«ترک اعتیاد فوری» تنها یک فریب است

ترک اعتیاد بدون درد، بدون بازگشت، بدون عوارض در سریع ترین زمان ممکن؛ «داروهای ترک اعتیاد همراه با چندین مکمل رایگان، بدون خماری، بدون کاهش وزن و...»؛ این مطالب فقط نمونه های اندکی از تبلیغات گسترده ای است که به نام درمان فوری اعتیاد به نادرست در جامعه تبلیغ و ترویج می شود و خانواده های قربانیان اعتیاد که تلاش می کنند عضو آسیب دیده خود را از دست اعتیاد نجات دهند، به امید ترک و درمان وی هر راهی را می آزمایند. در این بازار مکاره سود سرشاری نصیب تولید کنندگان و دست اندرکاران این تبلیغات دروغین می شود و در سوی دیگر، خانواده های قربانیان قرار دارند که پس از آزمایش چندباره این راه ها ناامید و سرخورده می شوند. کارشناسان می گویند محتوای بیشتر این آگهی ها غیرعلمی و بر پایه فرضیه های نادرست درباره درمان است و معتادان را پس از مدتی به سرخوردگی و گرایش مجدد به اعتیاد می کشاند، زیرا درمان واقعی اعتیاد، درمانی است که تمامی ابعاد جسمانی و روانی فرد را در بر بگیرد و طی زمان انجام شود. به باور روان شناسان پایه اصلی این تبلیغات دروغین بر این فرض استوار است که معتادان به همان سرعتی که معتاد شده اند، می توانند ترک کنند. در صورتی که فرآیند ترک اعتیاد، بسیار زمان بر و طولانی است و بسته به نوع ماده مخدری که فرد مصرف کرده است، به ماه ها و یا سال ها زمان نیاز دارد. ● درمان فوری اعتیاد درمان اعتیاد با دیگر بیماری ها که در آن فقط به بعد جسمانی پرداخته می شود، متفاوت است. در واقع برای درمان آن هر دو بعد جسمی و روانی باید لحاظ شود. دکتر بیات رحیمی مقدم متخصص داخلی و کارشناس درمان اعتیاد با اشاره به این نکته به ایرنا می گوید: تبلیغات موجود در رسانه های ماهواره ای برای ترک اعتیاد فوری عملا کارآیی لازم را ندارد. در این روش ها ممکن است بدن بیمار از ماده مخدر پاک شود، اما بحث روان درمانی هنوز حل نشده است زیرا ذهن و روان بیمار از ماده مخدر هنوز پاک نشده است. از طرفی این تبلیغات این ذهنیت را به وجود می آورد که اعتیاد به راحتی و طی چند هفته قابل ترک است؛ پس فرد به راحتی می تواند مواد مخدر مصرف کند و هر زمان که خواست، آن را کنار بگذارد. این فریب کاری باعث از بین رفتن قبح مصرف مواد مخدر و روی آوردن جوانان به مصرف می شود. وی تأکید کرد: هیچ گاه نمی توان برای ترک واقعی زمان خاصی را در نظر گرفت زیرا این امر به نوع ماده مصرفی و مدت زمان مصرف بستگی دارد. زمان ترک اعتیاد برای بیماری که یک سال معتاد بوده با بیماری که ۱۰ تا ۱۲ سال اعتیاد داشته است، متفاوت خواهد بود. به طور کلی، درمان های کوتاه مدت یک یا چند روزه، درمان های موفقی برای ترک اعتیاد نیست. ● مدیریت فرآیند پیچیده ترک اعتیاد اعتیاد یک بیماری پیچیده است و طبیعی است که مدیریت و کنترل آن نیز پیچیدگی های خود را دارد. دکتر جعفر رجبی روان پزشک و کارشناس دفتر اعتیاد سازمان بهزیستی خراسان رضوی با بیان این نکته که باید به جای درمان اعتیاد از واژه مدیریت یا کنترل اعتیاد استفاده کرد، به خراسان می گوید: بیشتر معتادان طی یک دوره زمانی به فکر درمان خود می افتند. در ابتدا معتاد فکر می کند که زندگی عادی دارد و می تواند اعتیادش را ادامه بدهد سپس در طول زمان برای مصرف و تهیه مواد به زحمت می افتد، روابط اجتماعی و خانوادگی اش تحت تأثیر قرار می گیرد و به این ترتیب به فکر راه چاره می افتد. زیرا درمی یابد که آثار منفی مصرف مواد بسیار گسترده است. در گام اول بیشتر معتادان سعی می کنند از شیوه های سنتی مثل به تخت بستن و زندانی کردن و خرید دارو از داروخانه شروع کنند. پس از تکرار چند باره این کارها و احتمال بروز بیماری های زمینه ای مثل افسردگی، بازگشت و «عود» اتفاق می افتد. ● سم زدایی ۳ درصدی بیش از ۹۰ درصد افرادی که فرآیند ترک را خود شروع می کنند، بازگشت به مواد را تجربه می کنند و این اتفاق بارها و بارها در مورد آن ها تکرار می شود. خوب است بدانید سم زدایی که معتادان در گام اول با آن شروع می کنند، فقط ۳ درصد کل درمان را شامل می شود. به عبارتی حتی اگر فرد معتادی با بهترین شیوه و در طول زمان مناسب سم زدایی را انجام دهد، فقط ۳ درصد کل درمان را انجام داده و ۹۷ درصد مابقی دست نخورده باقی می ماند. این ۹۷ درصد همان وابستگی روانی و مشکلاتی است که فرد بابت آن به اعتیاد گرایش پیدا کرده است. به این دلیل است که سم زدایی به تنهایی در ترک نقش چندانی ندارد. برای سم زدایی ۳ درصدی در معتادان چندین داروی اصلی شامل کولونیدین، متادون و بوپرنورفین تجویز می شود که داروی اول ظرف یک هفته، داروی دوم ظرف یک ماه و داروی سوم ظرف ۳ هفته تا یک ماه سم زدایی را انجام می دهد. برای درمان های سریع که تحت بیهوشی انجام می شود، ظرف ۲۴ ساعت بدن فرد سم زدایی و تست او منفی می شود. یادآوری می کنیم در تمامی این موارد فقط ۳ درصد درمان انجام می شود چه درمان در یک کلینیک سرپایی و با قیمت ارزان انجام شود چه در بیمارستان و تحت بیهوشی، نتیجه بیش از ۳ درصد نخواهد بود. نکته اینجاست که بعضی بیماران بنا به حساسیتی که برای منفی بودن تست خود دارند، ممکن است از نیم میلیون تا چند میلیون تومان صرف سم زدایی کنند. ● سم زدایی و طول مدت پاک بودن دکتر رجبی با اشاره به این که معمولا طول مدت پاک بودن بعد از یک بار سم زدایی ارتباط مستقیمی با پولی دارد که افراد می پردازند توضیح می دهد: به طور تجربی این مسئله ثابت شده که اگر فردی با ۵ هزار تومان سم زدایی کند مدت پاکی کمتری نسبت به کسی دارد که یک میلیون تومان هزینه کرده است زیرا کسی که یک میلیون تومان هزینه کرده، فشار مالی تحمل کرده است و به راحتی برنمی گردد اما کسی که ۵ هزار تومان هزینه کرده است، به سرعت برمی گردد. از نظر فیزیولوژیکی شیوه سم زدایی تفاوتی ندارد و بار روانی و مالی که فرد طی سم زدایی متحمل می شود، علت تفاوت طول مدت پاکی است. ضمن این که فرد از نظر روانی این آمادگی را پیدا می کند که هر بار پس از «عود» با خود فکر کند که می تواند با صرف مبلغ اندکی سم زدایی کند و پاک شود. از این رو این چرخه را بارها و بارها تکرار می کند، بدون این که نتیجه موفقی بگیرد. ● سیستم درمان و خانواده وی ارتباط مستقیم و مستمر بیمار با سیستم درمان را کلیدی ترین اصل کنترل و مدیریت درمان اعتیاد می داند و تصریح می کند: هر قدر معتاد از سیستم درمانی دورتر شود، به همان اندازه به مصرف مواد نزدیک تر می شود.پزشک درمانگر، خانواده، روان شناس، دوستان و اطرافیان و آشنایان ، باید در هماهنگی کامل با معتاد و در دسترس وی باشند، او را مورد حمایت قرار دهند و پیوستگی درمان را در کل زندگی معتاد حفظ کنند. البته نمی توان در کنترل اعتیاد به هیچ عاملی نمره صددرصدی داد اما تجربه نشان می دهد که افرادی که تحت مدیریت اعتیاد به شیوه صحیح قرار می گیرند و عواملی که ذکر شد را دارند، مدت پاکی طولانی تری خواهند شد. نتیجه کلی این است که تاثیر درمانی سم زدایی با وجود همه تبلیغات ماهواره ای و غیرماهواره ای و مرسوم و کم هزینه و پرهزینه از همان ۳ درصد فراتر نمی رود. دکتر رجبی معتقد است: بعضی از معتادان که شخصیت ضداجتماعی دارند، بیشتر به شیوه های نامرسوم گرایش دارند و روش های ناشناخته و غیرطبیعی را به علت کنجکاوی بیشتر می پسندند. بنابراین ترساندن از شیوه های غیرعملی ممکن است تاثیر مثبتی روی این دسته از افراد نگذارد. این عده نسبت به کارهای خلاف و ناهنجار حساسیت خاصی دارند و به طور ناخودآگاه به سمت آن جذب می شوند.گاهی در این روش ها از محصولاتی استفاده می شود که حاوی موادافیونی است و به نوع دیگری فرد را وابسته می کند. به عنوان مثال بوپرنورفین که داروی مرسوم ترک است و باعث لاغری می شود را باکورتون که چاق می کند، ترکیب می کنند تا فرد دچار لاغری مفرط نشود. بنابراین عوارض دارویی این دسته از داروها بسیار زیاد و متنوع است و بسته به نوع دارو و وابستگی فرد به ماده مخدر متفاوت است. ● نکته اگر فرد معتاد با بهترین شیوه و در طول زمان مناسب سم زدایی را انجام داده باشد، فقط ۳ درصد کل درمان را انجام داده است. ۹۷ درصد مابقی همان وابستگی روانی و مشکلاتی است که فرد بابت آن به اعتیاد گرایش پیدا کرده است.