درمان‌های مادربزرگ را دور بریزید!

همه ما در زندگی روزانه خودمان ممکن است به هر دلیلی با خطر سوختگی مواجه شویم اما خوب است بدانیم چطور باید با سوختگی برخورد کنیم یا اگر یکی از نزدیکان‌مان دچار سوختگی شد چه کاری می‌توانیم برایش انجام دهیم. آقای دکتر فرهاد رضوانی، مدیریت بحران آمادگی خانواده برای حوادث غیرمترقبه در مطلب زیر جواب این سوال‌های مهم را می‌دهد. ● بی‌خیال خمیردندان و سیب‌زمینی شوید باید بدانید این تصور اشتباهی است که اگر جایی از بدن‌تان را بسوزانید فورا به محل سوختگی خمیردندان یا سیب‌‌زمینی بمالید در نگاه اول شاید باعث التیام درد شود اما در حقیقت این مواد افزودنی خمیردندان است که باعث می‌شود شما چنین فکر کنید. در چنین مواردی توصیه می‌کنیم از مایعات خنک برای نواحی سوخته استفاده کنید یعنی موضع سوخته را در معرض آب خنک قرار بدهید. این روش راه خوبی برای جلوگیری از تاول زدن است اما اگر محل سوختگی دچار عفونت شد از پماد ضدسوختگی استفاده کنید و درصورت وخیم‌تر‌شدن زخم حتما به پزشک مراجعه کنید چون شاید نیاز به پانسمان یا تجویز داروهای آنتی‌بیوتیک باشد. در مواردی که فرد واکسن کزاز نزده باشد باید واکسیناسیون کزاز در موردش انجام گیرد زیرا میکروب کزاز می‌تواند از محل زخم سوختگی وارد بدن شود. ● فکر نکنید شایع نیست سوختگی در تمام دنیا به‌عنوان یک چالش بهداشتی محسوب می‌شود، این پیامد می‌تواند فرد حادثه‌دیده و خانواده او را دچار اختلالات جسمی و روحی کند و حتی از لحاظ اجتماعی و اقتصادی هم انسان را تحت‌تاثیر قرار دهد. متاسفانه سوختگی در تمام دنیا به‌علت ‌بی‌توجهی و آگاهی نداشتن برای تهیه وسایل گرمازا و ‌رعایت‌نکردن نکات ایمنی و اصول استاندارد روز به روز در حال افزایش است. از میان ۱۵۰دلیل مرگ و میر شایع در ایران، سوختگی در رده‌ ششم قرار دارد و می‌توان گفت در مجموع آمار مرگ و میر از سنین ۲۰تا ۴۰سال کشور ما در رده سوم است. ● هنگام رانندگی چای نخورید نوع سوختگی بستگی به محیط زندگی افراد دارد. معمولا در خانواده‌ها سوختگی به وسیله مایعات داغ ایجاد می‌شود و متاسفانه به‌دلیل بی‌اطلاعی بسیاری از والدین، درصد بالایی از این سوختگی‌ها شامل کودکان می‌شود؛ از آنجا که کودکان نوپا دوست دارند تا به همه چیز دسترسی داشته باشند و هر چیزی را لمس کنند در معرض خطر سوختگی با مایعات هستند مثلا اگر سینی چای روی میز باشد کودک سعی می‌کند تا به آن دست بزند و روی پایش بایستد به‌همین‌دلیل رومیزی را می‌کشد؛ در اینجا هم خطر سوختگی و هم ضربه به سر وجود دارد. سعی کنید چنین مایعات داغی را سرراه کودک قرار ندهید و از میان محل رفت‌وآمد کنار بگذارید. متاسفانه گاهی دیده می‌شود رانندگان در ماشین و در حال حرکت لیوان چای داغ به دست دارند. اگر بر اثر مانعی ماشین بایستد یا منحرف شود همان لیوان چای موجب صدمه به راننده یا سرنشین جلو می‌شود. ● حتی استخوان هم می‌سوزد سوختگی همان آسیب پوست یا غشاهای مخاطی سطح بدن توسط عواملی مثل حرارت، مواد شیمیایی، اشعه آفتاب و جریان الکتریسیته است. سوختگی درجه یک موجب ایجاد التهاب و قرمزی روی سطح پوست می‌شود و کمی درد در قسمت سوخته احساس می‌شود. در سوختگی درجه ۲ وسعت آسیب بیشتر است و سطح سوختگی علاوه‌بر غشای مخاطی، سطح داخلی پوست را نیز می‌سوزاند و باعث تاول روی پوست می‌شود. در شدیدترین نوع یعنی سوختی درجه ۳ عصب و عضلات نیز درگیر سوختگی می‌شود و آسیب‌ آن حتی ممکن است به استخوان نیز برسد و استخوان را هم از بین ببرد. ● تاول‌ها را نترکانید در گذشته از نظر علمی تاول به‌عنوان یک پانسمان به حساب می‌آمد و توصیه می‌شد تا کاری به آن نداشته باشند اما اخیرا مطالعات روز نشان داده است باز کردن تاول در التیام درد بسیار موثر است اما این کار باید در محل بهداشتی و استریل انجام شود بنابراین هرگز سعی نکنید تا خودتان با سوزن یا با وارد کردن اشیای نوک تیز تاول پوست را بترکانید. برای این کار حتما باید به پزشک مراجعه کنید. ● در کلاس‌ها شرکت کنید متاسفانه در بسیاری از موارد شاهد این بوده‌ایم که خانواده‌ها در برخورد با حوادثی مثل سوختگی نمی‌دانند چه کار باید بکنند و اضطراب و استرس خود را نیز به بیمار منتقل می‌کنند. هنگام وقوع چنین حوادثی خونسردی خود را حفظ کنید تا بتوانید عکس‌العمل به موقع و صحیح را انجام دهید. در بحث سوختگی و کلا مواردی که ممکن است به‌صورت اورژانسی در خانه به‌وجود بیاید به شهروندان عزیز توصیه می‌کنیم با توجه به اینکه وزارت بهداشت در بحث آموزش همگانی، کلاس‌های رایگانی را درسطح دانشگاه‌های کل کشور مطرح ساخته همکاری کنید و در کلاس‌های آموزش‌های اولیه شرکت کنید تا هنگام وقوع حادثه، تا قبل از رسیدن اورژانس عکس‌العمل درستی را داشته باشید؛ به بیمار خود کمک کنید تا بر دردش غلبه کند. ● اوضاع را وخیم‌تر نکنید اگر یکی از اعضای خانواده دچار سوختگی شدید شد در نخستین فرصت به ۱۱۵ زنگ بزنید تا همکاران پزشک در محل حاضر شوند. اگر بدن فردی با آتش سوخته هرگز سعی نکنید تا لباسش را از تنش دربیاورید به‌خصوص در مورد لباس‌های نایلونی که با حرارت زیاد به پوست می‌چسبد و از آنجا که در آن وضعیت پوست آسیب‌دیده شدید است بهتر است سعی به در آوردن لباس نکنید. علاوه براین اگر ساعت یا زیورآلاتی در دست فرد حادثه دیده بود، به آنها دست نزنید زیرا که بافت پوست صدمه بیشتری می‌بیند. بهترین راه‌حل همان شست‌و‌شو با آب است. سوختگی در ناحیه گردن موجب فشار به حنجره می‌شود و خطر آسیب جدی را بسیار افزایش می‌دهد بنابراین در چنین موقعیت‌هایی فرد را سریعا به یک درمانگاه نزدیک انتقال دهید.