تروریسم شناسی در مکتب اهل سنت

با مطالعه منابع سیاسی اهل سنت پیرامون مسئله تروریسم، می توانیم سه محور را ارائه دهیم: الف) بخش عمده ای از منابع و محتوی به بررسی لغوی و اصطلاحی ریشه کلمه تروریسم در زبان عربی پرداخته است که به «ارهاب» -ترساندن- ترجمه گردیده است. ب) بخش قابل توجه دیگری پیرامون الفاظ و اصطلاحات نزدیک به موضوع تروریسم است. کلمه ها و مفاهیمی چون «بغی»، «خوارج»، «غلو» و «حرب» از این دست هستند. ج) در برخی از متون ریشه های تروریسم و برخی راهکارها در خصوص مبارزه با تروریسم مورد توجه قرار گرفته است. ● مسئله ارهاب در ترجمان غربی کارشناسان در تدقیق این واژه معمولاً به اهمیت دقت در بکارگیری اصطلاحات و چگونگی انتقال یک اصطلاح از یک جامعه به جامعه ای دیگرتوجه ننموده اند. و هر چند این واژه در متفکرین مکتب شیعه به گونه ای دیگر و به مفهومی متفاوت تر مورد بررسی قرار گرفته است. اغلب پژوهشگرن در پیدا کردن معنی ارهاب از طریق معنی اشتقاقی آن از ابتدا به خطا رفته اند و این خطای اولین از طریق کتاب های لغت و اصطلاحات به تمامی پژوهش های آنان سرایت کرده است. ترجمه کلمه ارهاب به تروریسم در مقابل چند گزینه قرار داشت و کسانی که در پی تعیین معادل این اصطلاح بودند ابتدا در این رابطه اختلاف نظر داشتند تا اینکه این اصطلاح به مرور زمان جایگزین و معمول شد. پژوهشگران به منظور یافتن معادل این اصطلاح در قبال کلماتی چون عنف و جنایت و ارهاب قرار داشتند لیکن بر روی کلمه ارهاب در برابر تروریسم پای فشردند در حالی که این برداشت آنها بر هیچ اصل علمی استوار نبوده. گفتنی است این گزینش به دو علت ذیل یا یکی از این علت ها صورت گرفته است: ۱) اغراض و اهداف مترجمین و آنان که پشت سرشان بوده اند. ۲) تبلیغات بین المللی حساب شده و با برنامه قبلی. ● مسئله ارهاب در اندیشه اهل سنت از سوی منابع اهل سنت دلایل مختلفی در مشکل بودن ارائه یک تعریف منسجم و مشترک از ارهاب ارائه گردیده است که به طور کلی بدین قرارند: ▪ ارائه معانی پیچیده و غیر مشخص از ارهاب. ▪ اختلاف نظر در تعیین معنای دقیق ارهاب و آشفتگی در ارائه معنای آن. ▪ متعدد بودن تعاریف. ▪ چند وجهی بودن تعاریف. ▪ فقدان معیار. ▪ نارسایی الفاظ برای معانی مستتر در درون این اصطلاح. ● ارهاب و مفاهیم مشابه برخی منابع اهل سنت معتقد هستند اصطلاح ارهاب بسیار کلی است و نمی توان از آن برای موضوعی مشخص و دقیق استفاده کرد. لذا شایسته است اگر مقصود حالت معینی از عنف یا درگیری غیرمشروع در داخل دولت اسلامی یا خارج از آن می باشد از دیگر الفاظ که مهمترین آنها «غلو»، «بغی»، «الخوارج» و «الحرابه» هستند، استفاده کرد. غلو: به طور اجماعی به معنای تجاوز از حد تعیین شده شرعی با افزودن می باشد. ضمناً «غالی» کسی است که در امور اصلی و اساسی دینی چه در اصول اعتقادی و چه اصول علمی مرتکب غلو شده باشد. بغی: در اصطلاح به خروج بر ولی و امام مسلمین گفته می شود. بنابراین کسانی که با تفسیر و تاویل غلط خود بر امام مسلمین شورش کنند بر دیگر مسلمانان واجب است که با آنها به قتال بپردازند تا بازگردند. منابع اهل سنت اهل بغی را در مجموعه ارهاب قرار می دهند. ▪ خوارج: از نظر اهل سنت به افرادی گفته می شود که بدعت گذار در دین باشند و الحرابه کسانی هستند که اموال مردم را غارت می کنند و به راهزنی و قتل آنها مشغول می باشند. و این افراد محارب با خدا شناخته می شوند. مفهوم دیگری که خصوصاً غربی ها آن را در چهارچوب ارهاب به کار می برند، «جهاد» است که خود یکی از مفاهیم مقدس متون اسلامی به شمار می رود. جهاد در راه خدا فریضه ای است شرعی و ارهاب مردم بی گناه، جنایتی است علیه بشریت. جهاد امری مشروع است و ارهاب به معنی تجاوز و ظلم ممنوع است و این دو موضوع، دو مقوله کاملاً متمایز هستند. آنچنان که به بهانه محکومیت حمله تروریستی به عزاداران حسینی در چابهار این سطور نگاشته شد، مبارزه با تروریسم، خود به عنوان جهاد مطرح است و اصلی ترین شریان در جهت مبارزه با تروریسم، مبارزه با فکر ترور است. باشد تا ریشه های این پدیده خشکیده شود.