در مورد گرفتگی بینی

یکی از علایم شایعی که باعث شکایت بسیاری از مراجعه‌کنندگان به درمانگاه‌ها می‌شود، گرفتگی بینی است که در این حالت بیمار احساس می‌کند بینی او باز نیست و عبور هوا از بینی به طور ناقص انجام می‌شود و در این حالت در بینی، یا انسداد کامل پیش می‌آید یا به طور نسبی بسته می‌شود. این مساله ممکن است دو طرفه باشد و همچنین ممکن است یک بینی بسته باشد و دیگری باز باشد و بعد از چند ساعت همان بینی که بسته بود، باز باشد و بینی دیگر بسته باشد و این سیکل تکرار شود و بالعکس. این حالت اخیر، که خیلی از افراد از آن شکایت دارند، بیماری نیست، بلکه سیکل طبیعی و سیکل فیزیولوژیک بینی است و افراد نباید از این بابت نگران باشند. حدود هر یک تا چهار ساعت یک‌بار در هر فرد طبیعی یکی از سوراخ‌های بینی به طور نسبی بسته می‌شود و یکی باز می‌شود و آن بینی که بسته بود، بازتر عمل می‌کند. بعضی از افراد می‌خواهند در این حالت با قدرت زیاد و سریع از بینی نفس بکشند و اظهار می‌دارند که نمی‌توانند این عمل را انجام دهند، در اینجا باید عنوان شود که این کار، انتظار درستی از بینی نیست و بینی وظیفه‌اش این است که هوا را به آرامی از بین شاخک‌هایی که داخل بینی قرار دارند، هدایت کند. هوا به آرامی از بین اینها عبور می‌کند و در این مدتی که هوا از این شاخک‌ها عبور می‌کند، گرم و مرطوب می‌شود تا بتواند به حنجره و ریه برسد. علاوه بر گرم و مرطوب کردن هوا، بینی وظیفه دارد که ذرات معلق موجود در هوا را بگیرد. از طرفی چون مخاط بینی مرطوب است، برخی از میکروب‌ها و ذراتی که در هوا موجود است، در هنگام عبور از بینی، به مخاط بینی می‌چسبد، یعنی بینی یک وسیله دفاعی است و مخاط بینی باعث می‌شود که این میکروب‌ها و ذرات به ریه نرسند. یکی دیگر از کارهای بینی علاوه بر تنفس و دفاع بدن، نقش در عمل بویایی است. با رسیدن مولکول‌های ماده بودار به مخاط بویایی فرد بو را حس می‌کند اما عوامل ایجاد‌کننده گرفتگی بینی کدام است؟ و در چه افرادی گرفتگی بینی به طور معمول دیده می‌شود؟ در گرفتگی بینی چندین عامل می‌تواند دخیل باشد، ولی مهم‌ترین علت در حال حاضر آلرژی و حساسیت بینی است که تقریبا در همه افراد و در تمام سنین دیده می‌شود. اغلب گرفتگی بینی در بهار یا پاییز تشدید می‌شود، البته علایم دیگری نیز به همراه گرفتگی ممکن است وجود داشته باشد مثل عطسه، خارش بینی و ترشح مایع زلال از بینی. از علل دیگر، انحراف دیواره بین دو حفره بینی یا انحراف سپتوم بینی است. در بعضی از افراد، دیواره بین دو حفره بینی کاملا صاف نیست و در نتیجه ممکن است گرفتگی بینی ایجاد شود. یا ممکن است در اثر تکامل، طوری استخوان و غضروف‌های داخل بینی رشد و تکامل پیدا کند که به صورت صاف نباشد و کج باشد. از علل دیگر می‌توان به ضربات وارده به بینی اشاره کرد که در اثر ضربه، چه در کودکی و چه در بزرگسالی، ممکن است به یک طرف بینی فشار وارد شود و به انحراف بینی و در نهایت باعث گرفتگی بینی شود. همچنین در کودکانی که دچار بزرگی لوزه سوم هستند (چون لوزه سوم در انتهای بینی وجود دارد)، عبور هوا مشکل می‌شود. اما علایم گرفتگی بینی کدام است؟ چه علایمی همراه گرفتگی بینی می‌تواند وجود داشته باشد؟ از مهم‌ترین علایم گرفتگی در بینی، عدم عبور هواست. علاوه بر آن ترشح نیز از بینی وجود دارد، مانند تورم مخاط بینی به خاطر آلرژی که می‌تواند باعث ترشح آبکی از بینی شود. اگر یک تومور بدخیم در بینی باشد، علاوه بر گرفتگی می‌تواند ترشح خون‌آلود (نه آبکی و زلال) هم دیده شود. ‌گیر کردن جسم خارجی (که از علل کمتر شایع است)، مانند دانه حبوبات یا قطعه‌ای از مداد پاک‌کن در داخل بینی می‌تواند باعث گرفتگی بینی و عدم عبور هوا شود. در مواردی ممکن است فرد دارای تومور خوش‌خیم به نام آنژیوفیبروم باشد که در این صورت هم گرفتگی بینی رخ می‌دهد. البته می‌تواند باعث خونریزی هم شود و با ترشح زلال یا چرکی و خون‌آلود و خونریزی از بینی، تورم بینی، تورم صورت و بدفرم شدن صورت همراه باشد. در موارد شدید ممکن است این علت‌ها باعث بد شکل شدن ظاهر بینی شوند، مانند کسانی که دارای پولیپ یا یک توده خوش‌خیم در داخل بینی هستند که در اثر کم‌توجهی و عدم درمان آن، حجمش زیاد می‌شود و ظاهر بینی را پهن می‌کند.