دهکده جهانی

وقتی نظریه دهکده جهانی مطرح شد بسیاری تصور می‌کردند انسان‌ها تا رسیدن به چنین وضعیتی هنوز راه درازی در پیش دارند، ولی ظهور پدیده‌هایی مانند شیوع مرگبار ایدز در کشورهای فقیر که تهدیدی بالقوه برای کل جهان به حساب می‌آید و آلودگی محیط‌زیست زنگ خطر را به صدا درآورده و کارشناسان به این نتیجه رسیده‌اند که گسترش راه‌ها و ارتباطات می‌تواند مشکلات محلی را به صورت بحرانی جهانی درآورد... دکتر یانگ، پزشک اطفال جوان، در درمانگاهی در دل کوه‌های کشور لسوتر در آفریقا کار می‌کند که تنها با کمک قایق برای عبور از رودخانه‌ای خروشان می‌توان به آنجا رسید. وی بیماران کوچک خود را با مهربانی معاینه می‌کند و می‌گوید: «زمانی از نگاه کردن به آزمایش ایدز کودکان این منطقه می‌ترسیدم. بسیاری از آنها که از مادران HIV مثبت متولد می‌شدند، خود در زمان تولد آلوده بودند. ولی حالا غالبا آزمایش این بچه‌ها منفی است.» دکتر یانگ ۳۳ ساله و پرستاری که او خود آموزش داده در اولین گام برای جلوگیری از انتقال ویروس ایدز به کودکان، مادران باردار را تشویق به انجام آزمایش می‌کنند. دکتر یانگ نماینده پزشکان جوان آمریکایی است که از سال ۲۰۰۸ با همه‌گیری کشنده‌ای که کشورهای فقیر را رو به نابودی می‌کشاند، مبارزه می‌کنند. ● موانع اصلی برای مبارزه با ایدز کمبود متخصص در صحرای آفریقا هنوز از موانع اصلی برای مقابله با ایدز به حساب می‌آید. به گزارش سازمان بهداشت جهانی تنها ۳ درصد از دست‌اندرکاران امر بهداشت در این منطقه که یک‌چهارم آلودگی جهان را داراست، مشغول به کارند. کارشناسان بهداشت عمومی معتقدند حضور پزشکانی چون دکتر یانگ می‌تواند احتیاج مبرم این بخش از قاره آسیا را به متخصصان اطفال، جراحان و سایر تخصص‌ها برای آموزش پزشکان و پرستاران آفریقایی تا حدودی پاسخگو باشد. بسیاری از دانشگاه‌های ایالات‌متحده از ۵ سال گذشته در پاسخ به فراخوان کنسرسیوم دانشگاه‌ها برای بهداشت جهانی برای اجرای راه‌های مقابله با ایدز در آلوده‌ترین مناطق جهان اعلام آمادگی کرده و تاکنون بیش از ۷۰ دانشگاه آمریکایی و کانادایی برنامه‌های خود درباره بهداشت جهانی را رسما ارائه داده‌اند. برای تشویق پزشکان متخصص برای کار در مناطق آلوده، تمهیدات زیادی پیش‌بینی شده و تامین بودجه آن را منابع گوناگون بر عهده گرفته‌اند. دولت آمریکا تنها بخشی از بودجه چند میلیارد دلاری چنین طرح‌های همه‌جانبه و طولانی‌مدتی را تامین می‌کند و بخش دیگر آن به وسیله بنیادهای خصوصی یا افراد سرشناس یا سیاستمداران پرداخت می‌شود. از جمله نهادهای غیردولتی که به این طرح کمک می‌کنند، بنیاد بیل و ملیندا گیتس و دختر جورج‌بوش رییس جمهوری سابق آمریکاست؛ بنیاد وی با نام جمعیت سلامت جهانی در اولین اقدام، ۳۶ فارغ‌التحصیل از ۸ کشور را برای کار در سازمان‌های غیرانتفاعی روانه کشورهای رواندا، بروندی، مالاوی و اوگاندا کرده و هزار نفر دیگر نیز اعلام آمادگی کرده‌اند. پس از اعزام دکتر یانگ به صحرای آفریقا که با کمک بنیادهای خصوصی صورت گرفت، دیگر این بنیادها هرگز برای ثبت‌نام متقاضی آگهی ندادند و بسیاری از فارغ‌التحصیلان پزشکی دانشگاه‌های آمریکا از طریق موسسات علمی برای همکاری در این طرح اعلام آمادگی کرده‌اند. بخشی از بودجه این طرح برای دستمزد پزشکان و بخشی نیز برای تامین داروهای مورد نیاز هزینه می‌شود. برای پزشکان علاوه بر دستمزد سالانه، بنیادهای تامین‌کننده بودجه در ازای هر سال کار در مناطق یاد شده، ۴۰ هزار دلار از بدهی‌های شاغلان در طرح را می‌پردازند. دکتر یانگ با خنده می‌گوید: «وقتی به آمریکا برمی‌گردم از من می‌پرسند آیا از آب رودخانه استفاده می‌کنم یا در کپرهای آفریقایی می‌خوابم؟! راستش اوضاع آنقدر که دوستانم خیال می‌کنند بد نیست. من در خانه راحتی در پایتخت آرام لسوتو زندگی می‌کنم، اینترنت بی‌سیم و ماشین خوبی دارم.» ● اهداف طرح مبارزه با ایدز جمعیت‌های محلی مانند جمعیت پزشکی کودکان مبتلا به ایدز توانست ۵۰ تا ۶۰ متخصص را در کشورهای لسوتو، سوازیلند، مالاوی و یوتسوانا به کار گمارد. در درمانگاه‌ها و بیمارستان‌های تحت مدیریت و نظارت این پزشکان بیش از ۵۰ هزار کودک مبتلا به ایدز تحت درمان قرار دارند. فاز اول طرح در ژوئن سال جاری به پایان می‌رسد ولی اثرات آن در مناطق آلوده باقی می‌ماند. ۱۲۸ پزشکی که در ۵ سال گذشته با طرح همکاری کرده‌اند، توانسته‌اند بیش از ۳ هزار متخصص آفریقایی را برای مبارزه با ایدز آموزش دهند. فاز بعدی این طرح قرار است از ماه جولای با حضور ۳۲ متخصص با اهداف گسترده‌تر آغاز شود. خانم دکتر خیری اهل مالاوی، متخصص سخت کوش اطفال، که در ۱۷ سال گذشته تنها متخصص شاغل در برنامه‌های ضدایدز دولت بوده می‌گوید: «ورود ۱۰ متخصص اطفال به لسوتو در سال ۲۰۰۶ که باعث شد آموزش‌ها و داروهای ضدایدز بیشتر در اختیار مردم قرار گیرد و شانس زندگی کودکان مبتلا به ویروس HIV را به شکلی چشمگیر افزایش دهد. تا قبل از سال ۲۰۰۵ و شروع به کار بنیادها و جمعیت‌های ضدایدز، حتی یک کودک مبتلا از خدمات عمومی استفاده نمی‌کرد.» وی ادامه می‌دهد: «هر صبح باید می‌دیدم چند نفر زنده و چند نفر مرده‌اند. سن بسیاری از کوکان مبتلا به ایدزی که می‌مردند به ۲ سال هم نمی‌رسید و این وضعیت تا سال‌ها ادامه داشت. در دهه ۹۰ حتی کیت کافی برای انجام آزمایش ایدز را هم نداشتیم.» طبق آمار آژانس ایدز ملل متحد UNAIDS کشور دو میلیونی لسوتو با بیش از ۶۵۰۰ کودک آلوده، سومین منطقه شیوع ایدز است. داروهای ضدایدزی که از سال ۲۰۰۵ به این منطقه وارد شده‌اند تنها پاسخگوی نیاز یک‌چهارم مبتلایان هستند ولی وزیر بهداشت لسوتو می‌گوید: «بدون راه‌اندازی این طرح‌ها کودکان ما بسیار کمتر از این تعداد می‌مردند.» دکتر یانگ، ماهی یک بار به سوی کوه‌های سر به فلک کشیده پوشیده از جنگل می‌راند. از بین مردانی با بالاپوش کلفت در دهکده‌هایی با آلونک‌های به گل نشسته می‌گذرد. پیش از ورود او به درمانگاهی بدون آب آشامیدنی و برق، بیمارانش را معاینه می‌کند و قوطی خالی داروهایشان را پر می‌کند. وقتی به یکی از بیماران می‌گوییم که دوره ۳ ساله حضور دکتر یانگ رو به پایان است او بی‌صدا دست‌هایش را به چشمانش می‌برد تا ما اشک‌هایش را نبینیم.