ترسیم موفق یک رویا

پس از فیلم‌های «پا برهنه در بهشت» و «پرسه در مه» به کارگردانی «بهرام توکلی»، که به ترتیب در سال‌های۸۴ و۸۸ در سینماها اکران شد، این روزها فیلم سینمایی «اینجا بدون من» به کارگردانی «بهرام توکلی» در حالی نخستین روزهای اکرانش را در سینما پشت سر می‌گذارد که علیرغم موضوع فیلم که به نوعی می‌توان آن را جزو موضوعات خاص برشمرد اما توانسته تا حد مطلوبی توانسته با همه تیپ مخاطب در جامعه ارتباط برقرار کند. این فیلم یک اقتباسی وطنی از نمایشنامه معروف «باغ وحش شیشه‌ای» اثر مشهور «تنسی ویلیامز» است که «توکلی» با تغییر و دستکاری، مطابق سلیقه و سبک کارگردانی خود و ترکیبش با فرهنگ ایرانی آن را به اثری درخور توجه تبدیل کرده و چنانچه درونمایه آثار قبلی کارگردان را در نظر بگیریم درمی‌یابیم که وی علاقه خاصی در به تصویر کشیدن احساسات درونی، افکار و تخیلات انسان‌های مختلف دارد. البته در وصف نمایشنامه باید گفت خود ویلیامز «باغ وحش شیشه‌ای» را غمگین‌ترین اثرش می‌داند و همین مخاطب را آماده می‌کند تا بداند با چگونه فیلمی طرف است. فیلمنامه «اینجا بدون من» به مانند آثار قبلی توکلی توسط خودش نوشته شده و به طرزی نرم و روان زندگی تلخ، فقیرانه و سخت خانواده‌ای را روایت می‌کند که با مشکلات روحی و کمبودهایشان بیش از دغدغه مادی دست به گریبان هستند. راوی داستان (احسان) پسر خانواده است که به سبب تامین معاش خانواده و مراقبت از خواهر فلج خود (یلدا)، ناچار از رسیدن به رویایش که نوشتن است می‌گذرد و از ساده‌انگاری‌های مادرشان که سعی دارد دخترک منزوی و بیمار را سالم و بی‌عیب جلوه دهد رنج می‌برد. فرم روایی داستان عالی است و در همان ابتدا معرفی جامعی از درونیات کاراکترها به بیننده می‌دهد، تعریفی کامل حتی از نوع نگرش و آرزوهای آنها در مقابل بیننده قرار می‌گیرد و او را در موقعیت همذات‌پنداری قرار می‌دهد. مادری که تمام فکرش در پی سر و سامان دادن به بچه‌هایش خصوصا دخترش می‌رود و سعی دارد با درآمد کم یک زندگی آبرومند بسازد (تلاش مادر برای خرید کاناپه شکلاتی رنگ و کفش پاشنه بلند برای یلدا)، انزوای تلخ و خود خواسته دختری که تمام سرگرمی‌اش شستن و برق انداختن حیوانات شیشه‌ای است و به طرز غیرعادی به آنها وابسته است و پسری سرشار از شور جوانی که او هم به نحوی به نوشتن و سینما وابسته است و آرزو دارد از زندگی فعلی‌اش به هر قیمتی بگریزد. ترسیم یک تخیل شاد در برابر رنج‌های بی‌پایان زندگی، شاید بهترین جمع‌بندی باشد. البته فیلم در برخی از سکانس‌ها از ریتم می‌افتد و قدری کند می‌شود اما توالی وقایع، دیالوگ‌ها و نقش‌آفرینی‌ها آن اندازه درخشان است که معایب فیلم را بپوشاند. همچنین با وجود اینکه ۹۰درصد فیلم در محیط داخلی که خانه‌ای کلنگی و فقیرانه است می‌گذرد میزانسن‌ها و قاب‌بندی اثر حرفه‌ای و چشمگیر است و دلیل مهارت در آن را باید در سبقه طراحی پوستر توکلی جستجو کرد. بازی بازیگران «اینجا بدون من» هم جذاب و دلنشین است و مخاطب را تحت تاثیر قرار می‌دهد. «صابر ابر» پس از بازی‌های تحسین شده‌اش در «دایره زنگی»، «درباره الی» و «مینای شهر خاموش در این فیلم چنان خوش می‌درخشد که باید به حق «اینجا بدون من» را بهترین اثرش تا حال حاضر دانست. قرار گرفتن مجدد او در کنار «نگار جواهریان» که پیش از این سابقه بازی در «هیچ» عبدالرضا کاهانی را در کنار هم داشتند به هر دو کمک کرده تا بده بستانی قابل قبول و دیدنی را داشته باشند. به نوشته فیلم‌نیوز؛ «نگار جواهریان» نیز به طرزی عالی و خیره کننده از پس نقش خود برآمده و ثابت کرده درخشش در نقش «زهرا السادات» در فیلم «طلا و مس» و کسب سیمرغ بلورین جشنواره فجر تصادفی نبوده است. او چنان در کالبد یلدای فلج و خجالتی فرومی‌رود که مخاطب را حیرت زده می‌کند و از تمام توانش برای هرچه بهتر نشان دادن نقش بهره می‌جوید. نحوه راه رفتن و پا کشیدن جواهریان روی زمین نگارنده را به این فکر می‌اندازد که او مدتی طولانی و با دقت برای اینکار تمرین کرده است. «فاطمه معتمدآریا» با بازی روان و خوبش در این فیلم نشان داد عمر کار هنری‌اش هنوز تمام نشده و علی‌رغم کم کاری هنوز می‌تواند در یک فیلم تاثیر فوق‌العاده‌ای داشته باشد. در پایان می‌توان اینچنین جمع‌بندی کرد که «توکلی» بعنوان یکی از با استعدادترین فیلمسازان سال‌های اخیر، اثری زیبا، تاثیرگذار و به دور از هرگونه هیاهو و حاشه‌سازی را ساخته و موفق شده به زندگی تیره و تار یک خانواده غمگین و سرخورده، رنگ رویا بزند و ما را مهمان آن‌ها در خانه‌ کوچکشان بکند.