تماشای تلویزیون مزایای کم و مضرات زیادی دارد. به همین دلیل باید تلویزیون تماشاکردن کودک خود را آگاهانه کنترل کنید:
▪ آشفتگی در تلویزیون: زمانی که این آشفتگی برای تلویزیون و کودکان بوجود می آید، پرسشهای زیادی ایجاد می شود. سرخطهای هشداردهنده اخبار درباره آسیبهای تلویزیون به نوجوانانی که ذهنهای تاثیرپذیری دارند، والدین را وحشتزده و دچار احساس گناه می کند، اما باعث نمی شود تا تلویزیون را خاموش کنند.
۷۴ درصد نوزادان و کودکان نوپا، قبل از دو سالگی تلویزیون تماشا می کنند. در حال حاضر به رسانه هایی که هدف اصلی آنها کودکان کم سن می باشند، دسترسی مداوم داریم. بنابراین وجود تلویزیون بیش از هر زمانی، باعث ایجاد خطراتی بیش از پیش و بطور قطع سردرگمی بیشتر از گذشته می شود.
خبر خوب این که، در حالی که بخشهایی از این آشفتگی ایجاد شده در میان کودکان و رسانه ها که هنوز در کنار هم قرار نگرفته اند، توسط محققان بسیاری مورد محاسبه قرار گرفته است. ما خواستار به اشتراک گذاری دانش متخصصان و ارائه راهنماییها، فوت و فنها و آزمایشها و مشقتهای پدر و مادرهای واقعی هستیم تا نه گناه افزوده شود و نه تاثیرات شدید تحمیل کننده برای آنها ایجاد شود، بلکه رهنمودهایی را دوباره تلویزیون و کودکان کم سن و سال که کاملا به روز هستند ، برای شما به ارمغان بیاورد.
● از کودکتان توقع یادگیری از تلویزیون را نداشته باشید
چه کسی خواهان پیشرفت کودک خود همانند یک دانشمند یا نقاش کوچک، بخصوص اگر شما در هنگام تمرین کردن کودکتان فرصت داشته باشید تا فنجانی قهوه بنوشید، نیست؟ متاسفانه، ویدئوهای «آموزشی» کودکان آن گونه که به نظر می رسند، مفید نیستند. پژوهشگران در مورد این که تلویزیون برای کودکان زیر دو سال هیچگونه ارزش آموزشی ندارد، توافق نظر دارند.
«مغز یک نوزاد از دو سالگی، از نظر اندازه، سه برابر شده و رشد مغز در واکنش مستقیم به تحریکات بیرونی، در متن تجربه دنیای واقعی اتفاق می افتد.»
به این معنا که گفت وگو با نوجوان در مورد رختهای چرکی که در رختشویخانه قرار می دهید، نسبت به به هرگونه نوار ویدئویی درباره کارهای مهندسی، جنبه آموزشی بیشتری برای افزایش هوش او دارد. باور نمی کنید؟ در تحقیقات گزارش شده، محققان دریافته اند که کودکان برای کپی برداری از کاری که تلویزیون نمایش می دهد، در مقایسه با انجام کاری که بطور زنده آن را مشاهده می کنند، بسیار کندتر عمل می کنند.
حال، نتیجه این بررسی به این معنی نیست که روشن کردن تلویزیون برای تماشای برنامه ای ۱۵ دقیقه ای فرزند شما را بی زبان خواهد کرد. بیایید واقع بین باشیم. گاهی برای جمع آوری اطلاعات نیاز به زمان داریم. در اینجا هیچ آسیب دائمی وجود نخواهد داشت، اما می دانیم که این کار به آنها کمکی نکرده و روند کند رشد به چشم می آید. اما دست کم، سود و زیانی هم ندارد.
● هنگام تماشای تلویزیون به کودک غذا ندهید
در حال حاضر مسئله چاقی در دوران کودکی موضوعی داغ است و دلیل خوبی هم برای آن وجود دارد. مرکز بین المللی آمار بهداشت گزارش داده است که حدود ۱۶ درصد کودکان آمریکایی اضافه وزن دارند و این اضافه وزن تنها در یک دهه ۴۵ درصد افزایش داشته است. شکی نیست که این آمار با تماشای تلویزیون ارتباط مستقیم دارد.
اما لزومی ندارد که عمل نشسته تلویزیون تماشاکردن هنگامی که کودکان در حال ورزش کردن هستند قطع شود. در عوض، پژوهشگران معتقد هستند که این مسئله بیشتر به کودکانی مربوط است که در مقابل تلویزیون غذا می خورند و در آگهی های بازرگانی تلویزیون، عرضه مواد غذایی صورت می گیرد.
وادار کردن کودکان به تمام کردن غذایشان، یکی از چالشهای دیرینه همه پدر و مادرهاست و برای حل آن می توان گفت که تلویزیون می تواند معجزه کند.
خانمی که دو فرزند چهار و هفت ساله دارد، می گوید: «پسر بزرگترم در غذاخوردن خیلی ایرادگیر است. تنها راهی که صبحها او را وادار به خوردن می کرد این بود که تلویزیون را روشن کنم. این کار باعث می شد تا همه چیز بخورد، حتی اسفناج. اما من احساس گناه می کردم چون فکر می کردم او متوجه آنچه می خورد نمی شود.»
در اینجا غرایز این مادر تحت فشار قرار گرفته است. به گفته پزشکان تماشای تلویزیون می تواند با توانایی پاسخگویی کودک به علائم سیری تداخل پیدا کند و بطور بالقوه باعث پرخوری او می شود، چنان که ممکن است به مشکلات چاقی بینجامد. پزشکان درباره پیش دبستانی هایی که همزمان با تماشای تلویزیون غذا می خورند، می گویند: «ما دریافته ایم که تلویزیون باعث حواس پرتی آنها موقع غذاخوردن می شود. بنابراین، هنگامی که تلویزیون روشن باشد، آنها بیشتر غذا می خورند.»
● آگهی های بازرگانی را تماشا نکنید
از ویدئوهای خانگی متشکریم چون هیچ کس به هیچ وجه مجبور نیست آگهی های بازرگانی را تماشا کند که همانطور که پژوهشگران در مورد تاثیر تبلیغات مواد غذایی بر کودکان کشف کرده اند، موضوع خوبی برای بررسی می باشد. در سال ۲۰۰۶، انجمن پزشکی گزارشی رسمی درباره تاثیر آگهی های تبلیغاتی در عدم سلامت رژیم غذایی کودکان در کوتاه مدت، و به علاوه ایجاد خطرات احتمالی برای سلامت در بلندمدت، منتشر کرده است. این پژوهش نشان می دهد که آگهی های تبلیغاتی که در میان برنامه های مخصوص کودکان پخش می شوند، اغلب برای خوراکی هایی هستند که والدین دوست ندارند کودکانشان آنها را مصرف کنند میان وعده ها و شکلات ها. همچنین این پژوهش اثبات کرده است که کودکان بیشترخواهان خوراکیهایی هستند که تبلیغ آنها را می بینند.
نه تنها آگهی های بازرگانی به کودکان خوراکی های ناسالم و اندیشه ای از خوراکی ناسالم را عرضه می کنند، بلکه روشی است که برنامه را قطع کرده که ممکن است فهم داستانی که کودکان در حال تماشای آن بودند را دشوار کند. زیرا در کودکان قسمتی از مغز که اطلاعات کوتاه مدت را در خود نگهداری می کند، به طور کامل رشد نکرده است. بنابراین پس از تماشای آگهی های بازرگانی، احتمال دارد رشته کلام داستانی که آن را تماشا می کردند را فراموش کنند و زمانی که ادامه آن پخش می شود، به عنوان داستانی کاملا جدید به آن نگاه خواهند کرد.
«آنچه که روی می دهد، اتصال مغز برای جابجایی های سریع اطلاعات می باشد که بر خلاف آنچه شما می خواهید انجام شود، می باشد. شما خواهان افزایش محدوده توجه آنها هستید.»
● وقتی برنامه تمام شد، تلویزیون را خاموش کنید
تماشای تلویزیون بیش از دوساعت در روز را محدود کنید. برای کودکان بیشتر از دوسال به نظر ساده می آید، اما در عمل خیلی هم ساده نیست.
مادری که دختری ۳ساله دارد، می گوید: «فرزندم بیش از آنچه به او اجازه می دهم تلویزیون تماشا می کند. او از زمانی که از خواب بیدار می شود می خواهد تلویزیون تماشا کند و برای محدود کردن آن هر روز جدالی واقعی داریم.»
وقتی تلویزیون را خاموش می کنید آنچنان نمایش غم انگیزی در خانه شروع می شود که شاید مجبور شوید برای تماشای یک برنامه دیگر اجازه دهید. اما به پایان رساندن زمان تماشای تلویزیون بسیار در این شرایط سخت است. این موضوع برای یافتن تعادل است. شما دوست ندارید که تماشای تلویزیون دیگر فعالیت ها، اعم از گفتگوهای موقع بازی و حرکات طبیعی بدن، را تحت الشعاع قرار بدهد.
اما اگر حتی تلویزیون هم روشن باشد، به نظر نمی رسد که کودکتان متوجه آن باشد، چه باید کرد؟
مادر دختری دوساله، می گوید: «این گونه نیست که فرزندم مانند فردی بیکار برای دوساعت تمام جلوی تلویزیون بنشیند. او همانطور که تلویزیون روشن بود، به یکباره مکانی دنج را انتخاب می کرد و بعد با عروسک هایش به بازی می پرداخت و کارهایی برای خود ایجاد می کرد تا خود را سرگرم کند.»
هنوز هم وقتی کودکان از تصاویر آشفته تلویزیون خسته می شوند، خودرا سرگرم بازی می کنند. پژوهشگران دانشگاه ماساچوست، در بررسی کودکان یک تا سه ساله، دریافتند که وجود ثابت تلویزیون فاصله های زمانی را که کودکان می بایست با عروسک های خود بازی کنند را کوتاه کرده و باعث کم علاقه گی آنها به بازیهایی می شود که باعث بکارگیری قوه تخیل آنها می شود. همچنین کارشناسان هشدار داده اند که وجود مداوم تلویزیون ممکن است رشد زبانی کودکان نوپا را تحت تأثیر قرار دهد.
● برنامه تلویزیون را با دقت انتخاب کنید
به شما مژده می دهیم که با این که تلویزیون توانایی مغزی نوزادان را افزایش نمی دهد، اما برنامه های مفید تلویزیون می تواند به کودکان بزرگتر مطالبی را بیاموزد. تلویزیون برای سنین بین دوتا سه سال کم کم سودمند می شود. دلیلی برای نگرانی درمورد بچه هایی که در این سن تلویزیون تماشا می کنند وجود ندارد. البته به شرطی که بیش از اندازه نباشد.
اگر می خواهید فرزندتان چیزی یاد بگیرد، برنامه هایی را انتخاب کنید که او را به موارد زیر پیوند داده و آنها را تشویق کنید.
- خط مستقیم داستان سرایی، که کودکان را بدون قطع داستان از نقطه آ به نقطه ب می رساند.
- همکاری و مشارکت، همانند ایجاد توقفهایی در نمایش که کودک بتواند به سؤالاتی که مطرح می شود پاسخ دهد.
- رده بندی کردن، بدین معنا که هر آنچه درباره آن بحث شده به صورت دیداری روی پرده نمایش داده می شود.
- تعهد: اگر شخصیت ها و ایده هایی که در برنامه هستند، برای کودک جالب نیستند، مشکل چیست؟
- تکرار و بازبینی.
- درونمایه مبارزه با خشونت.
▪ نکته ای درباره مبارزه با خشونت: عقل سلیم می گوید که فرزند دوساله شما برای تماشای فیلم های ترسناک آمادگی ندارد. اما نمایش خشونت حتی می تواند در یک فیلم برای رده سنی کودکان به طور پنهانی اعمال شود. در بیشتر برنامه های تلویزیونی کودکان، خشونت در قالب طنز نشان داده می شود که به عقیده پدر و مادرها آنها بی ضرر هستند. مثلاً به سر یک شخصیت کارتونی با یک توپ بولینگ ضربه ای وارد می شود و سرش باد می کند. اما این چیزی نیست که در زندگی واقعی رخ دهد. این یک خشونت بدون درنظر گرفتن عواقب آن است و چون کودکان کم سن تر قدرت تشخیص تخیل و واقعیت را ندارند، زیان بار است.
به عقیده کارشناسان، سرعت پیشرفت هم از اهمیت ویژه ای برخوردار است. شما می خواهید از کاتهای سریع، ویرایش های فوری، یا هر چیز که برای تماشاچی کم سن و سال شما که آن را دنبال می کند و با سرعت هم حرکت می کند، دوری کنید.
● با کودکتان تلویزیون تماشا کنید
در حقیقت، اغلب، نکته اصلی تلویزیون این است که درحالی که مشغول انجام کار دیگری هستیم، تلویزیون کودکمان را سرگرم می کند. یک خانم کارمند همانند بسیاری از پدر و مادرها به تلویزیون وابسته است طوری که صبح ها می تواند دو کودک یک و دو ساله خود را برای شروع روزشان آماده کند و همچنین عصرها او می تواند شام را آماده کند. او در این باره می گوید: «من از تلویزیون برای پرت کردن حواس فرزندانم استفاده می کنم و گاهی از این کار احساس گناه می کنم چون حس می کنم زیاد با کودکانم تعامل ندارم.» برای مادری که تازه صاحب فرزند دوم خود شده و باید از خانه اش اسباب کشی کند، تلویزیون برای فرزند بزرگتر او امری لازم است: «زمانی که باردار بودم، فرصت داشتم تا استراحت کنم و بعد شروع به بسته بندی وسایل کنم و حالا که پسرم از صبح زود مشغول تماشای تلویزیون است، می توانم با نوزاد جدیدم کمی بیشتر بخوابم.»
همه ما گاهگاهی از این پرستار الکترونیکی استفاده می کنیم و این کار ما باعث وقوع هیچ جرمی نمی شود. اما کارشناسان دریافته اند با این که تلویزیون باعث کاهش زمان مطالعه و جنب وجوش کودکان نمی شود، اما زمان تعامل با والدین و جلب توجه آنها را کم می کند و در سال های اولیه کودکی زمان گذاشتن برای برقراری روابط اجتماعی با اشخاصی که آنها را دوست دارند برای رشد کودکان امری ضروری است.
«تلویزیون می تواند به نحوی توجهی که والدین باید به فرزند خود بدهند را از بین ببرد، اما لزوما هم این طور نیست و این شاید آغازگر یک داستان است.» وقتی والدین با فرزند خود تلویزیون تماشا می کنند، ارزش آموزشی تلویزیون ناگهان برای آنها آشکار می شود. بنابراین تا جائی که می توانید چشم و گوش خود را روی تلویزیون متمرکز کنید، کمی به آن شاخ و برگ بدهید و آنچه را که می بینید تشریح کرده و در مورد عقاید آنها سؤالاتی بپرسید. پاسنیک افزود: «هر چه بیشتر در این مورد با آنها گفت وگو کنید، آنها بیشتر تجربه کسب می کنند.»
در پایان چیزی که نسبت به باید و نبایدهای خاص بیشتر حایز اهمیت می باشد، آموزش صداقت است. تلویزیون فقط باید بخش کوچکی از روز کودک را به خود اختصاص دهد. همچنین در برنامه روزانه آنها باید تمرینات جسمانی، زمان مطالعه، بازی های سازمان نیافته و زمان زیادی برای بودن با شما و کسانی که آنها را دوست دارند، گنجانده شود. روی هم رفته میانه روی پندی زیباست.
▪ واقعیت و تلویزیون: تجربیات مادران
▪ «فرزندانم فقط با پدرشان تلویزیون تماشا می کنند که تنها به قبل از رفتن سر کار و تعطیلات آخر هفته محدود می شود. آنها می دانند که اگر بخواهند تلویزیون تماشا کنند باید با پدرشان کنار بیایند.»
▪ مادر پسر ۳ ساله و دختر ۱ ساله.
▪ «تلویزیون برای ما نیاز به کمی درونمایه آموزشی دارد. چه یادگیری رفتارهای اجتماعی باشد و چه یادگیری الفبا.»
▪ مادر دختر ۲ ساله و دختر ۱ ماهه.
▪ «همه ما می دانیم که فراگیر شدن تلویزیون امری ساده است، پس ما برای راه اندازی آن به طریقی که قابل هدایت نباشد، توافق کردیم. ما آن را در زیرزمین قرار دادیم زیرا که، از دل برود هر آن که از دیده رود.»
▪ مادر یک کودک ۳ ساله و ۸ ماهه می گوید: «کودکم خیلی زود از خواب بیدار می شود و اگر بدخلق باشد، تماشای تلویزیون تنها چیزیست که او را آرام می کند. این اولین چیزیست که هر روز صبح از آن استفاده می کنیم. بنابراین او فکر می کند تلویزیون فقط صبح ها روشن می شود.»
▪ مادر دختر ۳ ساله و پسر ۴ ماهه.
▪ تلویزیون و کودکان: حقایق
- وقتی تلویزیون روشن باشد، کودکان زمان کمتری را به بازی کردن اختصاص می دهند.
- ۳۲ درصد کودکان زیر ۶ سال در خانه هایی زندگی می کنند که همیشه یا بیشتر اوقات تلویزیون روشن است.
- ۷۴ درصد همه نوزادان و کودکان نوپا از قبل دومین سال تولدشان تلویزیون تماشا می کنند.
- در سال ۱۹۷۰، میانگین سن کودکان موقع آغاز تماشای تلویزیون، ۴ سال بود، اما امروزه این میانگین به ۴ ماهگی رسیده است.
- ۴۳ درصد کودکان زیر ۲ سال هر روز تلویزیون تماشا می کنند و ۱۸ درصد آنها هر روز ویدئو یا دی وی دی تماشا می کنند.
- کودکان کارهایی که در تلویزیون می بینند را در مقایسه با کارهایی که به صورت زنده مشاهده می کنند، کندتر انجام می دهند.
آکادمی پزشکی کودکان آمریکا، تماشای تلویزیون را قبل از سن ۲ سال توصیه نمی کنند و بعد از این سن هم نباید بیشتر از ۲ ساعت باشد.
