برای انتقال اطلاعات و قدرت خبر گل‌آقا، عجله داشتم چون مردم باید بروز و نمود این قدرت را در قالب خبر و گزارش خبری در روزنامه‌ام می‌خواندند. آنها باید می‌دانستند گل‌آقا چه وضعیتی دارد و دلایلش برای اینکه تبدیل به سوپاپ اطمینان شده یا نشده چیست. می‌شد براحتی برای همان خبر تیتر نوشت که گل آقا درباره طنز و سیاست سخنرانی کرد یا تیترها و خبرهای خنثی‌تر از این. آنچه امروز در بسیاری از روزنامه‌های این روزهای ما نوشته می‌شود، مگر چیزی بیشتر از این است. زود قضاوت نکنید! نوشتم «در بسیاری.» روی دیگر این نوشته و آنچه در متن سخنان دکتر «رضاییان» می‌خوانید و من بدون خواندن آنها می‌نویسم، این است، روزنامه‌های خبری – تحلیلی را سیاست دیگری باید. خبری را که همه رسانه‌های الکترونیک و دیجیتال و همه رادیو و تلویزیون‌ها در ساعت‌های گذشته منتشر کرده‌اند و جهان از آن باخبر شده، نباید تیتر فردا کرد. تیتر فردا، باید برای جهان فردا، برنامه داشته باشد. اتفاق امروز را باید با پرداخت خوب و حرفه‌یی و پاسخ گفتن به چراها و چگونگی‌های بسیار برای فردا آماده کرد. معلوم است که این حرف من درباره روزنامه‌هاست، که بسیاری?شان در همین پایتخت اتفاق‌های دیروز و دیروزها را می‌نویسند و نتیجه کاهش تمایل به خرید روزنامه است. خبر قدرتمند خود را نشان می‌دهد به شرط اینکه خبرنگار آموزش دیده باشد و مهارتی را از استادکاری فراگرفته باشد. برای روزنامه خبری – تحلیلی می‌توان و باید، گزارش‌های خبری نوشت، نه قصه و خیال. محتوا باید روح و رویکرد خبری داشته باشد با همه عناصرش؛ ستون یادداشت و تفسیر و تحلیل، گفت‌وگوهای کارشناسی (موافق و مخالف)، نظر شاهدان عینی، گفت‌وگو با عامل یا عاملان، مصدوم یا مصدومان. دبیران و سردبیر روزنامه باید نگاه خبری - تحلیلی به محتوا داشته باشند. در غیر این صورت حجم زیادی از نوشته‌هایمان می‌شود تولید دیگری و کپی‌کاری ما. اینچنین اگر شد، تفاوتی میان آگهی تسلیت با روزنامه?مان نیست، مگر یک نکته خیلی مهم، در آن آگهی تسلیت خبری نهفته است که دیگران خبردار می‌شوند، حتی از چرایی مرگ (در برخی موارد علت نوشته می‌شود) و چگونگی انجام مراسم.